Home >> Magazine >> Rasik

Rasik

  • झपाटून टाकणे या क्रियेचा अर्थ समजावून घ्यायचा असेल, तर ब्लादिमीर अर्सेनिव्हलिखित आणि जयंत कुलकर्णी अनुवादितदेरसू उझाला कादंबरीस पर्याय नाही. हा देरसू निसर्गाशी एकरूप झालेला आहे. निसर्गासारखाच निखळ आणि निर्मळ आहे... साधारणतः एकोणीशे ऐंशीच्या दरम्यान अमृत गांगर या सिनेमा समीक्षकाच्या पुढाकाराने मुंबईत स्क्रीन युनिट या नावे सिनेमा मंडळ कार्यरत होते. वार्षिक वर्गणी पाचशे रुपयांत महिन्याला दोन अथवा तीन प्रादेशिक आणि जागतिक सिनेमा बघायला मिळत. सभासदांची संख्याही तीनशे -साडेतीनशे...
    April 22, 01:02 AM
  • सत्तेचे विकेंद्रीकरण हे तत्व ज्या न्यायव्यवस्थेने मान्य केले, त्याच न्याय व्यवस्थेच्या सर्वोच्च पीठाने आरोप निश्चितीचा दर कमी आहे, कारण, अॅट्रॉसिटी कायद्याचा दुरुपयोग होतोय असा भोंगळ गृहित तत्वावर आधारित नुकताच निर्णय दिला. या निर्णयाविरोधात देशभर निदर्शने झाली. सत्ताधारी भाजपच्या पाच दलित खासदारांनीही जाहीरपणे नाराजी व्यक्त केली. मगच सरकारने सौहार्द बिघडवणाऱ्या या निर्णयाविरोधात अपील दाखल केले. यावर समजा अपेक्षित निकाल नाही मिळाला,तर अध्यादेश काढण्यासही सरकार तयार असल्याचे...
    April 22, 01:00 AM
  • ध्यानीमनी नसताना कुणी मानवी व्यथेचा बेदखल राहिलेला तुकडा समोर धरावा आणि आपल्याच जगात मश्गूल असणारे स्तब्ध, नि:शब्द होऊन जावेत, असंच काहीसं चित्रकार रणजित सिंग यांच्या द ब्लॅक ट्रुथ नावाच्या मुंबईतल्या जहांगीर आर्ट गॅलरीत २ ते ९ एप्रिलदरम्यान भरलेल्या चित्र प्रदर्शनामुळे घडलं. धनबाद- झारखंड इथल्या कोळसा खाणीत काम करणाऱ्या मजूर स्त्री-पुरुषांचे, अल्पवयीन कामगारांचे उपेक्षित जगणे सिंग यांनी आपल्या चित्रांत टिपले. या चित्र प्रदर्शनामागचा उद्देश आणि चित्रांना असलेला सामाजिक-राजकीय...
    April 15, 01:05 AM
  • काश्मीर आणि मणिपूरची तुलना करण्याचा मोह अनेकांना आवरत नाही, पण काश्मीरच्या तुलनेत मणिपूर हे राज्य लष्कर, पोलीस आणि फुटीरवादी टोळ्यांकडून होणाऱ्या अनन्वित अत्याचारामुळे अधिक दुर्दैवी आहे, याची मात्र कुणी दखल घेत नाही. नेमक्या याच अदखलपात्र मणिपूरच्या वेदना नाओरेम बिघासागरसारखे कवी धाडसाने मांडताहेत... भारतीय पौराणिक कथांमध्ये मणिपूरचा उल्लेख हा रत्नभूमी असा केलेला आहे. चित्रगंधा ही रवींद्रनाथ टागोरांची सुप्रसिद्ध अशी नृत्यनाटिका आहे. अर्जुनाचा चित्रगंधाशी होणाऱ्या...
    April 15, 01:04 AM
  • स्त्रीशिल्पापैकी मिथुन आणि दम्पती अशा जोडीतील शिल्प मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध आहेत. दम्पती म्हणजे विवाहित जोडपे. ते मिथुन म्हणूनही दाखवले जाते; मात्र मिथुन म्हणजे दम्पती, असे समजणे चुकीचे ठरते. असे असले तरी मिथुन काय की, दम्पती काय दोन्हीही प्रकारातली स्त्री लोभसवाणी, आकर्षक आणि भुरळ पाडणारी असते... शिल्पातून प्रगटलेली स्त्री कधी बालिका असते, तर कधी कुमारी, कधी यौवना तर कधी प्रौढा. हे झाले तिच्या वयानुसार. तिच्या आयुष्यातील तिच्या भूमिकांकडे पाहिल्यास लक्षात येते की, ती कन्या, बहीण,...
    April 15, 01:03 AM
  • तसा तर कुणाच्याही मृत्यूने जीव कळवळत असतोच. पण सार्वजनिक क्षेत्रात आयुष्यभर कार्यरत राहणाऱ्या माणसांच्या जाण्यानं या सगळ्यांसह आणखीही अनेकांचा जीव तडफडत राहतो. आपण बोलून तर जातो की त्यांचं काम जिवंत राहावं हीच त्यांना खऱ्या अर्थाने आदरांजली ठरेल. पण तसं करणं म्हणजे त्यांचं सगळं आयुष्य पुन्हा नव्याने जगण्याची हमी देणं असतं आणि तशी हमी आपण देऊ शकू का याबाबतची साशंकता, आपल्या मनाला कुरतडून टाकत असते... जगण्याच्या प्रयोजनाची नेमकी लय ज्यांना गवसली होती, अशी तीन माणसं गेल्या पंधरा...
    April 15, 01:02 AM
  • चंदनाची चोरी अन् हस्तिदंताची तस्करी. एकशे चोवीस जणांच्या पाशवी हत्या. तीन राज्यांच्या पोलिस दलांना सतत वीस वर्षं दिलेली झुकांडी. अनेक धाडसी अपहरणं, अशी कैक भीषण कृत्यं केलेल्या क्रूरकर्म्याचा चिकाटीनं पाठलाग करून अखेर त्याला यमसदनाला पाठवणाऱ्या आयपीएस अधिकाऱ्यानं सांगितलेली सत्यकथा. कल्पनेहूनही भयंकर, रहस्यपटाहूनही थरारक. त्याच के. विजय कुमार लिखित आणि डॉ. सदानंद बोरसे अनुवादित वीरप्पन विरुद्ध विजय कुमार या राजहंस प्रकाशनातर्फे प्रसिद्ध होत असलेल्या पुस्तकातील उताऱ्याचा हा...
    April 15, 01:01 AM
  • अभिनय देवदिग्दर्शित ब्लॅकमेलहा फसलेला सिनेमा आहे, म्हणतोय आपण. ब्लॅकमेल ही न जमलेली फार्सिकल कॉमेडी आहे, म्हणतोय आपण. आर वुई सिरियस? ब्लॅकमेल ही फसलेली फार्सिकल कॉमेडी आहे? मॉरली, मेंटली आणि इमोशनली करप्ट समाजाशी याचं काहीच देणंघेणं नाही?.. धर्म आणि संस्कार फार तर तुमच्या आचार-विचारांना दिशा देतील, पण जीवनशैली ठरवण्याचे अधिकार आणि नियंत्रण पूर्णपणे बाजारपेठेच्या हाती एकटवलेले असतात. बाजारपेठेच्या प्रभावातून आकारास आलेली जीवनशैलीच पुढे आचार-विचारांवरही विलक्षण प्रभाव टाकते. या...
    April 15, 01:00 AM
  • क्रिकेट हा खेळ म्हणून एकाच वेळी उत्क्रांत आणि प्रगतही होत गेला असेल, पण सर्वव्यापी होण्याच्या हव्यासापायी तो अधिकाधिक व्यापारकेंद्री, अधिकाधिक मनोरंजनकेंद्री होत गेला, हे एक सत्य. या बदलांचा जितका फायदा खेळ आणि देशोदेशीच्या खेळाडूंना झाला, त्याहून अधिक फायदा प्रस्थापित व्यवस्थांना झाला, हे दुसरे सत्य. आज याच व्यवस्था लाख दुखों की एक दवाम्हणून आयपीएल नामे अफूच्या गोळीचा सर्रास वापर करताहेत. भारतातला ही गोळी देण्याचा यंदाचा मोसम अनिश्चिततेच्या फेऱ्यात का होईना नुकताच सुरू झालाय. या...
    April 8, 12:04 AM
  • सावध-संशयी नि हिशेबी माणसांचाच या जगात अधिक भरणा असला तरीही चौकटींची मोडतोड करण्याचं, व्यवस्थेविरोधात बंड करण्याचं, परिस्थितीला जिंकण्याचं धाडस अंगी वेड असलेली माणसंच करू शकतात. आधी ख्वाडाआणि आता बबनचा दिग्दर्शक भाऊराव कऱ्हाडे तळागाळातून आलेला असाच सृजनाचं वेड जपणारा तरुण आहे... आईला घेऊन दिल्लीला निघालो विमानाने. आई कधी एसटीने पुण्यालाही आलेली नव्हती. तिच्या आयुष्यात तिनं सगळ्यात जास्त प्रवास वीस किलोमीटर केला असेल, तोही एसटीनेच. त्यामुळे ती खूपच घाबरली होती. विमानानं आकाशात झेप...
    April 8, 12:03 AM
  • सगळं जग शरीरावर येऊन थांबतं. विशेषत: ती स्त्री असेल, त्यातही बारबाला असेल तर तिच्या शरीरातच जगाला रस असतो, पण त्या दिवशी रेश्माने शरीरापलीकडच्या घायाळ स्त्रीमनाची ओळख करून दिली. त्या ओळखीने नवी दृष्टी दिली.... टेल बोडकं झालं होतं. काउंटरवर शेठचा हिशेब चालला होता. रेश्मा मात्र आज अर्धवट जेवण सोडून हॉलमध्ये बसली होती. तिला आतल्या आत सारखं उन्मळून येत होतं. अच्छी खासी जिंदगी जी रही थी मैं, पता नहीं, कैसे इस गटर में आकर गिरी. अब चारों तरफ अंधेरा ही नजर आता है... सुमन उदास-विमनस्क झालेल्या रेश्माजवळ...
    April 8, 12:02 AM
  • राज्यातील अनाथ मुलांना खुल्या प्रवर्गातून एक टक्का समांतर आरक्षण देण्याचा निर्णय जाहीर झाला आहे. या निर्णयाचे स्वागतच आहे, परंतु या आरक्षणात मोठा भगदाडं ठेवली असल्याने खरी लढाई इथे पुढे सुरू होणार आहे... एप्रिल २०१८ ला महाराष्ट्र शासनाने काढलेल्या परिपत्रकानुसार राज्यातील अनाथ मुलांना खुल्या प्रवर्गातून एक टक्का समांतर आरक्षण देण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. हा निर्णय घेतल्याबद्दल सुरुवातीला राज्य शासनाचे तत्त्वतः आभार मानायला हवेत. कारण अनाथपणाचा भोगवटा आयुष्यभर भोगणाऱ्या...
    April 8, 12:01 AM
  • संस्कृतीच्या इतिहासात, टॉलस्टॉयसारख्या व्यक्तिमत्त्वांचे, त्यांच्या आत्मकथनांचे फार महत्त्व असते. अनेक विरोधांना सामावून घेणारे समतोल-तत्त्व टॉलस्टॉयच्या व्यक्तिमत्त्वात होते. हे तत्त्व एकीकडे त्यातले सच्चेपण, त्याचे भलेपण-थोरवी आपल्या मनात रुजवते, तर दुसरीकडे मानवी अस्तित्वाचा विचार करणाऱ्या प्रत्येकाच्या मनात मैत्रभाव जागवते... चनप्रवासात काही माणसं- लेखक-कलावंत-विचारवंत-तत्त्वज्ञ इतके जीवाभावाचे होऊन जातात, की त्यांची पहिली भेट कधी झाली हेही आठवत नाही. आयुष्यात मुळातून...
    April 8, 12:00 AM
  • काही तरी बिघडत चाललंय. खूप काही उसवत चाललंय. सत्तेच्या खेळात पुराण आणि इतिहासपुरुषांचा प्रछन्न वापर होतो आहे. निवडणुका नजरेपुढे ठेवून डावपेच आखले जात आहेत. रामाचे नाव घेऊन लोक अधिक हिंसक होत आहेत. धर्माच्या नावावर हिंसा करणाऱ्यांचं गौरवीकरण होतं आहे. रामनवमीच्या निमित्ताने निघणाऱ्या शोभायात्रा राजस्थान, पं. बंगाल, बिहार आदी राज्यांत धर्माधर्मांत विद्वेषाचं विष पेरताहेत. हा कोणता राम आहे? आणि हे कसले रामराज्य आहे? हा कोणत्या रामाचा जन्मोत्सव आपण साजरा करत आहोत? हा राम मला माझ्या ओळखीचा...
    April 1, 03:35 AM
  • माझ्या एका जिवलग मैत्रिणीला ब्रेस्ट कॅन्सर झाल्याचं निदान झालं.तिच्या पायाखालची जमीन हादरली. त्यातही तिला सर्वाधिक दु:ख झालं ते केस जाण्यानं आणि त्याहूनही मोठा धक्का स्तन काढून टाकावा लागणार या डॉक्टरांच्या निर्णयाने. स्त्री-सौंदर्याच्या काही ठाशीव नि पारंपरिक कल्पना आपल्या किती हाडीमांसी रुजलेल्या असतात, या विचाराने मीही अत्यंत अस्वस्थ झाले... माझ्या एका जिवलग मैत्रिणीला ब्रेस्ट कॅन्सर झाल्याचं निदान झालं आणि तिच्या पायाखालची जमीन हादरली. आधी धक्का, मग आश्चर्य, मग तीव्र दु:ख, हे...
    April 1, 03:35 AM
  • आत्ममग्न आणि आत्मभ्रष्ट सामाजिक-राजकीय व्यवस्थांमुळे निर्माण झालेल्या पोकळीत धार्मिक-जातीय आणि भाषिक अस्मिता जन्म घेतात. हीच प्रक्रिया पुढे अण्णा हजारे, संभाजी भिडे आदी सामाजिक बाबा-बुवांना रान मोकळे करून देते. गेम ऑफ थ्रोन्स या गाजलेल्या सिरीजच्या एका सिझनमध्ये एक बाबा राज्यातल्या जनतेला आपल्या बाजूनं वळवतो. त्याचा प्रभाव इतका वाढतो की, तो प्रत्यक्ष राणीची नागडी धिंड काढायला लावतो. राजघराण्यातल्या अनेकांना कोठडीत घालतो. राणी आणि राजघराण्यातील अन्य मंडळी काही धुतल्या तांदळाची...
    April 1, 03:35 AM
  • आई-वडिलांनी ढकलले म्हणून कोणी जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठ किंवा टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल सायन्सेससारख्या उच्चशिक्षण देणाऱ्या संस्थांमध्ये जात नाही. इथे प्रवेश घेण्यामागे निश्चित असा विचार असतो. निर्धार असतो. पण याच विचार आणि निर्धाराला सातत्याने आव्हान दिलं जातंय. कधी स्वायत्ततेचा निर्णय घेऊन, तर कधी विरोधी विचारधारेच्या विद्यार्थी-शिक्षकांची कोंडी करून. यातूनच देशातल्या विविध विद्यापीठांत विद्यार्थी विरुद्ध सरकार अशी धुम्मस सुरू आहे. त्यावरचा हा अनुभवाधारित लेख... झुक जाओ, वॉटर...
    April 1, 03:00 AM
  • अन्याय अत्याचाराला बळी पडताना लढण्याची उमेद शाबूत असलेल्या महिला या के. आर. मीना यांच्या मल्याळी साहित्याचा केंद्रबिंदू आहे. वरवर भडक वाटणाऱ्या त्यांच्या कथा आपल्या आजूबाजूच्या वास्तवाला खरवडून वाचकासमोर उभे करतात. यातील प्रत्येक कहाणी सभ्यपणाच्या बुरख्याआड दडलेल्या हिंसेंचे दर्शन घडवते... भारतीय प्रादेशिक साहित्यामध्ये मल्याळी साहित्याचे योगदान नेहमीच महत्त्वपूर्ण राहिले आहे. ओ. व्ही. विजयन यांच्यापासून ते के. सच्चिदानंद अशी किती तरी नावे आहेत, ज्यांनी फक्त मल्याळीच नव्हे, तर...
    April 1, 03:00 AM
  • एक सामाजिक प्राणी म्हणून प्रत्येकालाच आपली एक ओळख निर्माण करायला, ती जपायला, लोकांकडून तिचे कौतुक करून घ्यायला आवडतेच. पण जगाशी सतत आभासी जोडलेलं राहणं ही आपली गरज व्हावी, हे रोगटही आहे. यांत आपण आपलं स्वत्व व व्यक्तिगतता हरवून बसतो आहोत. भाषा हरवून बसतो आहोत. आपल्या भावना, वर्तन, संबंध - या सर्वांवर समाजमाध्यमांचा दूरगामी परिणाम होतो आहे... इंटरनेट ही गोष्ट संगणकापुरतीच मर्यादित होती, तोवर सारंच ठीक चाललं होतं आपलं. मोबाइलवरून फक्त फोन करणं आणि अवघ्या दोन ओळींच्या नेमक्या निरोपाची...
    April 1, 03:00 AM
  • साहित्यातून प्रगटलेली गंगा शिल्पातून कशी गोचर झाली, हे पाहण्यासारखे आहे. भारतातील अनेक मंदिरांच्या गाभाऱ्यांच्या प्रवेशद्वारावर ती आढळते. शिल्पींनी तिला अनेक रूपात दाखवलेले आहे. स्वर्गातून ती आधी शिवाच्या जटेत विसावली, असे शिल्पांकनास गंगावतरण म्हणतात. अशा तिच्या अस्तित्वाची फारशी कुणी घेतलेली नाही... गंगेचे माहात्म्य भारतीयांना नव्याने सांगण्याची काही आवश्यकता नाही. तिचे गोडवे पंडितांनी, कवींनी, साहित्यिकांनी आणि नाटककारांनी तर गायले आहेतच,पण विशेष म्हणजे कलाकारांनीही तिला...
    April 1, 12:00 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED