आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • National
  • Bihar Nitish Kumar King Maker । Why Nitish Important For All Parties । Vote Guarantee Vs Narendra Modi | JDU Party Performance With NDA And UPA In Bihar

सर्वांसाठी नितीशच का महत्त्वाचे?:बिहारमध्ये सुशासन बाबूंची 16% मते पक्की, सोबतच्या पक्षाला यूपीत 6% मतांचा फायदा

लेखक: आस्तिक पाराशर4 महिन्यांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

बिहारचे मुख्यमंत्री नितीश कुमार यांनी देशातील सर्वात मोठा पक्ष भाजपशी संबंध तोडून पुन्हा एकदा राजदशी हातमिळवणी केली. नितीश यांचे हे पाऊल धक्कादायक होते. नितीश आठव्यांदा बिहारचे मुख्यमंत्री झाले, पण भाजपला राज्याच्या सत्तेतूनच बेदखल केले. एवढेच नाही, तर आता 2024च्या लोकसभा निवडणुकीचे आव्हानही त्यांच्यासमोर आहे. कारण नितीश ज्यांच्या पाठीशी राहतात, त्यांचाच वरचष्मा असल्याचे आकडेवारीवरून दिसून येते.

अशा स्थितीत नितीश यांच्याकडे एवढी कोणती ताकद आहे, ज्यांचे आमदार कमी असूनही मुख्यमंत्र्यांच्या खुर्चीत तेच विराजमान आहेत, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. त्यांना ज्या पक्षासोबत जायचे आहे, तीच व्यक्ती त्यांच्या एका इशार्‍याने सोबत यायला तयार होते.

सुशासन बाबूंना बिहारमध्ये 16% मतांची हमी

विधानसभा निवडणुका असोत वा लोकसभा निवडणुका. नितीशकुमार यांची मतांची टक्केवारी नेहमीच चांगली राहिली आहे. विभाजनानंतर बिहारमध्ये झालेल्या लोकसभा निवडणुकांचे आकडे बघितले तर विधानसभेच्या तुलनेत नितीशकुमार यांचा लोकसभा निवडणुकीत चांगला ट्रॅक रेकॉर्ड आहे. 2014च्या लोकसभा निवडणुका वगळता त्यांची मतांची टक्केवारी 22%च्या खाली गेली नाही. 2014च्या मोदी लाटेत नितीश यांना 16% मते मिळाली होती.

बिहारसोबतच यूपीच्या 6% मतांवर नितीशचा प्रभाव

कुर्मी समाजातून आलेल्या नितीश कुमार यांचा बिहारमधील 16% मतांवर प्रभाव तर आहेच, शिवाय उत्तर प्रदेशातही ते भाजपचे गणित बिघडवू शकतात. यूपीमध्ये कुर्मी समाजाची मते 6 टक्के आहेत. राज्यातील 25 जिल्ह्यांमध्ये त्यांचा प्रभाव आहे. तर विधानसभेच्या 48 जागा आणि लोकसभेच्या 8-10 जागा अशा आहेत जिथे कुर्मी समाज निर्णायक भूमिका बजावतो.

सपा नेते बेनीप्रसाद वर्मा आणि अपना दलाचे सोनीलाल पटेल यांच्यानंतर यूपीमध्ये कुर्मी समाजाचा कोणताही मोठा चेहरा पक्षाकडे नाही. सोनलाल पटेल यांची कन्या अनुप्रिया पटेल हिच्या मदतीने भाजप कुर्मी समाजाला मदत करत आहे, तर नितीश कुमार यांनी कुर्मी नेता म्हणून देशात स्वत:ची ओळख निर्माण केली आहे. अशा परिस्थितीत आगामी काळात नितीश कुमार एकटे किंवा काँग्रेसच्या साथीने यूपीमधील कुर्मी समाजाची व्होट बँक आपल्या बाजूने करू इच्छितात.

नितीश यांचे विरोधी पक्षातील नेत्यांशीही चांगले संबंध

नितीशकुमार महाआघाडीत सहभागी झाल्यानंतर विरोधकांमध्ये आनंदाचे वातावरण आहे. याचे कारण नितीश यांचे इतर राज्यातील नेत्यांशी चांगले संबंध आहेत. नितीश यांचे पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी, तेलंगणाचे मुख्यमंत्री के. चंद्रशेखर राव, ओडिशाचे मुख्यमंत्री नवीन पटनायक आणि कर्नाटकचे ज्येष्ठ नेते एचडी देवेगौडा यांच्याशी चांगले संबंध आहेत. त्यामुळेच नितीश महाआघाडीत सामील झाल्यानंतर विरोधक बळकट झाले आहेत. अशा परिस्थितीत विरोधकांनी 2024 मध्ये लोकसभा निवडणूक एकत्र लढवली, तर कुर्मी व्होटबँकेच्या मदतीने नितीश कुमार बहुतेक राज्यांमध्ये विरोधक मजबूत करतील.

भाजपला का सोडायची नव्हती साथ?

2019च्या लोकसभा निवडणुकीत नितीश कुमार यांनी भाजपशी हातमिळवणी करताच, एनडीएची मतांची टक्केवारी सुमारे 18% वाढून 54.34% झाली. राज्यातील 40 जागांपैकी एनडीएला 39 जागा मिळाल्या आणि काँग्रेसला विरोधकांकडून केवळ 1 जागा जिंकता आली. यामुळेच 2024च्या लोकसभा निवडणुकीत भाजपला कोणत्याही परिस्थितीत नितीश यांची साथ सोडायची नव्हती.

लोकसभा निवडणुकीपर्यंत महाआघाडीसोबत राहिल्यास…

जर नितीश महाआघाडीत सहभागी झाले, तर 2024च्या लोकसभा निवडणुकीत एनडीएचे कमी नुकसान होऊ शकते, कारण गेल्या 4 निवडणुकांचा ट्रॅक रेकॉर्ड पाहिला, तर लक्षात येते की, राज्यात ज्याचेही सरकार राहिले, 2014 वगळता फक्त त्याच पक्षाची सत्ता आली आहे. 2004 मध्ये राबडी देवी मुख्यमंत्री असताना यूपीएला 40 पैकी 29 जागा मिळाल्या. 2009 मध्ये नितीश एनडीएसोबत राहिले तेव्हा त्यांना 32 जागा मिळाल्या होत्या. 2019 मध्ये पुन्हा त्यांच्यासोबत गेल्याने एनडीएला 39 जागा मिळाल्या.

राज्यात पुन्हा एकदा मागास, अतिमागास आणि दलित मतांचे एकत्रीकरण होईल. त्यामुळे भाजपची अवस्था 2015 सारखी होऊ शकते.

एकट्याने लढले तर 16.04%, आता महाआघाडीसोबत

2014च्या लोकसभा निवडणुकीत, JDU एकट्याने लढले आणि 16.04% मते मिळवण्यात यशस्वी झाले. त्यानंतर पक्षाला 2 जागा मिळाल्या आणि NDA ने मोदी लाटेत 36.48% मते मिळवून 31 जागा जिंकल्या, पण भाजपाला माहीत आहे की, जेव्हा स्पर्धा तिरंगी होती तेव्हा त्यांना एवढा मोठा विजय मिळाला. आता नितीश पुन्हा एकटेच लढतील, अशी शक्यता कमी आहे. कारण - यावेळी त्यांच्यासोबत महाआघाडी आहे. आरजेडीच्या तेजस्वी यांनी स्वत: म्हटले आहे की, महाआघाडीत नितीशजींना जे हवे आहे ते होईल.

विधानसभा निवडणुकीवरील प्रभावही जाणून घ्या

गेल्या विधानसभा निवडणुकीची आकडेवारीही फारशी वेगळी नाही. आकडे बघितले तर लक्षात येते की नितीश कुमार यांच्यासोबत जाणाऱ्या पक्षांच्या मतांमध्ये किंचित वाढ झाली असली तरी जागांमध्ये मोठी वाढ झाली आहे.

उदाहरणार्थ, 2015 आणि 2020च्या विधानसभा निवडणुका बघा. 2015 मध्ये नितीश कुमार यांनी लालू यादव आणि काँग्रेससोबत निवडणूक लढवली होती. त्यानंतर महाआघाडीला (JDU+RJD+काँग्रेस) 41.84% मते मिळाली आणि जागा 178 वर पोहोचल्या. त्याच वेळी, 34.59% मते मिळाल्यानंतर NDA 58 जागांवर घसरला, परंतु 2020 मध्ये भाजपने नितीश कुमार यांच्याशी हातमिळवणी करताच, NDA 37.26% मतांसह 125 जागा जिंकण्यात यशस्वी झाला. तर, महाआघाडीचा (आरजेडी+काँग्रेस+सीपीआय+ सीपीआयएम +एमएल) मतांचा वाटा NDA पेक्षा फक्त 0.23% कमी होता, पण त्यामुळे जागा 15 ने कमी झाल्या.

बातम्या आणखी आहेत...