Home >> Magazine >> Rasik

Rasik

  • साहित्य असो वा कला, निर्मिती महत्त्वाचीच. पण त्याहून महत्त्वाचं माणसाचं जगणं. किंबहुना माणसांचं संकटांना पुरून उरत जगणं आहे म्हणून निर्मितीला अर्थ आहे. म्हणजेच वास्तवातल्या जगण्याचा कलानिर्मितीशी अत्यंत घनिष्ठ संबंध आहे. या संबंधांच्या मुळाशी जात, अंधाऱ्या कोपऱ्यांना धुंडाळत स्थळ, काळ आणि व्यक्तींचा शोध घेणारे हे पाक्षिक सदर... शिक्षणासाठी दत्तक घेतलेल्या सचिन ऐवळेच्या उमदी या गावाला जाताना पहिल्यांदाच मी बसमधून प्रत्यक्ष जत तालुका पाहिला, माणदेश दरसाल दुष्काळ या माझ्या...
    January 14, 04:50 PM
  • भीमा-कोरेगाव प्रकरणानंतर दलितकेंद्री राजकारणाला धग मिळाली. त्यात प्रकाश आंबेडकरांनी आपली हिंदुत्वविरोधी भूमिका अधिक आक्रमक पद्धतीने मांडली, तर केंद्रीय राज्यमंत्री रामदास आठवलेंनी दलित ऐक्याची नव्याने हाक देत, या ऐक्याचे नेतृत्व प्रकाश आंबेडकरांनी करावे, असा जुनाच नारा नव्याने दिला. बाह्यांगी गोड वाटणाऱ्या या ऐक्याबाबत कुणाकडे प्रारुपनिश्चिती आहे का, आणि मुळातच ऐक्याची प्रस्तुतता आज घडीला शिल्लक आहे का? आदी मुद्यांचा ऊहापोह करणारा हा लेख... नेहमीप्रमाणे रिपब्लिकन नेत्यांच्या...
    January 14, 01:10 AM
  • समाज आणि समाजाच्या अनुषंगाने घडणाऱ्या घडामोडी, उलथापालथी यातून स्वतंत्र असे विधायक-विघातक पर्यावरण आकारास येत जाते. जात-धर्म आणि पंथाशी जोडलेल्या अस्मिता सामाजिक पर्यावरणाला नित्यनेमाने आव्हान देत राहतात. अशा वेळी घटनांकडे प्रतिक्रियावादी दृष्टिकोनातून न पाहता सम्यक दृष्टीने बघण्याच्या उद्देशाने सुरू झालेले हे पाक्षिक सदर... आज असे का वाटते जातीचा रंग सच्चा आहे, आयुष्यातल्या मैत्रीचा धागा मात्र कच्चा आहे, मुंजीला जेवलो, तो बर्व्या आज ब्राह्मण आहे, भंडारा लावून जेजुरी चढलो, तो...
    January 14, 01:09 AM
  • जे आपल्याकडे नाही, जो केवळ एक कल्पनाविलास आहे, ते प्रत्यक्षात घडून येतंय म्हटल्यावर माणूस हरखून जातो. तसाच लेडीज बार हा असा विषय होता, ज्याने हॉटेलची झोप उडवली होती... हळूहळू उत्तररात्र वाढत गेली, एकमेकांना भिडणाऱ्या ग्लासांनी गतवर्षाला निरोप दिला. थकलेले, भागलेले वेटर दिवसभराचा शीण घालवत होते. लाडीगोडी लावून सगळ्यांनी मला प्यायला भाग पाडलं होतं. अनिल लहानेशेठ सर्वांना सोबत घेऊन बसले होते. सुनील वस्ताद आणि अनिल लहानेशेठमध्ये टिपचा विषय चालला होता. टिपचा विषय वाढत चालला असतानाच...
    January 14, 01:07 AM
  • पानिपतमध्ये वीरमरण आलेल्या शिदनाक यांचा इतिहास अंधारात होता, पण आता मानसिंगरावसारख्या इतिहासवेड्याने रात्रीचा दिवस करून या घराण्याचा इतिहास उजेडात आणल्यामुळे या घराण्याची नवी ओळख समोर आलीय. सातारा येथील इतिहासाचे प्राध्यापक गौतम काटकर हा एक गोष्टीवेल्हाळ माणूस आहे. व्यासंगी असलेल्या या माणसाकडे इतिहासातील अनेक गोष्टीचा खजिना आहे. नवं नवं सांगत राहणं, हा त्यांचा छंद आहे. काही दिवसांपूर्वी त्यांच्याशी पानिपतच्या लढाईबाबत बोलत असताना, त्यांनी एक गोष्ट ऐकवली. म्हणाले, मिरजजवळील...
    January 14, 01:06 AM
  • थिंक महाराष्ट्र डॉट कॉमने महाराष्ट्राच्या संस्कृतिसंचिताचा व्यक्ती-संस्था व संस्कृतिवैभव अशा तीन प्रकारे शोध चालवला आहे. त्या शोधकार्यात महाराष्ट्राच्या तालुक्यातालुक्यांत ज्ञानोत्सुक, कर्तबगार व्यक्ती तशाच संस्था गवसतात. मात्र, ते प्रयत्न एकांडे आहेत; अशा प्रसंगी गरज आहे, ती त्या अज्ञात मंडळींना समाजासमोर आणण्याची, त्यांच्या खटाटोपाचा समाजाच्या संदर्भात अर्थ लावण्याची. अशा निवडक व्यक्ती व संस्थांवर प्रकाशझोत टाकणारे हे पाक्षिक सदर... नाशिकच्या निफाड तालुक्यातील पिंपळस...
    January 14, 01:05 AM
  • संस्कृतीच्या इतिहासात काही अशा कलाकृती निर्माण होतात, अशा व्यक्ती निर्माण होतात, ज्यामुळे समाजाचा एका बाजूला झुकलेला कल पुन्हा वस्तुनिष्ठतेकडे परततो. जनमानस हळूहळू पुनर्विचार करू लागते. काळाच्या पुरोगतीबरोबर ती कलाकृती वा व्यक्ती यांचे समाज-व्यहारातील स्थान ठळक होत जाते. अशाच सामाजिक-सांस्कृतिक समतोल साधणाऱ्या कलाकृतींचा वेध घेणारे हे पाक्षिक सदर... बर्टोल्ड ब्रेख्त यांच्या गॅलिलिओ नाटकात प्रस्थापित समाजव्यवस्था आणि धर्मसत्ता विरोधात असतानाही, विवेकनिष्ठेस प्रमाण मानणारा...
    January 14, 01:04 AM
  • साहित्य संस्था, महामंडळे आणि अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनात सर्वांना समान न्याय मिळावा, आणि त्याचे अधिकाधिक लोकशाहीकरण व्हावे. यासाठी मूळ घटना बदलली जावी, यासाठी आम्ही आग्रह धरणार आहोत. मराठी भाषा आणि साहित्य कुणा एकाची जहागिरदारी नाही. आपल्याला वारशाने मिळालेलं एखादं घर दुसऱ्याने हडप केलं म्हणून घरच सोडून जाणे, हे आम्हाला मान्य नाही. ...अखिल भारतीय साहित्य संमेलनाद्वारे आपली मक्तेदारी राखणाऱ्या प्रस्थापित व्यवस्थेविरोधातल्या पर्यायी प्रयत्नांची मांडणी करणारा प्रा. सुदाम राठोड...
    January 14, 01:01 AM
  • सर्वोच्च न्यायालयाचा पोटगीचा निर्णय बदलण्यासाठी भाग पाडणारे जमातवादी (काही अपवाद वगळता) सावधपणे आपला निषेध नोंदवताना दिसत आहेत. शहाबानोच्या वेळी केलेल्या चुकांतून त्यांनी बोध घेतला आहे. मुस्लिम जमातवाद्यांची झालेली ही पीछेहाट नक्कीच सुखावणारी आहे. मात्र, दलवाई यांच्या अखेरच्या काळात त्यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहणाऱ्या शरद पवारांच्या कन्येने मुस्लिम समाज प्रबोधनाची जबाबदारी आपण उलेमांवर ( मुल्ला मौलवी ) सोपवायला हवी. असे विधान करावे हे पुरोगामी महाराष्ट्राचे दुर्दैवी आहे ......
    January 14, 01:00 AM
  • २०१७ च्या सप्टेबर महिन्यात गुजरातमध्ये वडोदरा येथे ३०० दलित कुटुंबांनी धम्मदीक्षा घेतली. परंतु इथल्या प्रसारमाध्यमांनी वा व्यवस्थेने त्याची दखल घेतली नाही. याउलट सरत्या वर्षात, २५ डिसेंबर २०१७ रोजी कल्याण येथे हजारो ओबीसी बांधवांनी धम्मदिक्षा घेतली आणि या धर्मांतराच्या घोषणेमुळे हिंदू धर्ममार्तंड संवेदनशील झाले. या संवेदनशीलतेमागे आर्थिक संबंधांचा प्रभाव खूप मोठा आहे, असा युक्तिवाद करणारा हा ब्लॉग... सरत्या वर्षात.,२५ डिसेंबर २०१७ रोजी कल्याण येथे हजारो ओबीसी बांधवांनी...
    January 7, 10:34 AM
  • दिव्य मराठीच्या आवृत्ती क्षेत्रांत रविवार रसिकला भरभरून प्रतिसाद मिळतो आहेच, पण गेल्या दोन वर्षात आवृत्ती क्षेत्राबाहेरच्या मुख्यत: मुंबई -पुणे-कोल्हापूर-कोकण-गोवा आदी भागांत रसिक ऑनलाइन वाचणाऱ्या वाचकांच्या संख्येतही विलक्षण वाढ झालेली आहे. काळानुरूप बदलत गेलेल्या या संवाद माध्यमावर लेखक आणि वाचकांत सदृढ वाद-संवाद घडावा, या उद्देशाने नव्या वर्षापासून दिव्य मराठी वेबसाइटवर रसिक-Blog सुरू करण्यात येत आहे. त्यात दर आठवड्याला दोन मान्यवर लेखकांचे ताज्या घडामोडींवरील लेख व वाचक...
    January 7, 10:33 AM
  • आपलं प्रेम हरलं या भावनेनं उद्ध्वस्त झालेला जॅक समुद्राच्या पाण्याकडे विमनस्कपणे नजर लावून असतो. तेवढ्यात, आत्महत्येचा विचार बदललेली रोझ त्याच्या मागे येऊन उभी राहते. जॅक तिला जहाजाच्या टोकावर घेऊन जातो. डोळे मिटायला सांगतो. रोझ विश्वासाने डोळे मिटते. जॅक तिचे दोन्ही हात पंख पसरावे तसे पसरवतो. हलकेच तिला कमरेत धरतो. म्हणतो - नाऊ ओपन युअर आइज... पुढच्या फ्रेममध्ये महाकाय जहाजाच्या टोकावर जॅक आणि रोझ हात फैलावून जणू उंचच उंच प्रेमभरारी घेत असतात. सर्वांग मोहरून टाकणारी धून आसमंत भारून...
    January 7, 01:06 AM
  • कला ही निव्वळ कला नसते, तिच्यामध्ये इतिहास दडलेला असतो, समाज-संस्कृतीचा, रूढी-परंपरांचा... भारतातली विशेषत: मंदिरांवर कोरलेली स्त्री शिल्पे नेमके हेच सांगतात. पण पुरातन इतिहास हा केवळ राजकीय अस्त्र नसतो, तर ते ज्ञान आणि प्रबोधनाचे प्रभावी माध्यमही असते. प्रबोधनाचे हे अंग प्रकाशात आणणारे हेपाक्षिक सदर... प्राचीन काळापासून ते मध्ययुगापर्यंतची भारतीय कला म्हणजे, एका परीने मोहक हालचालीतून आणि विलोभनीय विभ्रमातून भावना आणि जाणिवांसह गोचर होणारी सौष्ठवपूर्ण देहाची स्त्री. तिचे आज्ञाधारक...
    January 7, 01:05 AM
  • समाज, देश आणि संस्कृतीच्या उदरात सुरू असलेल्या उलथापालथी साहित्यिकांच्या आरपार नजरा बारकाईने टिपत असतात. त्याचेच प्रतिबिंब पुढे साहित्यात उमटत राहते. त्यात कोणतीही एक भाषा वा बोली अपवाद असत नाही. अशाच एकविसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात समाज-संस्कृतीच्या परिघात प्रादेशिक साहित्याला आकार देणाऱ्या देशिकारांच्या समग्र साहित्याचा वेध घेणारे हे पाक्षिक सदर... कन्नडातील आघाडीचे साहित्यिक विवेक शानभाग यांची घाचर घोचर ही कादंबरी दोन वर्षांपूर्वी इंग्रजीतून प्रकाशित झाली. प्रादेशिक...
    January 7, 01:04 AM
  • स्वातंत्र्याचे सुख हे कोणत्याही सुखापेक्षा मोठे सुख. मानवाच्या आधुनिक इितहासातले हे सर्वोच्च मूल्य. अर्थात, फ्रेंच राज्यक्रांतीतून पुढे आलेल्या, या शाश्वत मूल्यावर भारतासारख्या लोकशाही राष्ट्रात आघात होण्याचा हा कसोटीचा काळ आहे. या काळातल्या साहित्य-संस्कृती आणि कलाक्षेत्रात घडून येणाऱ्या संघर्ष आणि सौहार्दाची दखल घेणारे हे पाक्षिक सदर... मागच्याच वर्षाची री ओढत २०१८ हे नवं वर्ष उजाडलं आहे. उजाडलं, पण सूर्य कुठेय हा साठोत्तरी विद्रोही साहित्याने विचारलेला रास्त प्रश्न...
    January 7, 01:02 AM
  • राजकारण-समाजकारण हा केवळ आकडे आणि अनुमानाचा खेळ नाही, तर समाज-धर्म-राजकारण-अर्थकारण यात गुंतलेल्यांच्या परस्पर-संघर्ष-सौहार्दाचे, मनोव्यापाराचे ते फलित आहे. त्यातले गुंते बारकाईने समजून घ्यावे, गुंत्याला कारणीभूत ठरणारे घटक कोणतीही भीड न बाळगता पुढे आणावेत, या उद्देशाने सुरू झालले हे पाक्षिक सदर. खरं तर दिव्य मराठी रसिकसाठी सदर लिहायचे ठरल्यावर नवीन वर्षाचे पहिले सदर हे आशादायी आणि ऑन गुड नोटवर सुरू करायचं असंच ठरवलं होतं. मात्र, १ जानेवारीला भीमा-कोरेगाव प्रकरण घडलं आणि सगळंच बदललं....
    January 7, 01:01 AM
  • पेरुगन मुरुगन हा वर्जेश सोलंकी यांचा नवा आत्माविष्कार. त्याला तुम्ही गद्य म्हणू शकता, पद्य म्हणून शकता, आत्मकथा, आत्मचरित्र आणि इतरही काही म्हणू शकता. लिहिणाऱ्याला फक्त व्यक्त व्हायच असतं. आपल्या वर्तमानाला तीव्र प्रतिक्रिया द्यायची असते. सामान्य माणसांच्या जखमांची चिरफाड करून त्यातल्या साचलेल्या घाणीवर अचून बोट ठेवायचं असतं. वर्जेश सोलंकी यांचा हा आत्मविष्कार नेमकेपणाने हेच करतो आहे. व्यक्तिमनातली ठसठस काय असते? भोवंडून टाकणारं वर्तमान कलावंताला कसं गरगरून टाकत असतं याचं सार्थ...
    January 7, 01:00 AM
  • पिढ्यान पिढ्या समाजमनावर ठसलेल्या प्रतिमा आणि प्रतीके विचारांच्या दिशा निश्चित करत जातात. मात्र हा प्रभाव बाजूला सारून काळाची, काळावर प्रभाव टाकणाऱ्या व्यक्तींची, विचार आणि कलाकृतींची चर्चा-चिकित्सा करणारे हे मासिक सदर... गांधीजींनी सिनेमाकडे जरा सहिष्णूवृत्तीने बघितले असते, तर कदाचित इतिहास काही वेगळाच असता. भारतीय चित्रपटांचाही आणि एकूणच समाजाचाही. महात्मा गांधी ज्या कालखंडात वावरत होते, त्या कालखंडात केवळ भारतातच नाही, तर जगभरच उलथापालथी घडत होत्या. औद्योगिकीकरणाच्या...
    January 7, 01:00 AM
  • रजनीकांत हा माणूस म्हणून नेमका कसा आहे; त्याची जडणघडण, त्याच्यावर झालेले प्रभाव-संस्कार कोणते आहेत; त्याची जगण्याची फिलॉसॉफी काय आहे, या अनुषंगाने रजनीकांत यांचे व्यक्तित्व आणि कर्तृत्व याचा मर्मग्राही वेध प्रस्तुत लेखात लेखक-कवीश्रीधर तिळवेयांनी घेतला होता. रजनीकांत हा आजच्या घडीचा भारतातला सर्वात लोकप्रिय कलावंत आहे, हे खरे तर अंडरस्टेटमेंट ठरावे. कारण, इंटरनेटवर वाढलेल्या पिढीने त्याला सुपरह्युमनचा दर्जा कधीच देऊन टाकला आहे. त्याच्याकडे असलेल्या अचाट सामर्थ्याचे दर्शन...
    January 1, 01:06 PM
  • सलग आठवे वर्ष. तीच आस आणि तोच ध्यास. लोकशाहीमूल्यांशी असलेली बांधिलकी अढळ. माणुसकीशी असलेलं नातं गहन-गहिरं. इथे नव्या जुन्यांचा भेद नाही. आशय-विषयांचं बंधन नाही. तळातले-गाळातले, जनांतले-मनांतले प्रतिबिंब हेच रसिकचं वैशिष्ट्य, हेच वेगळंपण. प्रत्येक पावलावर रसिक प्रत्येकाला आपला वाटत गेला. बंड करू पाहणाऱ्यांना आपलंसं करत गेला. म्हणूनच रसिक ही निव्वळ पुरवणी नव्हे, आठवड्याचं नित्यकर्म तर नव्हेच नव्हे, तर रसिक हे महाराष्ट्राच्या सामाजिक-सांस्कृतिक विश्वातलं शैलीदार विधान आहे. धाडसाने...
    December 31, 08:02 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED