Home >> Magazine >> Rasik

Rasik

  • प्रतिमा कशा निर्माण होतात, कशा संवर्धित केल्या जातात, त्यामागचा नेमका अजेंडा कोणता याचा विविध पातळीवर सूक्ष्म विचार करुन त्या अनुषंगाने प्रतिमानिर्मितीतून राजकारण पुढे आणलं जातं, कधी लपवलं जातं, पार्श्वभूमीदाखल मांडलं जातं, प्रतिमांतरण केलं जातं अथवा गायबही केलं जातं... सरदार वल्लभभाई पटेल यांच्या पुतळ्याची उंची अलीकडे बरीच चर्चेत होती. हा पुतळा जगातला सर्वाधिक उंच पुतळा असावा असा प्रधानसेवकांचा दुर्दम्य निर्धार होता आणि अर्थातच तो त्यांनी प्रतिष्ठेचा प्रश्न करुन अंमलात आणला....
    November 11, 09:16 AM
  • त्याचं नाव वेल्या. तोरणमाळ परिसरातला हा एक पावर. पावर म्हणजे सालगडी. वय बारा-तेराच्या आसपासचं. हा दिवसभर गुरं राखतो. मधल्या वेळेत गाडीघोड्यांतून जाणाऱ्या सौंदर्यासक्त पर्यटकांना तळ्यात बुडी मारून कमळ तोडून देतो. दुर्गम भागात जगण्याचा संघर्ष पेलणारा हा भारतमातेचा फाटका लेक. आदिवासी विकास, बालकल्याण आणि सक्तीचे प्राथमिक शिक्षण या तीन योजनांसाठी दरवर्षी हजारो कोटी रुपयांची उधळण करणाऱ्या या महाराष्ट्रात आजही अशी काही मुलं आहेत, याची कल्पना असेल का, अंत्योदय हेच आपले ध्येय मानणाऱ्या या...
    November 11, 07:13 AM
  • सण म्हटला, की घरातली स्त्री दररोजच्यापेक्षा काहीशी अधिकच स्वयंपाकघरात गुंतून पडते. फराळापासून ते दोन्ही वेळची साग्रसंगीत जेवणे, शिवाय पाहुणे-येणारे जाणारे-नातेवाईक, रितीभाती, घराची अधिकची टापटीप... हे तर परंपरेने आपण स्त्रीचेच कर्तव्यक्षेत्र मानले आहे, नाही का? आणि नेहमीपेक्षा जास्त राबूनही, लहानांपासून ते मोठ्यांपर्यंतच्या सगळ्यांच्या वेगवेगळ्या मागण्यांना पुरे पडत, त्यांचे विविध मूड सांभाळत, परंपरा सांभाळत... सर्वांत जास्त आनंदी- उत्साही- हसतमुख तिनेच राहायचे. म्हणजे, सर्वार्थाने...
    November 11, 07:05 AM
  • आपण सारे उत्सवप्रिय आहोत. पण हा आनंद आपण गरज असलेल्या इतरांपर्यंत नियमितपणे व शाश्वत स्वरूपात का वाटत नाही, वाटू शकत नाही? आदिवासी पाड्यात किंवा गरिबांच्या वस्तीत फराळाचं वाटप टाइप चांगुलपणा इथे अपेक्षित नाहीये. मी अधिक काही मोठी, व्यापक देण्याची भूमिका मांडू पाहतोय. आजचा दिव्य मराठी अंक हातात पडताना दिवाळी संपत आली असणार आणि आठवडाभराच्या दिवाळी दगदगीनंतर रविवारच्या सुस्तावलेल्या सकाळी तुम्ही थोडे निवांत असणार. फराळ भरपून खाऊन, वाटून उरला असेल आणि भेटवस्तूंचे (आता रिकामे) खोके...
    November 11, 06:58 AM
  • दुर्दैवाने बस्तर म्हणजे फक्त नक्षली जिल्हा इथपर्यंतच आपली समज मर्यादित राहते. मग बॉम्ब, बंदुकांच्या हिंसाग्रस्त परिवेशाच्याही पलीकडेही एक समृद्ध विश्व या भूमीत काही हजार वर्षांपासून नांदत आलेलं आहे, याकडे आपण सोयीस्कर दुर्लक्ष करतो. या समृद्ध परंपरेची आणि बस्तरची अस्सल ओळख लोकपरंपरा आणि लोककथांच्या माध्यमातून देशभर करून देणारे महत्त्वाचे कवी म्हणून हरिहर वैष्णव यांचे नाव प्रामुख्याने घेतले जाते... कित्येक वर्षांपासून मागास आणि नक्षली म्हणून हिणवलेला बस्तर जिल्हा हा येथील...
    November 11, 06:40 AM
  • ज्येष्ठ संपादक, लेखक आणि स्वातंत्र्यसैनिक अनंत काशिनाथ भालेराव यांच्या जन्मशताब्दीला १४ नोव्हेंबरपासून प्रारंभ होत आहे. यानिमित्ताने अनंत भालेराव यांच्या पत्रकारितेवर, लेखनावर, त्यांच्या व्यासंगावर अनेकांगांनी चर्चा होत असताना त्यांच्या नातीला मात्र तिचे लाडके अण्णा नेमके कसे दिसतात... सांगताहेत सानिया भालेराव... अनंतराव भालेराव यांची तू नात आहेस का? असं आजही जेव्हा काही लोकं मला विचारतात तेव्हा अण्णांची पुण्याई अजूनही आपल्या बरोबर आहे याची खात्री पटते. मी साधारण सात एक...
    November 11, 06:31 AM
  • कुमार गंधर्व हे एक अलौकिक शास्त्रीय गायक होते, हे खरं तर अधोविधान ठरावं. अलौकिकत्वाचा स्पर्श त्यांच्या गायकीला होताच, पण त्याहीपेक्षा संगीतातल्या प्रस्थापित घराण्यांना आव्हान देण्याचं धाडस त्यांच्या ठायी होतं. म्हणूनच ख्याल, ठुमरी, टप्पा आदी पारंपरिक प्रकार लीलया हाताळणाऱ्या गंधर्वांनी मालवतीसारख्या नादमधुर रागांची निर्मिती केलीच, पण माळव्यातल्या लोकधुनांनाही मानाचं स्थान देण्याची बंडखोरी केली. अशा या दैवी देणगी लाभलेल्या गंधर्वांच्या आयुष्यात गजल गायनप्रकाराशी दोस्ती...
    November 4, 07:17 AM
  • तुमचा आवडता लेखक कोण? या प्रश्नावर दहापैकी नऊ वाचक पु. ल. देशपांडेअसे उत्तर देतात. यामागचे त्यांचे कारण असते-पुलंच्या खदखदून हसायला लावणाऱ्या कोट्या आणि गुदगुल्या करणारा निर्भेळ विनोद. हे खरेच की निर्भेळ विनोद ही पुलंची खासियत होती, पण याहीपलीकडे पुलंचे या महाराष्ट्राला योगदान होते. त्यातला एक पैलू होता, त्यांच्यातल्या सजग सामाजिक भानाचा. त्याचेच दर्शन राजहंस प्रकाशनातर्फे प्रकाशित होणाऱ्या मंगला गोडबोले लिखित पु. ल.: चांदणे स्मरणाचे या आगामी पुस्तकातून वाचकांना घडणार आहे. ८ नोव्हेंबर...
    November 4, 07:08 AM
  • चित्रपट हा पडद्यावर रंगणारा दृक्-श्राव्य सोहळा. त्यातली लार्जर दॅन लाइफ दृश्ये जशी स्मरणात राहतात, तसेच दृश्यांना अकल्पित उठाव देणारे आवाजही लक्षात राहतात. आवाज हा खरे तर चित्रपटांचा प्राण. तो कसा निर्माण करण्यात आला, उपयोगात आणला गेला, यावर चित्रपटांचा प्रभाव ठरतो. प्रभावी आवाज दृश्यांत नाट्यमयता निर्माण करतात आणि त्यातूनच आस्वादनाचा कळसाध्याय गाठला जातो. परंतु, आवाजाला स्वतंत्र व्यक्तिमत्त्व बहाल करणाऱ्या योग्य जागा शोधणे, त्या आवाजांची स्वतंत्रपणे निर्मिती करणे आणि त्यांचा...
    November 4, 06:59 AM
  • दुसऱ्याचं मन आणि भावना जाणणारी संवेदनशीलता, जगण्यात हरवत चाललेल्या समतोलाचा माग काढणारी संशोधक वृत्ती आणि स्त्री-पुरुष असा भेद न करता माणूसपणाचा सन्मान करणारी साहित्यिक प्रतिभा लाभलेल्या डॉ. अरुणा ढेरे यांना यवतमाळ येथे भरणाऱ्या ९२व्या अ. भा. मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद मानाने बहाल करण्यात आले. ऐन दिवाळीच्या तोंडावर घडलेल्या या घटनेने साहित्यप्रेमींची मने सुखावून गेली. त्यातही सभोवताली स्त्रीमनाचे बंडखोर उद््गार उमटत असताना, पुरुषकेंद्री अन्याय्य परंपरांना आव्हान देणारा...
    November 4, 06:50 AM
  • प्रस्तावित शिवस्मारकाच्या भूूमिपूजनासाठी शासकीय अधिकारी, पत्रकार, कार्यकर्ते अशा सगळ्यांना घेऊन जाणारी बोट खडकाळ भागाला लागून फुटली. बोटीतल्या सर्वांना वाचवण्यात आलं, मात्र एक जण बेपत्ता होता. संध्याकाळी उशिरा त्याचं नाव सिद्धेश पवार असल्याचं कळलं.पाठोपाठ त्याच्या मृत्यूची बातमीही आली. मुख्यमंत्र्यांनी सखोल चौकशीचे आदेश दिलेत. सिद्धेशच्या नातेवाइकांना पाच लाखांची मदत जाहीर करण्यात आलीये. पण प्रश्न इथेच संपत नाहीत.... द्धेश पवार गेला. तिशीच्या आतबाहेर होता तो. सीए होता. पाच लाख...
    October 28, 08:54 AM
  • सीआयडी ही पोलिसी रहस्यकथांवर बेतलेली लोकप्रिय मालिका. एसीपी प्रद्युम्न, इन्स्पेक्टर दया, अभिजित, डॉ. सालुंके या त्यातल्या लोकप्रिय झालेल्या व्यक्तिरेखा. तब्बल वीस वर्षं या सिरियलने प्रेक्षकांना गुंगवून ठेवलं आणि गेल्या आठवड्यात सीआयडीचं प्रक्षेपण थांबणार अशी बातमी आली. सिरियलच्या कट्टर चाहत्यांना मोठाच धक्का बसला. पाठोपाठ सीआयडीच्या गुणवैशिष्ट्यांची चर्चा झाली. प्रेक्षकांमधलं व्यक्तिरेखांविषयीचं प्रेम उफाळून आलं. पण, दोन दशकं सीआयडीने गारूड केलं कसं, याचा शोध घेणारा हा लेख......
    October 28, 08:53 AM
  • मी टूच्या अनुषंगाने याच सदरात गेल्या पंधरवड्यात माझा लेख प्रसिद्ध झाल्यानंतर मी काहीशी बदलून गेले आहे. हा बदल दोन्ही स्तरांवरचा आहे. माझ्या आतला आणि माझ्या बाहेरचा, मला लगटून असणाऱ्या भोवतालातला. हा भोवताल वेगवेगळ्या तऱ्हांनी आपल्या मनावर अंकुश ठेवत असतो, निर्बंध घालत असतो. तरीही वर्षानुवर्षं मनात दडवून ठेवलेलं सत्य आपण सांगून बसलो आणि आता आपल्याला एकाएकी बरं वाटेनासं झालेलं आहे. एक प्रकारची अस्वस्थता अचानकच आपल्या मनाचा ताबा घेऊन बसलेली आहे. या अस्वस्थतेचं नाव काय, तिचं अचूक शब्दांत...
    October 28, 12:10 AM
  • कोकबोरोक ही त्रिपुरा राज्याची अधिकृत भाषा. पण दुर्दैवाने, इथल्या अभिजनवर्गाची भाषा मात्र बंगालीच राहिलेली आहे. अशाही अवस्थेत, अवघ्या शे वर्षाची लिखित परंपरा असलेली कोकबोरोक मात्र साहित्यिक मूल्यांच्या अंगाने सर्वश्रेष्ठ ठरतेय. या भाषेतील साहित्यिकांची आणि त्यांच्या साहित्याची भारतीय पातळीवर दखलही घेतली जातेय. याच परंपरेतील लक्षवेधी कवी आणि अनुवादक म्हणून चंद्रकांता मुरासिंग यांचे योगदान अनन्यसाधारण राहिले आहे... चंद्रकांता मुरासिंग हे वृत्ती-प्रवृत्तीने कवी. सध्या...
    October 28, 12:06 AM
  • सार्वजनिक बेफिकिरी हे भारतीय समाजाचे व्यवच्छेदक लक्षण असल्याचे अमृतसरच्या घटनेमुळे पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले. रावण दहनाचा कार्यक्रम रेल्वे रुळांवर उभे राहून पाहत असताना वेगात आलेल्या रेल्वेगाडीखाली जवळपास ६० लोक चिरडले गेले. एकच आकांत माजला. राज्य शासन - केंद्र शासन, स्थानिक नेते यांच्यावर टीकेची झोड उठली. रेल्वे खात्याच्या असंवेदनशीलतेवर कोरडे ओढले गेले. ही दुर्घटना दुर्दैवी खरीच. पण या घटनेत ज्यांना दूषणे दिली गेली, त्या रेल्वेचालकांना अशा प्रसंगी कोणत्या अवस्थेतून जावे लागते?...
    October 28, 12:00 AM
  • सौदी पत्रकार जमाल खाशोगी खूनप्रकरणामुळे सौदी अरेबियाचे राजघराणे वादाच्या भोवऱ्यात सापडले आहे. सुधारणावादी सौदी राजपुत्राच्या इशाऱ्यावरूनच तुर्कीच्या भूमीत खाशोगी यांची खांडोळी करण्यात आल्याचा जाणकारांचा दाट वहीम आहे. खाशोगी जिवंत आहेत, असे भासवण्यासाठी त्यांची डमी शहरभर फिरवण्यात आल्याचेही समोर आले आहे. ही संधी साधून ट्रम्प, एर्दोगान यांसारखे हुकुमशाही मनोवृत्तीचे राष्ट्राध्यक्ष सौदी अरेबियाला खिंडीत गाठण्याच्या प्रयत्नात आहेत. जेम्स बाँडचा सिनेमा फिका पडावा, असा थरार...
    October 28, 12:00 AM
  • २०१६ मध्ये सोलापूर, पुणे, नगर जिल्ह्यातल्या ऊस शेतीवर दूरगामी परिणाम करणारा निर्णय जलसंपत्ती नियमन प्राधिकरणानं दिला. उजनी धरणातून उसासाठी पाणी सोडण्याची मागणी पंढरपूरचे आमदार भारत भालके यांनी केली होती. त्यावर निकाल देताना, उजनी धरण हे फक्त अन्नधान्य पिकांच्या सिंचनासाठी आहे. उजनीतून उसाला पाणी देण्याचं कोणतंही नियोजन नाही. आहे तो दीड लाख हेक्टर ऊसच बेकादेशीर आहे, असं म्हणून थेंबभर पाणी सोडू नका, असा आदेश प्राधिकरणानं दिला. भीमा नदीवरच्या उजनी प्रकल्पाला १९६४ मध्ये मान्यता मिळाली....
    October 21, 08:20 AM
  • गभरातल्या सगळ्या पुरुषप्रधान धर्मशास्त्रांनी स्त्रीदेहाला रक्षणयोग्य मानलं आहे, स्त्रीदेहावर होणारं आक्रमण निषिद्ध मानलं आहे. मनुस्मृतीसारखं या मातीतलं धर्मशास्त्र असो किंवा हम्मुराबीचा कायदा असो, सगळ्यांनीच स्त्रीदेहाला तिच्या पतीखेरीज होणारा स्पर्श वर्ज्य मानत त्याला कठोर शिक्षा सांगितल्या आहेत. न स्त्री स्वातंत्र्यम् अर्हति, असे सांगताना सगळ्याच धर्मशास्त्रांनी पुरुषसत्तेची पायाभरणी करत समाजातल्या इतर पुरुषांपासून स्त्रीचं रक्षण करण्याचा अधिकार तिच्या पित्याला-पतीला...
    October 21, 12:06 AM
  • विवर्य भा. रा. तांबे यांच्या एका कवितेत सहज तुझी हालचाल मंत्रे जणू मोहिनी अशी एक पंक्ती आहे. या अशा हालचाली प्रत्ययकारी करण्याचे मोहमयी काम शिल्पकारांनी केले आहे. चित्रकारांनीही अर्थातच ते केले आहे. येथे हे लक्षात घेतले पाहिजे की चित्रकारापेक्षा शिल्पींचे असे काम अवघड असते. चित्रात चुका सुधारणे सुलभ असते. शिल्पात तसे नसते. चेहरा हसरा दाखवायचा असताना, तो रडवेला दाखविला गेला तर तो तसाच राहणार? असंख्य स्त्रीशिल्पे भारतभर पसरलेली आहेत, ती लेणीत आहेत, मंदिरातील स्तंभावर, बाह्यभिंतीवर आहेत,...
    October 21, 12:02 AM
  • औद्योगिक क्रांतीनंतर मूठभर युरोपियन देश व्यापाराच्या निमित्ताने जगभरात पसरले. प्रथम अमेरिका, नंतर लॅटिन अमेरिका केप ऑफ गुड होपला वळसा देऊन संपूर्ण आफ्रिका त्यांनी गिळंकृत केली. भारत, चीन, ब्रह्मदेश, जावा, सुमात्रा, बालीसह दक्षिण गोलार्धातील सर्व बेटं, अफाट आॅस्ट्रेलियासुद्धा त्यांनी काबीज केला. आफ्रिकेतील मूळ रहिवाशांना त्यांनी गुलाम केलं अन् अमेरिकेत त्यांची ऊस, कापूस आणि तंबाखूच्या मळ्यात त्यांची लागण केली. मूळ निवासी रेड इंडियन्सना जवळपास नामशेष केलं. एदवार्दो गॅलिऑनो या...
    October 21, 12:00 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED