Home >> Magazine >> Rasik

Rasik

  • सगळं जग शरीरावर येऊन थांबतं. विशेषत: ती स्त्री असेल, त्यातही बारबाला असेल तर तिच्या शरीरातच जगाला रस असतो, पण त्या दिवशी रेश्माने शरीरापलीकडच्या घायाळ स्त्रीमनाची ओळख करून दिली. त्या ओळखीने नवी दृष्टी दिली.... टेल बोडकं झालं होतं. काउंटरवर शेठचा हिशेब चालला होता. रेश्मा मात्र आज अर्धवट जेवण सोडून हॉलमध्ये बसली होती. तिला आतल्या आत सारखं उन्मळून येत होतं. अच्छी खासी जिंदगी जी रही थी मैं, पता नहीं, कैसे इस गटर में आकर गिरी. अब चारों तरफ अंधेरा ही नजर आता है... सुमन उदास-विमनस्क झालेल्या रेश्माजवळ...
    April 8, 12:02 AM
  • राज्यातील अनाथ मुलांना खुल्या प्रवर्गातून एक टक्का समांतर आरक्षण देण्याचा निर्णय जाहीर झाला आहे. या निर्णयाचे स्वागतच आहे, परंतु या आरक्षणात मोठा भगदाडं ठेवली असल्याने खरी लढाई इथे पुढे सुरू होणार आहे... एप्रिल २०१८ ला महाराष्ट्र शासनाने काढलेल्या परिपत्रकानुसार राज्यातील अनाथ मुलांना खुल्या प्रवर्गातून एक टक्का समांतर आरक्षण देण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. हा निर्णय घेतल्याबद्दल सुरुवातीला राज्य शासनाचे तत्त्वतः आभार मानायला हवेत. कारण अनाथपणाचा भोगवटा आयुष्यभर भोगणाऱ्या...
    April 8, 12:01 AM
  • संस्कृतीच्या इतिहासात, टॉलस्टॉयसारख्या व्यक्तिमत्त्वांचे, त्यांच्या आत्मकथनांचे फार महत्त्व असते. अनेक विरोधांना सामावून घेणारे समतोल-तत्त्व टॉलस्टॉयच्या व्यक्तिमत्त्वात होते. हे तत्त्व एकीकडे त्यातले सच्चेपण, त्याचे भलेपण-थोरवी आपल्या मनात रुजवते, तर दुसरीकडे मानवी अस्तित्वाचा विचार करणाऱ्या प्रत्येकाच्या मनात मैत्रभाव जागवते... चनप्रवासात काही माणसं- लेखक-कलावंत-विचारवंत-तत्त्वज्ञ इतके जीवाभावाचे होऊन जातात, की त्यांची पहिली भेट कधी झाली हेही आठवत नाही. आयुष्यात मुळातून...
    April 8, 12:00 AM
  • काही तरी बिघडत चाललंय. खूप काही उसवत चाललंय. सत्तेच्या खेळात पुराण आणि इतिहासपुरुषांचा प्रछन्न वापर होतो आहे. निवडणुका नजरेपुढे ठेवून डावपेच आखले जात आहेत. रामाचे नाव घेऊन लोक अधिक हिंसक होत आहेत. धर्माच्या नावावर हिंसा करणाऱ्यांचं गौरवीकरण होतं आहे. रामनवमीच्या निमित्ताने निघणाऱ्या शोभायात्रा राजस्थान, पं. बंगाल, बिहार आदी राज्यांत धर्माधर्मांत विद्वेषाचं विष पेरताहेत. हा कोणता राम आहे? आणि हे कसले रामराज्य आहे? हा कोणत्या रामाचा जन्मोत्सव आपण साजरा करत आहोत? हा राम मला माझ्या ओळखीचा...
    April 1, 03:35 AM
  • माझ्या एका जिवलग मैत्रिणीला ब्रेस्ट कॅन्सर झाल्याचं निदान झालं.तिच्या पायाखालची जमीन हादरली. त्यातही तिला सर्वाधिक दु:ख झालं ते केस जाण्यानं आणि त्याहूनही मोठा धक्का स्तन काढून टाकावा लागणार या डॉक्टरांच्या निर्णयाने. स्त्री-सौंदर्याच्या काही ठाशीव नि पारंपरिक कल्पना आपल्या किती हाडीमांसी रुजलेल्या असतात, या विचाराने मीही अत्यंत अस्वस्थ झाले... माझ्या एका जिवलग मैत्रिणीला ब्रेस्ट कॅन्सर झाल्याचं निदान झालं आणि तिच्या पायाखालची जमीन हादरली. आधी धक्का, मग आश्चर्य, मग तीव्र दु:ख, हे...
    April 1, 03:35 AM
  • आत्ममग्न आणि आत्मभ्रष्ट सामाजिक-राजकीय व्यवस्थांमुळे निर्माण झालेल्या पोकळीत धार्मिक-जातीय आणि भाषिक अस्मिता जन्म घेतात. हीच प्रक्रिया पुढे अण्णा हजारे, संभाजी भिडे आदी सामाजिक बाबा-बुवांना रान मोकळे करून देते. गेम ऑफ थ्रोन्स या गाजलेल्या सिरीजच्या एका सिझनमध्ये एक बाबा राज्यातल्या जनतेला आपल्या बाजूनं वळवतो. त्याचा प्रभाव इतका वाढतो की, तो प्रत्यक्ष राणीची नागडी धिंड काढायला लावतो. राजघराण्यातल्या अनेकांना कोठडीत घालतो. राणी आणि राजघराण्यातील अन्य मंडळी काही धुतल्या तांदळाची...
    April 1, 03:35 AM
  • आई-वडिलांनी ढकलले म्हणून कोणी जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठ किंवा टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल सायन्सेससारख्या उच्चशिक्षण देणाऱ्या संस्थांमध्ये जात नाही. इथे प्रवेश घेण्यामागे निश्चित असा विचार असतो. निर्धार असतो. पण याच विचार आणि निर्धाराला सातत्याने आव्हान दिलं जातंय. कधी स्वायत्ततेचा निर्णय घेऊन, तर कधी विरोधी विचारधारेच्या विद्यार्थी-शिक्षकांची कोंडी करून. यातूनच देशातल्या विविध विद्यापीठांत विद्यार्थी विरुद्ध सरकार अशी धुम्मस सुरू आहे. त्यावरचा हा अनुभवाधारित लेख... झुक जाओ, वॉटर...
    April 1, 03:00 AM
  • अन्याय अत्याचाराला बळी पडताना लढण्याची उमेद शाबूत असलेल्या महिला या के. आर. मीना यांच्या मल्याळी साहित्याचा केंद्रबिंदू आहे. वरवर भडक वाटणाऱ्या त्यांच्या कथा आपल्या आजूबाजूच्या वास्तवाला खरवडून वाचकासमोर उभे करतात. यातील प्रत्येक कहाणी सभ्यपणाच्या बुरख्याआड दडलेल्या हिंसेंचे दर्शन घडवते... भारतीय प्रादेशिक साहित्यामध्ये मल्याळी साहित्याचे योगदान नेहमीच महत्त्वपूर्ण राहिले आहे. ओ. व्ही. विजयन यांच्यापासून ते के. सच्चिदानंद अशी किती तरी नावे आहेत, ज्यांनी फक्त मल्याळीच नव्हे, तर...
    April 1, 03:00 AM
  • एक सामाजिक प्राणी म्हणून प्रत्येकालाच आपली एक ओळख निर्माण करायला, ती जपायला, लोकांकडून तिचे कौतुक करून घ्यायला आवडतेच. पण जगाशी सतत आभासी जोडलेलं राहणं ही आपली गरज व्हावी, हे रोगटही आहे. यांत आपण आपलं स्वत्व व व्यक्तिगतता हरवून बसतो आहोत. भाषा हरवून बसतो आहोत. आपल्या भावना, वर्तन, संबंध - या सर्वांवर समाजमाध्यमांचा दूरगामी परिणाम होतो आहे... इंटरनेट ही गोष्ट संगणकापुरतीच मर्यादित होती, तोवर सारंच ठीक चाललं होतं आपलं. मोबाइलवरून फक्त फोन करणं आणि अवघ्या दोन ओळींच्या नेमक्या निरोपाची...
    April 1, 03:00 AM
  • साहित्यातून प्रगटलेली गंगा शिल्पातून कशी गोचर झाली, हे पाहण्यासारखे आहे. भारतातील अनेक मंदिरांच्या गाभाऱ्यांच्या प्रवेशद्वारावर ती आढळते. शिल्पींनी तिला अनेक रूपात दाखवलेले आहे. स्वर्गातून ती आधी शिवाच्या जटेत विसावली, असे शिल्पांकनास गंगावतरण म्हणतात. अशा तिच्या अस्तित्वाची फारशी कुणी घेतलेली नाही... गंगेचे माहात्म्य भारतीयांना नव्याने सांगण्याची काही आवश्यकता नाही. तिचे गोडवे पंडितांनी, कवींनी, साहित्यिकांनी आणि नाटककारांनी तर गायले आहेतच,पण विशेष म्हणजे कलाकारांनीही तिला...
    April 1, 12:00 AM
  • मुंबईत २४ मार्च ते ७ एप्रिल या कालावधीत राष्ट्रीय नाट्य प्रशाला (एनएसडी) आणि सांस्कृतिक कला संचालनालयातर्फे थिएटर ऑलिम्पिक्सचे आयोजन करण्यात आले आहे. त्यात २८ देशी नाटकांसोबतच टर्की, रशिया, बेल्जियम, चीन, ऑस्ट्रेलिया, जपान, झेक प्रजासत्ताक आदी देशांतील नाटके सादर होणार आहेत. आनंदाचीच गोष्ट आहे की ही. यात अडचण काय आहे? अडचण हा आनंद गाव-कोपऱ्यांत अभिव्यक्तीसाठी धडपडणाऱ्या नाट्यकर्मींपर्यंत झिरपत नाही ही आहे. परिवर्तनवादी, व्यवस्थेला सवाल करणारी रंगभूमी यात बेदखल झालीय ही आहे. महत्त्वाचे...
    March 25, 01:07 AM
  • गावाचं नाव वाठार. तिथे एक खानावळ. तिचं नाव-दुर्गा खानावळ. स्थापना वर्ष १९३४. पण एवढ्या आडगावात खानावळ कशी? याचं एक उत्तर इंग्रज अधिकाऱ्यांच्या सोयीसाठी. पण तेवढंच? तारा-सासवड रस्त्यावर वाठार स्टेशन नावाचं गावं आहे. गावात भौतिक सुविधांचा सुकाळ असला तरी हे गाव अजून शहर झालेलं नाही. याच गावातून जाताना रस्त्याच्या कडेला दुर्गा खानावळ- स्थापना १९३४ हा बोर्ड आपलं लक्ष वेधून घेतो. प्रश्न पडतो १९३४ मध्ये ही खानावळ या खेड्यात कशी स्थापन झाली? पुण्या-मुंबईसारख्या शहरांत एवढी जुनी खानावळ असणं शक्य...
    March 25, 01:06 AM
  • तुम्ही कोणत्या नजरेने जगाकडे पाहता, त्यावर तुमचं आकलन ठरतं. मी वेटर म्हणून लेडीज बारमध्ये काम केलं नसतं, तर बारबालांच्या सुंदर चेहऱ्यामागे दडलेला डंख मारणारा त्यांचा भूतकाळ कधी समजलाच नसता... डीज बारमधला आज माझा पहिला दिवस. सुमन, रिना, टीना, ऐश्वर्या, रेश्मा, बबली आणि कांता सगळ्या जणी आपापल्या टेबलजवळ उभ्या होत्या. त्यांच्याशी काय बोलावं? काही सुचत नव्हतं. सगळ्या बारबाला दिसायला मोठ्या देखण्या. त्यांच्याकडे बघितल्यावर, इतक्या रूपवान पोरी हॉटेलमध्ये कशा आल्या? हा प्रश्न माझा पिच्छा...
    March 25, 01:05 AM
  • शिक्षकच आम्हाला कॉपी करायला देतात. समोर पुस्तकं ठेवून परीक्षा दिली जाते. आम्ही पास होतो, पण आम्हाला येतं काय, तर काही नाही. प्रीता सानप ही मुलगी बाल हक्क आयोगाच्या सदस्यांसमोर उभं राहून काय सांगतेय, ते ऐकणं अत्यावश्यक आहे. प्रीताची तक्रार ही एका संपूर्ण पिढीची तक्रार आहे. ग्रामीण भागातल्या मागास जातवर्गातल्या मुलामुलींना काय दर्जाचं शिक्षण मिळतंय याचाच पुरावा प्रीता उघडपणे देत आहे. मच्याकडे डिग्री आहे, पण ज्ञान नाही. आम्हाला आमच्या डिग्रीची लाज वाटते. आम्ही दरवर्षी पास होतो. कारण...
    March 25, 01:04 AM
  • जागतिकीकरणाच्या कराल पंज्यात सापडल्याने शेती, शिक्षण, आरोग्य, रोजगार या जीवनावश्यक घटनांवर अनिष्ट परिणाम झाला आहे. त्यातूनच कौटुंबिक आणि जातिनिहाय कळपाचे विश्व राजकीय-सामाजिक-सांस्कृतिक पटलावर ढवळून निघाले आहे. याच विश्वाचे काव्यात्म विश्लेषण रावसाहेब कुंवरांनी समर्थपणे उतरवले आहे... दारीकरणाच्या धोरणात मानवी विकासाशी निगडित प्रश्नांबाबत प्रशासनाने आपल्या लोक कल्याणकारी भांडवली लोकशाहीचे उत्तरदायित्व सर्वार्थाने नाकारल्यामुळे देशाच्या कष्टकरी कारागीर स्त्री-पुरुषांचे...
    March 25, 01:02 AM
  • निष्पाप, निरागस जगण्याचं प्रतीक असलेला तारकोव्हस्कीचा इव्हान एका क्षणी युद्धज्वराने पछाडलेला तरुण बनतो. ज्वरातून कधीच न सावरल्याने कालांतराने फाशी जातो. मानवी प्राक्तनाच्या या टप्प्यावरच आपल्याला अरुण कोलटकरांची कवितासुद्धा भेटते. जणू तारकोव्हस्कीने कोलटकरांच्या कवितेवरच सिनेमा केला असावा, अशी भावना देणारी... धी येतो कोकिळेचा आवाज. मग दिसतो, झाडावर असलेल्या कोळ्याच्या जाळ्यामागून एका १०-१२ वर्षांच्या मुलाचा सुकोल चेहरा. त्याचे भुरभरणारे केस, मग पडद्यावर नजरेस पडतात खूप मोकळ्या...
    March 25, 01:01 AM
  • उदय जगताप. गणेशोत्सव मंडळाचा एक कार्यकर्ता. मात्र, त्याची धडपड ढोबळ प्रयत्नांच्या पुढे जात राहिली. तो त्याच्या मनाला भेडसावणाऱ्या प्रश्नांना सामोरा जात राहिला. त्यातूनच त्याने अादर्श मित्र मंडळाच्या माध्यमातून उभे केलेले काम गडचिरोलीतील नक्षलग्रस्त भागापर्यंत जाऊन पोहोचले. ही नव्या बदलाची सुरुवात खऱ्या अर्थाने चांगुलपणाचे प्रतीक अाहे. हा चांगुलपणा समाजासमोर मांडावा, हे थिंक महाराष्ट्र डॉट कॉमचे उद्दिष्ट आहे... दय जगताप हा पुण्यातील धनकवडी उपनगरात राहणारा तरुण. गणेश मंडळाचा...
    March 25, 01:00 AM
  • टोकाची असली तरीही उपरोधिक भावनेत परहिताची सद्भावना दडलेली असते. छद््मीपणाचं मात्र तसं नसतं. त्यात फक्त विखार आणि तिरस्कार असतो. मानसिक असुरक्षितता असेल, स्वत:चा अवास्तव मूल्यांकनातून आलेला अहंगंड असेल वा इतरांप्रति असलेली असंवेदनशीलता कष्टकरी शेतकरी-आदिवासींच्या लाँग मार्चकडे समाजातल्या एका सुखवस्तू वर्गाकडून असेच छद््मीपणे बघितले गेले. मोर्चेकऱ्यांच्या जखमी, रक्तबंबाळ पावलांची छायाचित्रं पाहत उद्दाम सवाल विचारले गेले. शंका रास्त असेल तर कोण विरोध करील, पण अनेक लोक अनुदार...
    March 18, 01:10 AM
  • कोणी काय वाचायचं, कोणी काय बघायचं आणि फॉरवर्ड करायचं याचे निर्णय राजकीय डावपेचांनुसार होऊ लागले असताना मुख्य विषयापासून न भरकटता जनतेच्या विशेषत: शहरी जनतेच्या सद््सद््विवेकबुद्धीला साद घालण्याचे काम किसान लाँग मार्चशी संबंधित पावलांवर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या छायाचित्रांनी केलं. सहवेदनेची छायाचित्रचौकट आणि त्यामागच्या विचार-भावनांचा वेध घेणारा हा लेख... दानमध्ये भीषण दुष्काळ पडलाय. दररोज वीस याप्रमाणे लोक भूकबळीने मरताहेत. त्यातही जे कसेबसे तग धरून आहेत, ते अन्न-पाण्यावाचून...
    March 18, 01:08 AM
  • मातीशी शतकांचे नाते असूनही कायमच उपरेपणाचा शिक्का आणि स्वत:ची सांस्कृतिक ओळख पुसून प्रवाहात सामील होण्याचा आक्रमक आग्रह या संघर्षातून जीवन नामदूंग यांची कविता जन्माला आलेली आहे. नव्हे, त्यांचं समग्र साहित्यच संघर्षाचा आवाका कवेत घेणारे आहे... वन नामदूंग हे गेल्या चार दशकांतील नेपाळी साहित्यातील एक आघाडीचे नाव. त्यांनी जागरण, दुर्स आवाझ व तेवा अशा महत्त्वाच्या नियतकालिकांचे संपादन केले. जीवन नामदूंग का कविता हरू हा त्यांचा प्रकाशित झालेला पहिला काव्यसंग्रह. त्यांनी लिहिलेल्या...
    March 18, 01:06 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED