आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • National
  • Career Funda | Ambani Formula For Professional Success, Taking Risks Is Not The Mantra Of Business But Of Moving Forward | Marathi News

करिअर फंडा:प्रोफेशनल यशासाठी अंबानी फॉर्म्युला, जोखीम घेणे हा व्यवसायाचा नाही तर पुढे जाण्याचा मंत्र

एका महिन्यापूर्वी
  • कॉपी लिंक

धीरूभाई अंबानी यांच्याबद्दल तुम्ही ऐकलेच असेल.

आज आपण जाणून घेणार आहोत की, गुजरातच्या एका छोट्याशा गावात जन्मलेला एक व्यक्ती आपले शालेय शिक्षणही पूर्ण करू शकला नाही आणि त्याने रिलायन्सचे साम्राज्य कसे उभे केले. धीरूभाईंच्या कथेतून प्रत्येक विद्यार्थ्याला आणि व्यावसायिकांना काहीतरी नक्की शिकायला मिळते.

करिअर फंडामध्ये आपले स्वागत आहे!

जीवनाची सुरुवात
धीरजलाल हिरालाल अंबानी यांचा जन्म 28 डिसेंबर 1932 रोजी गुजरातमधील जुनागढ जिल्ह्यातील चोरवाड या छोट्याशा गावात झाला. त्यांचे वडील गोर्धनभाई अंबानी हे शिक्षक होते आणि आई जमनाबेन गृहिणी होत्या. धीरूभाईंना आणखी चार भावंडे होती. मोठे कुटुंब आणि घरात एकमेव कमावते सदस्य (वडील) असल्याने आर्थिक विवंचना होती, त्यामुळे त्यांना त्यांचे शालेय शिक्षण अर्धवट सोडावे लागले.

पहिले पाऊल
धीरूभाई छोट्या छोट्या कामात हात आजमावू लागले, त्यामुळे घरची आर्थिक मदतही होत होती. फळे, नाश्ता, पकोडे इत्यादी विकण्याच्या काही छोट्या प्रयत्नांनंतर वडिलांच्या सांगण्यावरून ते येमेनला नोकरीसाठी जाण्यास तयार झाले. धीरूभाईंचे मोठे भाऊ रमणिक हे आधीच येमेनमध्ये नोकरी करत होते. त्यांच्या मदतीने धीरूभाई यांनी यमनमध्ये केवळ 300 रुपये प्रति महिन्याच्या पगारावर शेल कंपनीच्या पेट्रोल पंपावर काम करण्यास सुरुवात केली. दोन वर्षातच आपल्या योग्यतेच्या बळावर व्यवस्थापक पदापर्यंत पोहोचले. परंतु त्यांना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करायचा होता.

मोठे विचार
जेव्हा ते शेल कंपनीत काम करत होते तेव्हा तेथील कामगारांना 25 पैशांना चहा मिळत असे, पण धीरूभाई जवळच्याच एका मोठ्या हॉटेलमध्ये चहासाठी जात होते. तिथे चहाची किंमत 1 रुपये होती. त्यांना असे करण्यामागचे कारण विचारले असता त्यांनी सांगितले की, मोठे व्यापारी त्या हॉटेलमध्ये येऊन व्यवसायाविषयी बोलत असत. व्यवसायातील बारकावे समजून घेण्यासाठी आणि ऐकण्यासाठी मी तिथे जायचो.

संधी ओळखणे, त्याचा लवकर फायदा घेणे
धीरूभाई म्हणायचे, मोठा, जलद आणि पुढे काय करायचे याचा विचार करा. त्या काळी यमनमध्ये चांदीची नाणी चलनात होती. या नाण्यांच्या चांदीचे मूल्य नाण्यांच्या किमतीपेक्षा जास्त होते. धीरूभाईंनी प्रसंगावधान राखून ही नाणी वितळवून लंडनमधील एका कंपनीला पुरवायला सुरुवात केली. यमन सरकारला याची माहिती येईपर्यंत त्यांनी प्रचंड नफा कमावला होता. मात्र, अशा गोष्टींवरही आक्षेप घेतला जाऊ शकतो.

कठीण परिस्थितींना संधी म्हणून पाहणे आणि त्यांचा आपल्या फायद्यासाठी वापर करणे
1950 च्या दशकात, जेव्हा यमनमध्ये स्वातंत्र्य लढा सुरू झाला तेव्हा तेथील भारतीयांसाठी संधी शून्य झाल्या. अशा कठीण काळात त्यांनी भारतात येऊन स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्याचा निर्णय घेतला.

गुंतवणुकीसाठी पैसे नसल्यामुळे त्यांनी त्यांचे मामा त्रिंबकलाल दमाणी यांच्यासोबत मसाले आणि साखरेचा व्यवसाय सुरू केला. येथूनच रिलायन्स कमर्शिअल कॉर्पोरेशनने मुंबईतील मस्जिद बंदर येथील नरसिंह रस्त्यावर छोटेसे कार्यालय सुरू केले. यानंतर रिलायन्सने सूत व्यवसायात प्रवेश केला. इथेही यश आले आणि ते बॉम्बे यार्न मर्चंट असोसिएशनचे संचालक झाले. तोपर्यंत त्यांचे कुटुंब मुंबईतील भुलेश्वर येथील जय हिंद इस्टेटमधील एका छोट्याशा अपार्टमेंटमध्ये राहत होते.

जोखीम घेणे
धाग्याचा व्यवसाय धोक्याने भरलेला होता जो त्यांच्या मामाच्या व्यवसाय करण्याच्या पद्धतीपेक्षा वेगळा होता. त्यामुळे ते रिलायन्सपासून वेगळे झाले पण त्यामुळे रिलायन्सला फारसा फरक पडला नाही आणि 1966 मध्ये रिलायन्स टेक्सटाइल्सचा जन्म झाला. नरोडा, अहमदाबाद येथे एक मिल स्थापन करून, त्यांनी त्यांचा मोठा भाऊ रमणिकलाल यांचा मुलगा विमल यांच्या नावावर 'विमल' हा ब्रँड सुरू केला, जो 'ओन्ली विमल' जिंगलने संपूर्ण भारतात प्रसिद्ध झाला. त्यांचे उद्दिष्ट आता "व्हर्टिकल इंटिग्रेशन" होते, म्हणजेच त्यांच्या व्यवसायाच्या मूल्य शृंखलेतील मागील आणि पुढच्या दुव्यांचा विस्तार करणे.

1980 चे दशक
1980 च्या दशकात, धीरूभाईंनी पॉलिस्टर फिलामेंट यार्न तयार करण्यासाठी सरकारकडून परवाना मिळविण्यात यश मिळविले. भारतात इक्विटी गुंतवणूक लोकप्रिय करण्याचे श्रेयही धीरूभाईंना जाते. ते गुजरात आणि इतर राज्यांतील ग्रामीण भागातील लोकांना इक्विटीमध्ये गुंतवणूक करण्यास प्रवृत्त करू शकले. धीरूभाईंनी स्वतःच्या आयुष्यात रिलायन्सचा व्यवसाय वेगवेगळ्या क्षेत्रात वाढवला. यामध्ये प्रामुख्याने पेट्रोकेमिकल्स, दूरसंचार, माहिती तंत्रज्ञान, ऊर्जा, वस्त्र आणि भांडवली बाजार यांचा समावेश होतो.

खुल्या अर्थव्यवस्थेचे युग
धीरूभाईंची कारकीर्द 1970 आणि 80 च्या दशकात सरकार-नियंत्रित अर्थव्यवस्थेच्या काळात होती, परंतु त्यांच्या दोन्ही मुलांनी 1991 नंतर 'मुक्त अर्थव्यवस्था' धोरणामुळे निर्माण झालेल्या संधींचा पुरेपूर वापर केला. रिलायन्सचा 2012 मध्ये मालमत्तेनुसार जगातील 500 सर्वात श्रीमंत आणि सर्वात मोठ्या कंपन्यांमध्ये समावेश होता.

त्यांच्या जीवनावरील मणिरत्नम दिग्दर्शित चित्रपटात एक संवाद आहे ज्यामध्ये "मला जसा दरवाजा मिळाला मी त्याप्रमाणे तो उघडला", हा संवाद बहुधा 'लायसन्स राज' मध्ये व्यवसाय करताना त्यांना सामोरे जावे लागलेल्या संघर्षाचा आणि त्यांच्यावरील सरकारच्या धोरणांचा संदर्भ देतो. धोरणांतील त्रुटींमुळे प्रभाव पाडून नफा कमावल्याचे आरोपही झाले. वाढत्या व्यवसायात त्यांची प्रकृती खालावली आणि 6 जुलै 2002 रोजी त्यांचे निधन झाले.

करून दाखवू!

बातम्या आणखी आहेत...