आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

करिअर फंडा:मुले अति लाजाळू असतील तर काळजी नसावी, मोरिटा थेरपीने दूर करता येईल लाजाळूपणा, वाचा सविस्तर

शिक्षणतज्ज्ञ संदीप मानुधने2 महिन्यांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

'अगर हम किसी बच्चे में कुछ भी बदलना चाहते हैं, तो उसके पहले हमें यह देखना चाहिए की उससे संबंधित कहीं कुछ ऐसा तो नहीं जो खुद हम में बदले जाने की जरुरत है" - कार्ल गुस्ताव यूंग (स्विस मनोवैज्ञानिक)

करिअर फंडामध्ये आपल्या सर्वांचे स्वागत आहे I

माझे मूल लाजाळू आहे

तुमचे मुलही लाजाळू आहे का? तुमचे मूल गटांमध्ये संवाद साधण्यास घाबरत आहे का? तुमच्या मुलालाही बहुतेक वेळा एकटे राहायला आवडते का? हे सर्व मुलांचे वर्तन तुम्हाला आवडत नाही का ? दुसरी बाब म्हणजे लाजाळू मुलांना अंतर्मुख किंवा शाय देखील म्हटले जाते.(Introvert / Shy). असे असल्यास हा लेख तुमच्यासाठी महत्त्वाचा ठरणार आहे. ज्यामुळे मुलांमधील अत्याधिक लाजाळूपणा कमी करून, आपण त्याच्या एकूण कार्यक्षमतेत मोठ्या प्रमाणात सुधारणा करू शकता.

लाजाळू असणे म्हणजे नेमके काय असते?

'शर्मीलापन' म्हणजे लाजाळू. ज्यात ज्या व्यक्तीला इतरांशी बोलण्याची किंवा सोबत बोलण्याची इच्छा नसणे. दरम्यान, लाजाळू असणे हे पौर्वात्य संस्कृतीत वाईट मानले जात नाही. तर धर्मशास्त्रात किंवा धर्मग्रंथामध्ये लाजाळूपणाला स्त्रीच अलंकार देखील मानले गेलेले आहे. लाजाळू असणे किंवा एखाद्या गोष्टीबद्दल लाज वाटणे, या दोन भिन्न गोष्टी आहेत. जिथे माणसाच्या आध्यात्मिक प्रगतीसाठी लाजाळूपणा आवश्यक आहे. तर लाजाळूपणाला केवळ सामाजिक संबंध न जोडण्याशी जोडता येईल.

आधुनिक युगात एक समस्या

  • अत्यंत लाजाळूपणा ही आधुनिक युगातील सर्वात कमी मान्यताप्राप्त मानसिक आरोग्य समस्यांपैकी एक आहे.
  • लाजाळू असल्याने काळजी करण्यासारखे काही नाही. लाजाळूपणा हा एक गुण आहे, जो मानवी असण्याचा एक भाग आहे.
  • सामान्य लाजाळूपणा ही समस्या बनते जेव्हा ती "सोशल फोबिया" आणि "सामाजिक चिंता विकार" चे रूप घेते.
  • जसे की एखादे मूल फोनवर बोलायला इतके घाबरते की तोंडातून शब्दच निघू शकत नाहीत किंवा एखादे मूल जवळच्या किराणा दुकानात जाऊन सामान आणतानाही अस्वस्थ होते.
  • शारीरिक लक्षणांमध्ये जास्त लाली येणे, घाम येणे किंवा थरथरणे यांचा समावेश असू शकतो.
  • या परिस्थितीत मुलाच्या करिअरमध्ये आणि प्रगतीमध्ये अडथळा ठरू शकतो.

काही लोक लाजाळू का आहेत ?

1) पालनपोषण :

पालनपोषणावर बरेच काही अवलंबून असते. बहुतेक लाजाळूपणा जीवनाच्या अनुभवातून प्राप्त होतो. आयुष्याच्या सुरुवातीच्या काळात पालक आपल्या मुलांसोबत बनवलेल्या शक्तिशाली भावनिक बंधाशी संबंधित आहेत.

2) सांस्कृतिक घटक :

जपान आणि भारतासारख्या पूर्वेकडील संस्कृती असलेल्या देशांमध्ये एखाद्या मुलाने प्रयत्न करून एखाद्या प्रकल्पात यश मिळवले. तर त्याचे श्रेय त्याचे पालक, आजी-आजोबा, शिक्षक, प्रशिक्षक अगदी देवाला जाते. जेव्हा संपूर्ण समाज त्या अपयशाची जबाबदारी घेत नाही. तेव्हा समस्या उद्भवते. मग मुलांचा आत्मविश्वास डळमळीत होतो आणि अनेक प्रश्न अनुत्तरीत राहतात.

अत्यंत लाजाळूपणाची समस्या सोडवा

लाजाळू असणे म्हणजे काळजी करण्यासारखे काही नाही. पौर्वात्य आणि पाश्चात्य तत्त्वज्ञानातील एक फरक असा आहे की, पाश्चात्य तत्त्वज्ञान आपल्याला बाह्यतः विचार करायला आणि स्वतःबाहेरील जीवनातील प्रत्येक समस्येवर उपाय शोधायला शिकवते. तर पौर्वात्य तत्त्वज्ञान आपल्याला जीवनातील समस्यांवर स्वतःमध्येच उपाय शोधण्यास प्रेरित करते. त्यामुळे पूर्वीची मुले अधिक लाजाळू किंवा अंतर्मुख होणे स्वाभाविक आहे. समस्या तेव्हा असते जेव्हा तीचा दैनदिन जीवनावर परिणाम करते.ट

लाजाळूपणावर मात करण्यासाठी मोरिटा थेरपी

  • जपानी मनोविकारतज्ज्ञ शोमा मोरिता यांच्या नावावरून, ही थेरपीची पद्धत विश्वासावर आधारित आहे की, सर्व भावनांना आपल्या जीवनान अनन्य साधारण महत्त्व आहे.
  • मोरिटा तंत्र हे जैन- बौद्ध धर्मासारखेच आहे, जेथे श्वासावर लक्ष केंद्रित केले जाते. जेव्हा विचार उद्भवतात तेव्हा ते मान्य केले जातात, नंतर श्वासाकडे लक्ष दिले जाते.
  • मोरिटा थेरपीमध्ये, सामाजिक परस्परसंवादावर लक्ष केंद्रित केले जाते - प्रथम भीतीची कबुली दिली जाते, नंतर समाजीकरणामध्ये भाग घेतला जातो. मोरिटा थेरपीनुसार, ज्यांच्याशी तो जवळचा परिचित आहे, अशा कुटुंबातील सदस्यांनी भरलेल्या खोलीत मुलाला लाजाळू वाटत नाही. तो त्यांना ओळखतो म्हणून नाही तर ते त्याला ओळखतात.
  • कुटुंबातील सदस्यांनी उपस्थित असलेल्या खोलीत मुलाला लाजाळू वाटत नाही कारण सर्वांनी त्याचे सामान्य वर्तन हजार वेळा पाहिले आहे. त्याबद्दल त्यांची प्रतिक्रिया आधीच माहित आहे. तथापि, अनोळखी व्यक्तींनी भरलेल्या खोलीत मूल लाजाळू आहे.
  • आता जर आपण मोरिटा थेरपी अंतर्गत हे पाहिलं, तर आपल्या लक्षात येईल की मुलाचे लक्ष कोठे असते ते लाजाळूपणाचे मूळ कारण आहे.
  • जर मुलाचे लक्ष स्वतःवर असेल, तर तो खूप आत्म-जागरूक असेल आणि नेहमी विचार करेल की लोक माझ्यावर हे किंवा ते केल्यावर काय प्रतिक्रिया देतील.
  • त्याऐवजी जर मुलाचे लक्ष बाहेरील चांगल्या गोष्टींवर, माणसे, इतर मुलांशी संवाद, खेळ यावर असेल तर लाजाळूपणाची समस्या आपोआप संपेल.
  • म्हणजे मुलांना इतर लोक-मुलांसोबत राहण्याचा आनंद घ्यायला शिकवा. कॅरम इत्यादी सारख्या अधिक लोकांचा संपर्क असलेल्या खेळांमध्ये सहभाग घेण्यास प्रेरणा देईल.

तात्पर्य, कोणी जरा जास्त बोलले किंवा विनोदही केला तरी मुलावर फारसा फरक पडत नाही. त्यामुळे मुलांचा आत्मविश्वास वाढेल.

आजच्या करिअर फंडातून हे शिकायला मिळते की, अत्यंत लाजाळूपणाची समस्या फोकस देऊन दुरूस्त करता येते. हे मुलांना शिकवण्याची जबाबदारी पालकांची आहे.

चला तर करून दाखवूया I

बातम्या आणखी आहेत...