आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • National
  • Career Funda I Loss Of Incresse Screen Time I Digital Screens, Five Tips To Reduce Screen Time Sickness I Latest News And Update 

करिअर फंडा:तुमची मुले डिजिटल स्क्रीनवर चिकटलेली आहेत का? जाणून घ्या स्क्रीन टाइम कमी करण्याच्या अतिशय सोप्या 5 टिप्स

शिक्षणतज्ज्ञ संदीप मानुधनेएका महिन्यापूर्वी
  • कॉपी लिंक

बच्चे ने तितली पकड़ कर छोड़ दी,

आज मुझ को भी ख़ुदा अच्छा लगा. - नजीर कैसर

करिअर फंडामध्ये आपले स्वागत आहे.

डिजिटल जगातील जादू

आपण आता पूर्णपणे डिजिटल जगात राहतो. स्मार्टफोन, आय-पॅड, टॅब्लेट, संगणकात प्रत्येकजन जोडला गेलेला आहे. भारतीय शहरांमध्ये 1996 ते 2012 दरम्यान जन्मलेल्या पिढीला iGen असे म्हटले जाते. डिजिटल युगाचे अनेक फायदे देखील आहेत. मात्र, त्याचा सर्वाधिक वाईट परिणाम देखील होऊ लागले आहेत.

जास्त स्क्रीन टाइमचा मेंदूवर सर्वाधिक धोका

दोन किंवा तीन तासांपेक्षा जास्त स्क्रीन टाइमचा मेंदूवर नकारात्मक परिणाम होत असल्याचे दिसून येते. जसे की, (1) ग्रे मॅटरमध्ये कमी आणि त्याचा पांढऱ्या मॅटरमध्ये रूपांतर होणे (2) सतत डोपामाइन संप्रेरक गळतीचे नकारात्मक परिणाम - हे बहुतेक तज्ज्ञांनी मान्य केले आहे. यामुळे आनंद कमी होतो, चिंता आणि नैराश्य वाढते आणि तरुणांमध्ये आत्महत्ये सारखे विचार येण्यास सुरूवात होते.

ज्याप्रमाणे कोकेनसारख्या औषधांचा मेंदूवर परिणाम होतो, तसाच विपरित परिणाम स्क्रीन टाइमचा जास्त वापर केल्याने डोपामाइनचा स्राव वाढतो. मेंदूतील या बदलांमुळे अभ्यासातील लक्ष कमी होणे, लक्षात ठेवण्यात अडचणी येतात. सखोल पातळीवर विचार, वाचन आणि लिहिण्याच्या क्षमतेत बदल होतात. पण घाबरून जाऊ नका, त्यावरही उपाय आहेत. पालकांनी निराश होण्याऐवजी या गोष्टींकडे लक्ष दिले पाहिजे.

मुलांमधील स्क्रीन टाइम कमी करण्याचे पाच प्रभावी मार्ग

1) स्क्रीन वेळेसाठी मर्यादा सेट करा : तुमचे ध्येय स्क्रीन वेळ काढून टाकणे नसून स्क्रीन वापर नियंत्रित करणे आणि नियंत्रित करणे हे असावे.

  • स्क्रीन टाइम काही नकारात्मक परिणामांशी निगडीत आहे, परंतु तो पदार्थांचा गैरवापर किंवा अव्यवस्थित खाण्याइतका वाईट नाही.
  • अर्थात हे सर्व पाहता स्क्रीन टाइमवर पूर्णपणे बंदी घालणे. हे उद्दिष्ट नसून स्क्रीन वापरावर नियंत्रण ठेवणे गरजेचे आहे.
  • यासाठी फक्त एक मध्यम दृष्टीकोन कार्य करेल.
  • पोर्टेबल स्क्रीन्स अधिक इंटरफेस करतात. कदाचित कारण आम्ही सामाजिक वातावरणात (जसे की बेडरूममध्ये) पोर्टेबल स्क्रीन्स ठेवू शकतो.

2) चर्चा करा :

तुमच्या मुलांसोबत स्क्रीन टाइम जास्त झाल्याने होणाऱ्या परिणामाची चर्चा करा

  • ते स्क्रीनवर जास्त वेळ घालवत आहेत हे कसे ठरवायचे ते त्यांना सांगा.
  • तुमच्या अपेक्षा स्पष्टपणे सांगून संभाषणात संतुलित दृष्टीकोन घ्या.
  • इंटरनेट सुरक्षा आणि सायबर-धमक्यांबद्दल स्पष्ट चर्चा करा. जेव्हा शक्य असेल तेव्हा स्क्रीन-संबंधित क्रियाकलापांवर त्यांच्याशी संवाद साधा.
  • त्यांनी पाहिलेले चित्रपट आणि खेळलेले गेम याबद्दल त्यांना प्रश्न विचारा.

3) व्यायाम, शारिरीक हालचालीकडे लक्ष द्या :

मुले जितकी जास्त शारीरिक क्रिया करतील तितकी स्क्रीन टाइमची लालसा कमी होईल.

  • त्यांना खेळ, खेळ, घराबाहेर, ट्रॅकिंग, नृत्य, गाणे आणि मित्रांसह बाहेर जाण्यासाठी प्रेरित करा
  • बाहेर फिरायला जाताना एकतर मोबाईल जवळ बाळगू नका किंवा तो बहुतांशी ऑफलाइन मोडवर ठेवा
  • त्यांना भौतिक पुस्तके द्या, प्रत्येक वेळी इलेक्ट्रॉनिक नाही

4) तंत्रज्ञानाचा योग्य वापर करा :

उदाहरणार्थ अ‌ॅपलचे स्क्रीन टाइम किंवा गुगलचे 'Family Link' अ‌ॅप वापरणे हा स्क्रीन टाइम मर्यादित करण्याचा एक मार्ग असू शकतो.

  • स्क्रीन टाइम तुम्हाला त्वरीत अहवाल मिळवू देतो जे दाखवतात की तुम्ही तुमच्या iPhone किंवा iPad वर किती वेळ घालवला आहे.
  • त्याचप्रमाणे 'फॅमिली लिंक' ही उपकरणांसाठी 'पालक नियंत्रण सेवा' आहे. तुम्ही अशी इतर अ‌ॅप्स देखील शोधू शकता.

5) घरामध्ये स्क्रीन फ्री 'टाइम' आणि 'झोन्स' तयार करा :

कुटुंबातील सर्व सदस्य मिळून 'डिनर टेबल' किंवा 'जेवणाचे ठिकाण' किंवा अभ्यासाच्या खोलीत मोबाईल वापरणार नाहीत याची खात्री करू शकतात.

  • A. तुम्ही तुमच्या कुटुंबासाठी योग्य वाटेल तसे काही स्क्रीन फ्री 'टाइम' आणि 'झोन्स' तयार करू शकता.
  • B. कुटुंब म्हणून काही दिवस किंवा तासांसाठी डिजिटल ब्रेक घ्या.
  • C. सुरुवातीला हे अवघड असू शकते परंतु कुटुंब म्हणून वैयक्तिक, सामाजिक बांधिलकी वाढवण्यासाठी या वेळेचा वापर करण्याचे फायदे तुम्हाला अनुभवता येतील, ते सोपे होईल.

डिजिटल जगातील विविध फायद्यांचा पुरेपुर फायदा घ्या, मात्र, त्याचा नकारात्मक प्रभाव कमी करणे आपल्या स्वतःच्या आरोग्यासाठी अत्यावश्यक आहे, असे मत शिक्षणतज्ज्ञ संदीप मानुधने यांनी मांडले.

आजच्या करिअर फंडामधून एक गोष्ट नक्की लक्षात ठेवा की, तुमच्या मुलांचा त्याचबरोबर स्वतःचा स्क्रीन टाइम नियंत्रित करणे ही दीर्घ आयुष्याची गुरूकुल्ली म्हणा किंवा चांगली सवय राहील. तर नकारात्मक प्रभाव देखील दूर होतील.

चला तर करून दाखवूया...!

बातम्या आणखी आहेत...