जाहिरात
जाहिरात
Home >> Magazine >> Rasik

Rasik

  • भारतात उघडपणे लोकशाहीची गळचेपी होतेय, अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर बालंट येतंय यावर विरोधी विचारधारेच्या मंडळींमध्ये एकमत आहे. मग यावर उत्तर काय? समाजवाद्यांनी समविचारींसमोर हे धोके मांडत राहणं? आंबेडकरी कलावंत-नेत्यांनी आपल्याच समर्थकांपुढ्यात शाहिरी जलसे भरवणं?डाव्यांनी आपल्याच कार्यकर्त्यांना एकत्र करून तीच साधनं, तोच मार्ग अवलंबून प्रस्थापित व्यवस्थेविरोधात अखंड शंख करत राहणं? प्रत्यक्षात हे सारे घिसेपिटे प्रयोग आहेत, म्हणूनच विरोध-विद्रोहात अस्सलपणा असूनही या साऱ्या...
    February 10, 12:02 AM
  • दलितांचा संघर्षमय आणि उत्कर्षकारी इतिहास बाबासाहेब आंबेडकरांपासून सुरु होतो, जसे दलित विचारधारा, साहित्य आणि वास्तुरचना सुद्धा! त्यासाठी लागणारा पैसा व ताकद आतापर्यंत नव्हतीच कधी आणि आता राजकीय सत्ता काबीज केल्यावर एखादी मायावती ते करु पाहील, तर आपला कोण विरोध.... लखनौला गेलो म्हणजे, बडा इमामबाडा, टुंडे कबाब हे आलेच. आता या अविस्मरणीय गोष्टींत भर पडली आहे ती म्हणजे, मायावती मुख्यमंत्री असताना उभारलेल्या आंबेडकर पार्कची! मुंबई, दिल्लीत त्यावर तिखट प्रतिक्रिया ऐकू येतात. काय ते हत्तीच...
    February 3, 03:26 AM
  • तात्या टोपे यांच्या जीवनावरील सत्तावन्नचा सेनानी, राजकीय धुमश्चक्रीवरील प्रतिनिधी आदी गाजलेल्या कादंबऱ्या, ध्येयाचा ध्यास, पूर्वग्रह , निरो आदी नाटके, सामाजिक-राजकीय निबंध, कवितासंग्रह... असा चौफेर संचार केलेले वैदर्भीय विचारवंत, लेखक वसंत वरखेडकर यांचे हे जन्मशताब्दी वर्ष. त्यानिमित्त त्यांच्या लेखिका असलेल्या कन्येने केलेले हे स्मरण... सुप्रसिद्ध लेखक वसंत वरखेडकर (जन्म १० सप्टेंबर २०१८) हयात असते तर आता १०० वर्षांचे झाले असते. हा विचार मनात आला, की त्यांच्या आठवणी मनात गर्दी करू...
    February 3, 02:38 AM
  • मूळच्या महाराष्ट्रातील असलेल्या अरुंधती धुरू यांचे उत्तर प्रदेश हे कार्यक्षेत्र राहिले आहे. नर्मदा बचाओ आंदोलन, महिला सबलीकरण, रोजगार हक्क, अन्न सुरक्षा कायदा आदींशी संबंधित चळवळी आणि नियोजनात त्यांनी सक्रिय सहभाग नोंदवला आहे. गेली जवळपास चार दशके सामाजिक चळवळींशी एकरूप झालेल्या धुरू यांच्या मासिक लेखमालेतला हा पहिला लेख... दाखिलपूर, औररिया तालुका. उत्तर प्रदेशच्या कानपूर जिल्ह्यामधले हे गाव. १९ जानेवारीला इथले सरपंच ताराचंद मुलांचे रडण्याचे आवाज व जोरदार हल्लागुल्ला ऐकून बाहेर...
    February 3, 01:13 AM
  • देशभक्ती म्हणजे काय? पाकिस्तानविरोधात गरळ ओकणे? थिएटरात वंदे मातरम् आणि भारतमाता की जयच्या दणकेबाद घोषणा देणे? खरं तर कर्तव्यपरायणता हीच खरीखुरी देशभक्ती, पण आपल्याकडचे टिपिकल हिंदी सिनेमे देशभक्तीचे लेसर शो दाखवतात आणि सॅक्रेड गेम्ससारखी बदनाम सिरीज मात्र देशभक्तीचा अर्थ सांगते.. जानेवारीला काय असतं? काय असतं म्हणजे? २६ जानेवारीला सव्वीस जानेवारी असती न काय असतं? बरं सांग, १५ ऑगस्टला काय असतं? च्यामारी, १५ ऑगस्टला पन्द्रा ऑगस्टच असतो, ना राव! हे असं काहीसं उत्तर अर्ध्याहून अधिक...
    February 3, 12:51 AM
  • रायबा शहराच्या रस्त्यावर धुंडीत सुटलाय माणुसकी. ती त्याच्या हाती कुठली लागतेय! पण आस फार वेडी असते. लोक त्याच्याजवळ थांबत नव्हते. डोक्यावरची छत्री सांभाळत जो तो त्याच्याजवळून निघून जात होता. पावसाला चुकवत होता. तसं रायबालाही. कुणालाच त्याची दया येत नव्हती. रायबा दवाखान्याच्या पायरीवर बसला होता. त्याची सहा वर्षांची लेक कृष्णा त्याच्या पुढ्यात बसली होती. रायबाच्या डोक्यावर प्रश्नांचं गाठोडं. त्या गाठोड्याची गाठ त्याच्या लेकीनं सोडली. दादा, आई मेली त् आता भाकरी कोण करीन? कपाळावर...
    February 3, 12:18 AM
  • देशभरातल्या लहान-मोठ्या गावा-शहरांतल्या आम्ही मुली रात्र जागवून अभ्यास करतो आणि मध्यरात्री बिनधास्त विद्यापीठातल्या रस्त्यांवर फिरतो, तेव्हा रोज हे विद्यापीठ आणि इथलं हे मुक्त वातावरण उभं करणाऱ्या सगळ्या प्राध्यापकांबद्दल कृतज्ञतेने मन भरून येतं. कुणी म्हणेल यातून काय झालं मोठंसं? परीक्षेआधीचा कत्ल-ए-आमचा आठवडा चालला होता. हातातलं पुस्तक संपवून नोट्सची वही मी बॅगेत ठेवली आणि लायब्ररीतून निघाले, तेव्हा रात्रीचे अडीच वाजले होते. कानात इयरफोन घालून गुणगुणत हॉस्टेलच्या रस्त्याला...
    February 3, 12:10 AM
  • यवतमाळचं अ. भा. मराठी साहित्यसंमेलन प्रथेप्रमाणे यथासांग पार पडलं आणि जणू वावगं काही घडलंच नाही, अशा थाटात साहित्यिकांपासून राजकारणाऱ्यांपर्यंत सारे आपापल्या दिशेला पांगले. परंतु, आयोजकांनी राजकीय दबावातून संमेलनाच्या नियोजित उद्घाटक लेखिका नयनतारा सहगल यांना दिलेलं निमंत्रण परत घेऊन केलेल्या अवमानाची सल महाराष्ट्रातल्या सजग वर्गाला लागून राहिली होती.खुद्द सहगल यांच्या उपस्थितीत मुंबईत भरलेल्या निषेध-नाट्यरुपी एकीत ती सल जोरकसपणे व्यक्त झाली. अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यासाठी...
    February 3, 12:06 AM
  • शृंगार, वीर, करुण, अद्भुत, हास्य, भयानक, बीभत्स, रौद्र आणि शांत या नवरसांनी आपलं मन काठोकाठ भरलेलं आहे. त्यांना फक्त कुठल्या ना कुठल्या कलाकृतीने जागं करण्याची गरज असते. जी कलाकृती यातील एक किंवा अधिक रसांना तीव्रतेने जागं करेल, ती कलाकृती आपल्याला भावते. स्मरणरंजनाचं अतोनात सुख देणाऱ्या काही मालिका आणि वेब सिरीज ही या घडीची हवीहवीशी वाटणारी घटना आहे... आमच्या काळात असं नव्हतं... या डायलॉगवरून निघालेली उपदेश एक्स्प्रेस शाळेसाठी पाच-पाच किलोमीटरची पायपीट, कापडी पिशव्यांची दप्तरं,...
    January 20, 12:34 AM
  • भारत हा जगातला सर्वाधिक बहुभाषिक देश आहे. आपल्याइतक्या भाषा जगातल्या इतर कुठल्याच देशात बोलल्या जात नाहीत. या बहुविधतेला जितका धोका इंग्रजी शिक्षणाच्या बाजाराचा आहे तितकाच धोका शुद्ध हिंदी आणि संस्कृतच्या एकांगी आग्रहाचाही आहे. संस्कृत ही सर्व भारतीय भाषांची जननी आहे, ती आपली मूळ मातृभाषा आहे असा प्रचार केला जातो. यामागे इंग्रजीशिवाय आणखी एका भाषेला धडा शिकवायचा उद्देश असतो, ती म्हणजे उर्दू... ठेसन ठेसन ठेसन शाळेबाहेरच्या नाक्यावर बाजाराच्या रस्त्याला टमटमवाला ओरडत होता. धावतपळत...
    January 20, 12:27 AM
  • जुबानी तलाकचा कोर्टात निकाल तर लागला, त्यावर लोकसभेत विधेयकही सादर झाले. पण त्यासंबंधीच्या चर्चांमधून मुख्य मुद्दा निसटला. एकतर्फी तलाकचा प्रश्न हा धर्माशी नसून पुरुषसत्ताक समाजरचना व तिच्या अनेकविध रुपांशी निगडित आहे. मी हिंदू-मुस्लिम समाजवादी-स्त्रीवादी कुटुंबाचा भाग असले, तरी माझ्या भोवतालच्या पितृसत्ताक पर्यावरणात वारंवार ठेचाळत असते... जुबानी तलाक म्हटले की मला नफिसा अथानियाची आठवण होते, जिने लहानपणी माझ्या भावविश्वावर खोल ठसा उमटवला होता. गुजरातमधल्या चिलिया समाजातील...
    January 20, 12:20 AM
  • बारा जंगली कुत्ते मिलकर शेर को मार डालते है... सत्तरच्या दशकात गाजलेल्या जंजीर चित्रपटातल्या तगड्या पठाणाच्या वेषातील प्राणने यार-दिलदारअमिताभबद्दल वाटणारी चिंता, या शब्दात व्यक्त केली, तेव्हा आमची पिढी माध्यमिक शाळेत होती. जंगली कुत्र्यांशी आमचा झालेला तो पहिला परिचय! पुढे मेळघाटातील सेमाडोहच्या व्याघ्र प्रकल्पात रुजू झाल्यानंतर जंगली श्वापदांचे दर्शन होऊ लागले, त्यांची जीवनशैली, आचरण, स्वभाव इत्यादींचा अभ्यास होऊ लागला आणि त्यांच्या अस्तित्वाची नितांत आवश्यकता मनास पटू लागली......
    January 20, 12:15 AM
  • दगडपूर गावात पिढ्यान् पिढ्या बाजरीचं पीक घेतलं जायचं. म्हणजे, त्या लोकांना गहू, हरभरा, ज्वारी, ऊस असली पिके माहीतच नव्हती. त्या विषयी ते काहीच जाणत नव्हते. गावात कुणीही श्रीमंत नव्हतं अन् गरीबही! राजाच्या मर्जीशिवाय इथे कुणी शिंकत किंवा खोकत नव्हतं. स्वप्नसुद्धा लोकांना राजाच्या मर्जीनुसार पडायचे. तसं काही झालं असतं, तर देहदंडाची शिक्षा ठरलेली होती. पण एक दिवस राजाच्या मर्जीला तडा गेला... माझ्या गोष्टीतलं गाव आहे. मात्र, ते कुठल्या प्रदेशातलं आहे; ते काही मला माहिती नाही. आता गोष्टीतलं...
    January 20, 12:10 AM
  • चित्रपटकर्त्याचा प्रामाणिकपणा आणि कलेप्रती बांधिलकी प्रत्येक फ्रेममधून झळकत असते. मात्र, दी अॅक्सिडेंटल प्राइम मिनिस्टरच्या पहिल्या फ्रेमपासून आशय-विषयाशी असलेला अप्रामाणिकपणा उघड होत जातो. कलेपेक्षाही विशिष्ट पक्ष-संघटनेशी असलेली कर्त्यांची बांधिलकी प्रेक्षकांना खुपत राहते. माध्यम तंत्रावर पूर्ण पकड आणि दिमतीला सारे स्रोत, सोयी-सुविधा असूनही सृजनात उणावलेला चित्रपट प्रेक्षकांच्या नशिबी येतो. पॉलिटिकल नरेटिव्ह सिनेमॅटिक नरेटिव्हला समांतर असल्यानेच वर्तमानातले राजकारण...
    January 20, 12:03 AM
  • आटपाट देशातल्या गोष्टी ही संग्राम गायकवाड यांची मनोविकास प्रकाशनाने नुकतीच प्रसिद्ध केलेली कादंबरी. वर वर पाहता आयकर खात्याने टाकलेल्या धाडीची ही कथा आहे.परंतु, ती केवळ निमित्तमात्र आहे. इथे लेखक एका तटस्थ आणि धारदार आरपारतेने आयकर विभागाच्या बंदिस्त विश्वाचे निरीक्षण करतो आहे नि त्याच वेळी बाहेरच्या व्यापक जगाचे, त्यातील जाणिवांचे, संवेदनांचे, विचारप्रवाहांचे आणि ताण्याबाण्याचेही दर्शन घडवतो आहे... आयकर खात्याने टाकलेली धाड हा सामान्य माणसांमध्ये कायमच कुतूहल निर्माण करणारा...
    January 13, 12:56 AM
  • नाटक जितकं नाट्यगृहात घडतं, त्याहून अधिक ते नाट्यगृहाबाहेर घडतं. बयाचदा घडण्याआधी बिघडतंसुद्धा. या घडण्या-बिघडण्यात शासन, निर्माते, नाट्यसंस्था, पतपुरवठादार, नाट्यकर्मी, सादरीकरण, त्याला प्रतिसाद देणारा प्रेक्षक, या साऱ्यांचाच कमी-अधिक प्रमाणात वाटा असतो. त्याची प्राधान्याने दखल घेत नाटक हा घटक केंद्रस्थानी ठेवून रंगमंचावरच्या आणि नाट्यगृहाबाहेरच्या विश्वातल्या घडामोडींचा धांडोळा घेणारे हे पाक्षिक सदर... का आम्ही मुंबई-पुण्यात जायचं? का एकाच खाेपटात चार-सहा जण राहायचं?...
    January 13, 12:50 AM
  • चारा छावणी हा माणदेशातला जीवन-मरणाचा प्रश्न आहे. यंदा पुन्हा एकदा म्हसवडमध्ये चारा छावणी लागली आहे. १ जानेवारीपासून. आठवड्याभरात साडेचार हजार जनावरे येऊन दाखल झाली आहेत. स्थिती इतकी गंभीर आहे की, पाणी फाउंडेशनच्या स्पर्धेत माण तालुक्यात पहिल्या आलेल्या टाकेवाडी गावातही टँकर चालू झालाय. एवढे मोठे शेतीपुढचे संकट आ वासून समोर उभे असताना, उद्या अन्नधान्य कसे मिळेल, याची चिंता करायची सोडून आपण मात्र वजन कमी कसे करावे, अशा चिंतेत आहोत... दुष्काळाचा चेहरा कसा दिसतो? दुभंगलेली जमीन, खंगलेली...
    January 13, 12:46 AM
  • सामाजिक-राजकीय-सांस्कृतिक परिघात चारही दिशांना घटना घडताहेत, एका पातळीवर त्या सूत्रबद्धपणे घडवूनही आणल्या जात आहेत. या घटनांचा वेग अफाट आहे. त्यात भावनिकदृष्ट्या वाहून जाणे अथवा घटनाशरण होत जाणे अनुभवास येत असताना विषयाचा गाभा ओळखून घटनांच्या मुळांचा शोध घेणारे हे पाक्षिक सदर... मोदी सरकारने (अख्ख्या सरकारचं हे व्यक्तिकेंद्रित नामकरण व्यक्तिशः मला अजिबात आवडत नाही, पण घडा भरवल्याची जबाबदारी निश्चित करण्यासाठीच मी हा शब्दप्रयोग वापरत आहे) मागच्या सोमवारी देशातील सवर्ण समाजातील...
    January 13, 12:38 AM
  • हे जग परिघापलीकडचं, प्रवाहाबाहेरचं आहे. इथल्या चेहयांची ओळख प्रस्थापित नाही, मात्र जीवनानुभव आणि अभिव्यक्ती अस्सल आहे. कविता, कथा, कादंबरी हा या अभिव्यक्तीचा आकृतिबंध आहे. मराठीच्या साहित्यप्रांतात त्यातून उजेडात येणारे ताणे-बाणे, त्यातून ठळक होत जाणारे अंत:प्रवाह यांची मनस्वीपणे नोंद घेणारे हे विस्तारित पाक्षिक सदर... कृषी संस्कृतीच्या कवींसह भटकेविमुक्त अशा दुर्लक्षित परिघांवरील कवी- लेखकांवर मी प्रामुख्याने आजवर लिहीत आलो आहे. एरवी लोकांत वावरताना अन् लिहिताना म्हणाल, तर मला...
    January 13, 12:34 AM
  • मनासारखा अवकाश मिळाला की आसपासचं सारंच लोभस होऊन जातं. कोलाहल मागे पडून मनाचा गाभारा खुणावू लागतो. निसटलेले क्षण, चिमटीत सापडलेले क्षण नवं रूप घेऊन समोर उभे ठाकतात. त्यातून सुरू होतो, आपला आपल्याशी वाद-संवाद आणि उलगडत जातात, जगण्याचे नानाविध अर्थ. त्याचेच हे पाक्षिक प्रतिबिंब... नथिंग, साडेचार वर्षांचा शिवराज पुन्हा ओरडून म्हणाला. अरे नथिंग काय? वॉट अंकल इज आस्किंग यू? जस्ट टेल युवर नेम, शिवराजची इरिटेट झालेली मॉम, त्याला समजावून सांगत होती, पण हा पठ्ठ्या काही ऐकायला तयार नव्हता. त्याचा...
    January 13, 12:23 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED

    जाहिरात
      जाहिरात