Home >> Magazine >> Rasik

Rasik

  • मुक्तीचा ध्यास घेणारी ही कविता आहे. ही मुक्ती जशी व्यक्तिसापेक्ष आहे, तेवढीच समष्टीचींही आहे. त्यात अभिनिवेशी प्रेम नाही, तशीच दांभिकताही नाही. म्हणून हा कवी आणि त्याच्या कविता प्रतिभासंपन्न कुळांशी नातं सांगणाऱ्या आहेत... अहर्तपद, बोधीसत्व, निर्वाण बौद्ध धर्मातील या तीन अवस्था महत्वाच्या. अहर्तपद हे संघटनात्मक कार्यातील सर्वात शेवटची अवस्था. यात धम्माचे संपूर्ण सार अवगत असणे महत्वाचे. शिवाय स्वत:चे आचरण काटेकोर नितीनियमाने परिपूर्ण असावे. तसेच इतर साधूंनी ते अंगीकारावेत म्हणून...
    August 26, 07:21 AM
  • उजेड ही मुक्तीची अवस्था असते. आत्मज्ञानाची, आत्मशोधाची स्थिती असते. उजेडाच्या प्रकाशात अहंगंडात रूपांतरित झालेला न्यूनगंड वितळवून टाकण्याची शक्ती असते. त्यागाच्या आवरणाखाली लपलेले प्रेम सूर्यफुलासारखे उमलण्याची असते... स्पर्श हा सिनेमा उजेडाच्या या अद्भूत मिलनाची गोष्ट सांगतो. नवजीवन अंधविद्यालयाचा प्रमुख असलेल्या अनिरुद्धचं घर. स्वत: दृष्टिहीन, पण विलक्षण स्वाभिमानी. घरात अनिरुद्ध आणि त्याच्यात विनंतीवरून शाळेत येऊ लागलेली, कविता. कविताच्या पतीचं तीन वर्षांपूर्वी अपघातात...
    August 26, 07:18 AM
  • ज्यांचे नित्य स्मरण व्हावे, अशा पंचकन्यांपैकी एक म्हणजे सीतामाई! रामायणाने तिचे सारे आयुष्य आपल्यासमोर आणले आहे. साहाजिकच तिचे व्यक्तिचित्रण शिल्पातून उमटणे स्वाभाविकच आहे. किंबहुना, असेही म्हणता येईल की, तिने सर्वच ललित कलाक्षेत्रांतील कलाकारांना आपल्या व्यक्तित्वाने आणि व्यक्तिमत्त्वाने भुरळ पाडली आहे; म्हणूनच चित्रात ती आहे, नृत्यात ती आहे, नाट्यात ती आहे आणि शिल्पसृष्टीतही ती आहे. तिच्या मुक्या भावनांना तर कलाकारांनी शिल्परूप दिले आहे... शेतात सापडलेली अयोनिजा सीता पुढे...
    August 26, 12:37 AM
  • डॉ. नरेंद्र दाभोलकरांची हत्या झाली म्हणजे नेमकं काय झालं, आपण नेमकं काय गमावलं, हे या राज्यातील बुद्धिजीवी मध्यमवर्गाला अजूनही नीटसं समजलेलं आहे, असं वाटत नाही. दाभोलकरांच्या पाठोपाठ पानसरे, कलबुर्गी, गौरी लंकेश यांच्या झालेल्या हत्या आणि त्याविरोधात विविध परिवर्तनवादी मंडळींची गेली पाच वर्षं सुरू असलेली एकाकी आंदोलनं आणि त्यापासून अलिप्त असलेला बहुसंख्य समाज पाहता या हत्यांचा नेमका अर्थ इथल्या सुशिक्षितांपर्यंत पोहोचलेला नाही असंच म्हणावं लागतं.. लीबाई पटले माहीत आहे का?...
    August 26, 12:34 AM
  • पूरग्रस्त केरळला तातडीने वैद्यकीय मदत मिळावी, या उद्देशाने शंभर डाॅक्टरांची पथके तीन स्तरांत विभागली गेली. त्यातल्या पतनमतिथाच्या पथकाबराेबर जाण्याची मला संधी मिळाली. वल्लभ, अरंदमुळा, चेंगानूर तालुका, पेरूमला, अलेप्पी, कुटनाड हा सगळा सखल भाग अाहे. या सगळ्या भागांत दाेन लाखांपेक्षा जास्त लाेकांची गर्दी विविध शेल्टर कॅम्पमध्ये बघायला मिळाली. प्रत्येक शेल्टर कॅम्पमध्ये दहा ते पंधरा हजार नागरिक हाेते. अाैषधे येत अाहेत, जेवण मिळेल, कपडे मिळत अाहेत. हे सर्व अाणखी पाच ते सहा दिवस सुरू राहील....
    August 26, 12:31 AM
  • देवभूमी असा सार्थ लौकिक असलेल्या निसर्गसंपन्न केरळात पुराने हाहाकार माजवला. जवळपास अडीचशे नागरिक मृत झाले. हजारो-लाखोंवर बेघर होण्याची वेळ ओढवली. पूर ओसरला तशी राजकीय पक्ष-संघटनांनी मानवी शोकांतिकेचे भांडवल करत एकमेकांवर आरोप-प्रत्यारोपांची चिखलफेक सुरू केली. कट्टर धर्माभिमानी हिंदू महंताने गोमांस खाणाऱ्यांमुळे हा प्रकोप घडून आल्याची शापवाणी उच्चारली. शाबरीमाला इथल्या अय्यप्पा देवाचा हा कोप असल्याचा शोध एका भाजप नेत्याने लावला. आपत्ती हीच इष्टापत्ती मानून प्रतिमासंवर्धन आणि...
    August 26, 12:30 AM
  • अटलबिहारी वाजपेयी हे विसंवादी वातावरणातही सुखेनैव राजकारणाचा संसार करणारे सांब शंकर होते...अटलबिहारी वाजपेयींच्या वक्तृत्वाला प्रतिभा आणि बुद्धीची भरजरी झालर होती....अटलबिहारी वाजपेयींच्या राजकारणशैलीत विनम्रता आणि ऋजुता होती...अशा या आगळ्या नेत्याच्या जागवलेल्या आठवणी... अगदी खरं सांगू का? अटलबिहारी वाजपेयींबद्दल बोलायला श्यामाप्रसाद मुखर्जी किंवा दीनदयाळ उपाध्यायच हवेत. तुम्हा-आम्हा सामान्यांनी त्यांच्या काय आठवणी सांगाव्यात? माझ्या आणि अटलजींच्या पुष्कळ गाठीभेटी झाल्या....
    August 19, 07:36 AM
  • ठोकशाही हा शब्द पु.लं.चा. शिवसेनेच्या तत्कालीन सरकारच्या व बाळासाहेबांच्या कारभाराबद्दल केलेली ती टिप्पणी होती. किराण्याच्या भाषेत ठोक म्हणजे घाऊक असाही अर्थ होतो. आज लोकांचं रूपांतर अशा ठोक गटात, समाजात, धर्मात करण्याचा प्रयत्न होतोय. एकमेकांच्या साथीनं घुसळण झालेल्या समाजापेक्षा आपापल्या अस्मिता-मागण्यांसाठी एकवटलेला हा ठोक समाज डील करण्यासाठी राज्यकर्त्यांना जास्त सोयीचा ठरतोय... हा लेख वाचत असतानाच आपला स्वातंत्र्य दिन पार पडलेला आहे. प्रधान सेवक नरेंद्र मोदी यांनी मै क्या...
    August 19, 07:25 AM
  • देशात लोकशाही आहे, देश कायद्याने चाललाय. असं म्हणता म्हणता सक्तीने सकारात्मक चित्राला मंजुरी मिळवण्याच्या कार्यक्रमाला भलताच वेग आला आहे. ही सक्ती अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य आहे म्हणण्याची आहे, तशीच वाऱ्याच्या वेगाने विकास झाला हे सांगण्याचीही आहे... चारच दिवसांपूर्वी आपण स्वातंत्र्यदिन साजरा केला. माणसाच्या आयुष्यात सत्तरी ही वार्धक्यावस्था असते. या वयात शरीराचं दौर्बल्य वाढत असतं. पण राष्ट्राच्या जीवनात येणारी सत्तरी ही संस्थात्मक तसंच चरित्रात्मक जीवनाच्या सुदृढतेच्या,...
    August 19, 07:19 AM
  • अस्वस्थ आसाममधल्या बोडो समूहाचा इतिहास हा संघर्षाचाच राहिलेला आहे. हा संघर्ष अस्मितेचा आहे, भूमीवर टिकून राहण्याच्या अस्तित्वासाठीचा आहे. त्यातून आकारास आलेल्या उद्ध्वस्त जगण्याला अनिलकुमार बोरो यांनी अवकाश मिळवून दिलाय... ही अवकाशमुक्तीच आशेचे किरण पेरणारी आहे... अवघ्या काही शतकांची लिखित परंपरा असतानाही आज बोडो साहित्याची नोंद जागतिक पातळीवर घेतली जात आहे. आजूबाजूचा हिंसक परिवेश, सांस्कृतिक वर्चस्वासाठीचे निरंतर लढे नि अनेकांना मिळणारी दुय्यमत्वाची वागणूक हे सारेच या भागातील...
    August 19, 07:15 AM
  • या पायवाटेवर संघर्षाविना आपण निसर्गात सामावून जातो. इथे निसर्गाशी एकरूप होणे हे निरागस होणे असते. जगातले व्याप-ताप काही काळापुरते विलग होतात. आपण स्वत:चा शोध घेऊ लागतो. अापल्या असण्या-नसण्याचा, नात्याचा, देव-धर्म-समाज आदींचा नव्याने अर्थ लावू पाहतो. थोडक्यात, ही यात्रा आपल्याला आत्मशोधाच्या मार्गावर घेऊन जाते. तुकारामांनी म्हटल्याप्रमाणे आपलाच आपल्याशी वाद-संवाद घडून येतो. आसपासच्या जगाचे आपले भान विस्तारते...अशा या कैलास मानसरोवर यात्रेवर दी कैलास नावाचे देखणे छायाचित्रांचे पुस्तक...
    August 19, 07:11 AM
  • अटलबिहारी वाजपेयी हे केवळ समन्वयवादी राजकारणीच नव्हते, तर त्यांच्यात एक कलासक्त माणूसही दडलेला होता. म्हणूनच त्यांना जितके कवितेबद्दल प्रेम होते, तितके चित्रपटादी कलांबाबतही विलक्षण असे कुतूहल होते. यातूनच त्यांचे उदारमतवादी आणि तत्त्वनिष्ठ व्यक्तित्व आकारास आले होते. त्यांच्या आस्वादक वृत्तीच्या आणि स्नेहाळ सहवासाच्या आठवणी जागवणारा हा विशेष लेख... अटलबिहारी वाजपेयी हे पक्षीय राजकारणाला पुरून उरणारे सालस, सुसंस्कृत नि सभ्य असे व्यक्तिमत्त्व होते. दोन धर्मांत तेढ निर्माण न...
    August 19, 07:05 AM
  • मराठी भावविश्वात मर्मबंधातली ठेव बनलेल्या गीतरामायणाचा रौप्यमहोत्सव १७ मार्च १९८० रोजी पुण्यात साजरा झाला होता. गीतरामायणाचे गीतकार ग. दि. माडगुळकर त्या वेळी हयात नव्हते, मात्र गायक सुधीर फडकेंची उपस्थिती होती. या सोहळ्यात अटलबिहारी वाजपेयी यांनी बहारदार लखनवी हिंदीत रामायणावर ४५ मिनिटं नितांतसुंदर विवेचन केलं. भारतरत्न भीमसेन जोशी अध्यक्षस्थानी, तर शरद पवार, बाबासाहेब पुरंदरे प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते. वाजपेयींच्या त्या १९८० मधल्या भाषणाचा हा संपादित भाग....
    August 19, 06:57 AM
  • एकेकाळी अमेरिका-रशिया शीतयद्धातून अवकाश मोहिमांना वेग आला. आता शीतयुद्ध नाही, पण माहिती-तंत्रज्ञानात वर्चस्व मिळवण्यासाठी देशादेशांमध्ये संघर्ष आहे. अवकाशातही महासत्ता बनण्यासाठी सुरू असलेला हा संघर्ष कशा स्वरूपाचा आहे? भारताच्या चांद्रयान - २ मोहिमेला होत असलेल्या विलंबाशी याचा काय संबंध आहे? महासत्तेची लालसा बाळगणाऱ्या भारताचे या संघर्षातले नेमके स्थान काय आहे, याचे चित्र स्पष्ट करणारा हा लेख... अवकाश मोहिमांमध्ये रस घेऊ इच्छिणाऱ्यांना खट्टू करणारी ही बातमी आहे. या बातमीनुसार...
    August 12, 07:11 AM
  • सर्वे सुखिन: सन्तुचे मानवाने पाहिलेलं आदिम स्वप्न साकार होण्याची शक्यता निर्माण झाली होती, भविष्यात. हम होंगें कामयाब एक दिनचे वैश्विक गाणे अजूनही गात आहोत, आपण. अशीच काही हळवी स्वप्नं पाहणाऱ्या मोहिब कादरी यांचे आठवणी जुन्या शब्द नवे नावाचे साधना प्रकाशनचे छोटेसेच पुस्तक आले, वाचण्यात. हे पुस्तक म्हणजे अंधारून आलेल्या दिवसांचे गाणे आहे... अभिव्यक्ती के सारे खतरे उठाने होंगे, अब तोडनेही होगे मठ और गढ सब... ही निद्रिस्त आत्म्यांना जागी करणारी गजानन माधव मुक्तिबोधांची ओळ. आणि याच ओळींना...
    August 12, 07:07 AM
  • बुद्धिमत्तेचा वारसा हा जात-वर्ण-वर्ग-लिंग यांच्याशी संबंधित नाही, तर तो पिढ्यानपिढ्या झालेलं पोषण आणि कुपोषणाशी निगडित आहे. म्हणूनच ७१वा स्वातंत्र्यदिन साजरा करताना या देशातील शोषित वंचित समूहातील बालकांचा एकच प्रश्न असेल... माझी गुणवत्ता कुठे हरवली?... अमुक जात, अमुक वंश, अमुक वर्ण, अमुक लिंग हुशार, बुद्धिमान... तमुक जात, तमुक वंश, तमुक वर्ण, तमुक लिंग ढ, बेअक्कल, मंदबुद्धी... शतकानुशतकं हे असे शिक्के मारले जात आहेत. विशिष्ट जात, वर्ण, आणि वंशांनी पिढ्यान््पिढ्या बुद्धीची मिरासदारी मिरवलेली...
    August 12, 07:00 AM
  • व्यक्तिचित्रासारखी एखादी कविता आपण वाचतो तेव्हा, शेवटानंतर एक प्रारंभ आपसूक मनात जागा होत असतो. मनानंच आपण त्यात नानाविध रंग भरत जातो आणि अचानक एखादी जैविक नातं सांगणारी कलाकृती वाचण्या-पाहण्यात येते. चित्र झटकन पूर्ण होतं. आपल्या शेजारी उभं असणाऱ्यानं, न बोलता सहज आपलं चित्र पूर्ण केलंय, त्याच्या-आपल्या न कळत; असं वाटून जातं. ज्येष्ठ कथालेखक-नाटककार जयंत पवारांचं अधांतर हे नाटक असंच संवेदनांचं मैत्र जुळवून आणतं... त्याच रात्री आम्ही पाचांनी एकमेकांस बिलगुनी आईची मायाच समजून घेतली...
    August 12, 06:53 AM
  • तसा तो इंजिनियर. पण गावाच्या समस्या त्याला स्वस्थ बसू देत नव्हत्या. कधी दारूचा महापूर, तर कधी आदिवासींचे नाकारले जाणारे हक्क. सगळंच त्याला टोचत होतं. यावर उत्तरं शोधण्यासाठी तो डॉ. अभय आणि डॉ. राणी बंग यांनी सुरू केलेल्या निर्माण उपक्रमात गेला. तेथून थेट वयमच्या माध्यमातून आदिवासी पाड्यांवर लहान मुलांसाठी त्याने काम केलं. आता तो सीएम फेलो बनून गडचिरोलीच्या आदिवासी भागात नागरिकांच्या हक्कासाठी लढा देतोय. मी मूळचा गडचिरोली जिल्ह्यातील अहेरी तालुक्यातील चिंतलपेठ गावचा. जवळपास ४००...
    August 12, 06:53 AM
  • अरे ला कारे म्हणून नव्हे, तर सौहार्द-संवाद जपू पाहणाऱ्यांची एकी व्हावी या उद्देशाने सोशल मीडियावरचे मित्र एकत्र आले. तुम्ही हेच खाल्ले पाहिजे आणि तेच प्यायले पाहिजे, अशी दमबाजी करणाऱ्यांना सभ्यतेच्या मर्यादा सांभाळून संकेत देण्यासाठी वशाटोत्सव भरवण्याची कल्पना मांडली गेली. लोग जुडते गये और कारवाँ बनता गया... जसे तीन वर्षांत समविचारींचा हा वशाटोत्सव बहरत गेला, तसे सत्तेने हुकुमी अस्त्र बाहेर काढले. बदनामीच्या हिशेबाने वशाटोत्सव थेट विधानसभेत पोहोचला. सत्तेचे हेतू साफ उघड झाले......
    August 12, 06:41 AM
  • एक सुखद योग जुळून आला. ७१ वा स्वातंत्र्यदिन हाकेच्या अंतरावर असताना निराश्रित मानसिक रुग्णांची निरलस सेवा करणाऱ्या डॉ. भारत वाटवानींसह मूल्याधिष्ठित शिक्षणासाठी जिवाचे रान करणाऱ्या लेह-लडाखस्थित सोनम वायचुंग यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार जाहीर झाला. या घटनेने शिक्षण आणि स्वातंत्र्य यातील परस्परप्रभावाकडेही लक्ष वेधले. ज्ञानवर्धित शिक्षणातून स्वातंत्र्याचा उमगणारा खरा अर्थही अधोरेखित केला... गेल्या अडीच-तीन दशकांमध्ये देशात शिक्षणाच्या सार्वत्रिकीकरणाबरोबरच शिक्षणक्षेत्रात...
    August 12, 06:33 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED