आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • National
  • Career Funda | Sunrise Sectors In Engineering Education Range, Nanotech And Robotics To Biotech And Space Tech, Latest News And Update  

करिअर फंडा:अभियांत्रिकी सेक्टरमधील सनराइज सेक्टर्स; नॅनोटेक, रोबोटिक्स, बायोटेकपासून ते स्पेस तंत्रज्ञानापर्यंत

शिक्षणतज्ज्ञ संदीप मानुधनेएका महिन्यापूर्वी
  • कॉपी लिंक

‘साइंस इस अबाउट नोइंग, इंजीनियर्स इस अबाउट डूइंग’ अर्थात ‘विज्ञान म्हणजे अभियांत्रिकी जाणून घेणे आणि करणे'- मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या

आजच्या करिअर फंडामध्ये आपले स्वागत आहे!

काय म्हणाले विश्वेश्वरय्याजी?

मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या हे भारतातील अग्रगण्य स्थापत्य अभियंत्यांपैकी एक मानले जातात. त्यांचा जन्मदिवस 15 सप्टेंबर हा भारतात अभियंता दिन म्हणून साजरा केला जातो. विश्वेश्वरयांच्या वरील विधानाचा अर्थ असा आहे की, विज्ञानाच्या संकल्पना जमिनीवर आणण्यासाठी यंत्रे, इमारती, पूल, धरणे इत्यादींचा शोध आणि बांधकाम करणे ही अभियांत्रिकीची क्रिया आहे. पण आता काळाच्या ओघात त्यातही नवीन क्षेत्रे उदयास आलेली आहे.

भारतीय पालकांचे काय आहे स्वप्न

शिक्षणतज्ज्ञ संदीप मानुधने म्हणाले की, भारतातील अनेक पालकांचे स्वप्न असते की, आपल्या मुलाने एकतर अभियंता किंवा डॉक्टर व्हावे. कारण त्यांना वाटते की नोकरीची सुरक्षितता आणि चांगले जीवनाची हमी या शिक्षणात आहे. परंतु गेल्या काही वर्षांत अभियांत्रिकी शिक्षणाची अधोगती आणि अभियंत्यांचा एक मोठा वर्ग नोकरीस पात्र नसल्याच्या बातम्याही आल्या आहेत. त्यामुळे यापुढे आता ज्या क्षेत्राला भविष्य आहे. असाच क्षेत्रांचा शोध घ्यावा लागणार आहे. तुम्हालाही सनराइज फील्डबद्दल जाणून घ्यायला आवडेल का?

अभियांत्रिकीच्या पाच नवीन शाखा

शिक्षणतज्ज्ञ संदीप मानुधने यांनी आजच्या करिअर फंडात बदलत्या काळानुसार अभियांत्रिकीच्या हॉट शाखांची माहिती दिलेली आहे.

1) नॅनोटेक्नॉलॉजी :

जेव्हा एखाद्या पदार्थाचे नॅनो स्केलवर रूपांतर आणि फेरफार केला जातो तेव्हा त्याचे गुणधर्म पूर्णपणे बदलतात. रिचर्ड फेनमन यांनी निर्माण केलेल्या या क्षेत्रात आज क्रांती झालेली आहे.

  • मायक्रोफायबर वायपर्स, डस्टर बाजारात आले आहेत, ज्यामुळे तुम्ही ओले पृष्ठभाग, ओले हात पुसल्यास त्यावर पाणी आश्चर्यकारकपणे कोरडे होते! हा चमत्कार नॅनो तंत्रज्ञानामुळे झाला आहे.
  • नॅनोटेक्नॉलॉजी इलेक्ट्रॉनिक्सपासून कपड्यांपर्यंत, क्रीडा उपकरणांपासून सौंदर्य उत्पादनांपर्यंत आणि वैद्यकीय विज्ञानापर्यंत सर्व काही बदलत आहे.
  • नॅनोटेक्नॉलॉजीचे काही प्रसिद्ध अनुप्रयोग म्हणजे नॅनोमेडिसिन, औषध वितरणासाठी नॅनोपार्टिकल्स, नॅनोइलेक्ट्रॉनिक्स, नॅनो-फॅब्रिक्स आणि इतर अनेक.
  • त्यामुळे काही वर्षांमध्ये तुम्हाला पाणी न धरणारा रेनकोट दिसला किंवा तुमच्या ओळखीच्या एखाद्या व्यक्तीने नॅनोरोबॉट्सने शस्त्रक्रिया केली असेल तर आश्चर्यचकित होऊ नका!
  • सध्या अभ्यास पूर्ण केल्यानंतर 'रिसर्च सेक्टर'मध्ये नोकऱ्या उपलब्ध आहेत आणि आता या क्षेत्रात स्टार्टअप्स येऊ लागले आहेत.
  • नॅनोटेक्नॉलॉजीमध्ये अभियांत्रिकी केल्यानंतर, इलेक्ट्रॉनिक्स/सेमीकंडक्टर उद्योग, वस्त्रोद्योग, ऑटो आणि एरोस्पेस उद्योग, जैव अभियांत्रिकी, वैद्यकीय क्षेत्र आणि फार्मास्युटिकल्स इत्यादींमध्ये नोकऱ्या उपलब्ध होऊ शकतात.

2) रोबोटिक्स - रोबोटिक्स ही अभियांत्रिकी शाखा आहे जी रोबोट्सची संकल्पना, डिझाइन, उत्पादन, ऑपरेशन, अनुप्रयोग आणि वापराशी संबंधित आहे.

  • सोफिया, अमेका, जंको चिहिरा, जिया जिया इत्यादि नावांमध्ये साम्य आहे हे तुम्हाला माहीत आहे का? होय, ही सर्व ह्युमनॉइड्सची नावे आहेत (म्हणजे मनुष्यासारखे दिसणारे रोबोट).
  • रोबोटची व्याख्या स्वयंचलितपणे चालणारी मशीन अशी केली जाते जी स्वतंत्रपणे क्रियांची मालिका करते आणि सामान्यतः मानवाने पूर्ण केलेले कार्य करते.
  • ते आधीच उत्पादन, अंतराळ निर्यात आणि लॉजिस्टिकमध्ये वापरले जात आहेत आणि येत्या काही वर्षांत औषध, गृहजीवन, लष्करी, मनोरंजन, प्रवास, न्यूज राइडिंग या क्षेत्रात त्यांचा वापर वाढण्याची शक्यता आहे.
  • रोबोटिक्स अभियंता झाल्यानंतर, तुम्ही ऑटोमेशन अभियंता/व्यवस्थापक, स्वायत्त वाहन डिझाइन अभियंता, फॅक्टरी ऑटोमेशन अभियंता, संशोधन अभियंता, रोबोटिक सिस्टम अभियंता इत्यादींमध्ये काम करू शकता.

3) बायोटेक्नॉलॉजी : बायोटेक्नॉलॉजी हे जैविक विज्ञानामध्ये विकसित किंवा वापरल्या जाणार्‍या तंत्रज्ञानाचा उद्योग वापर आहे, विशेषत: अनुवांशिक अभियांत्रिकीशी संबंधित.

  • A. जग या क्षेत्रात क्रांतीच्या उंबरठ्यावर आहे यावर तज्ञ सहमत आहेत.
  • B. बायोटेक्नॉलॉजीमध्ये विविध उत्पादने बनवण्यासाठी सूक्ष्मजीव, वनस्पती आणि जीव किंवा त्यांचे काही भाग वापरणाऱ्या तंत्रज्ञानाचा समावेश होतो.
  • C. उदाहरणार्थ, जैवतंत्रज्ञानाद्वारे औषधे, पौष्टिक संयुगे, पर्यावरणपूरक रसायने आणि साहित्य, जैवइंधन इत्यादींची निर्मिती करता येते.
  • D. कोविड लसीचा जलद विकास शक्य झाला कारण सुपर कॉम्प्युटरच्या साह्याने, विषाणूच्या जीनोमचे विश्लेषण करून, प्रथिनांची रचना समजून घेऊन, त्रिमितीय औषधाची रचना त्वरित केली गेली. हे जैवतंत्रज्ञान आहे.

4) एरोस्पेस आणि स्पेस टेक्नॉलॉजी : ज्या वेगाने ड्रोन, उपग्रह आणि स्पेस इंटरनेटबद्दल बोलले जात आहे, ते या क्षेत्राच्या शक्यता दर्शविते. तुम्ही एलन मस्क हे नाव ऐकले आहे का?

  • एरोस्पेस आणि स्पेस टेक्नॉलॉजीने हवामानाचा अंदाज, दळणवळण, ग्लोबल पोझिशनिंग सिस्टीम (GPS) पासून आपल्या जीवनावर प्रभाव टाकला आहे.
  • भविष्यात हे क्षेत्र आपल्याला नवीन ग्रह शोधण्यासाठी, इतर ग्रहांवरील सेंद्रिय पदार्थ आणि आपल्या सौरमालेतील इतर संसाधने शोधण्यासाठी उपयुक्त ठरणार आहे.

5) पर्यावरण अभियांत्रिकी : ही अभियांत्रिकीची शाखा आहे जी पर्यावरणाची गुणवत्ता सुधारण्याबरोबरच प्रदूषणासारख्या प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणामांपासून लोकांचे संरक्षण करते.

  • हे आपल्याला पिण्याचे सुरक्षित पाणी मिळण्यास, पाण्याचे प्रदूषण कमी करण्यास आणि कचऱ्याची योग्य विल्हेवाट लावण्यास मदत करते.
  • ग्लोबल वार्मिंग आणि हवामान बदलामुळे आपल्याला पर्यावरणाकडे अधिक लक्ष द्यावे लागेल आणि त्यामुळे या क्षेत्राचे महत्त्व वाढेल.
  • दोन तंत्रज्ञान अत्यंत महत्त्वाचे आहेत - (1) थेट कार्बन कॅप्चर आणि (2) ग्रीन हायड्रोजन.

भारतात या क्षेत्रात संधी

1) B. Tech/B.Sc अभ्यासक्रम पदवी स्तरावर आणि पदव्युत्तर स्तरावर पाचही क्षेत्रात उपलब्ध आहेत. २) इतर अभियांत्रिकी महाविद्यालयांव्यतिरिक्त अनेक आयआयटीमध्येही हा अभ्यासक्रम उपलब्ध आहे. 3) पर्यावरण अभियांत्रिकी अभ्यासक्रम आयआयटी बॉम्बेमध्ये इतर महाविद्यालयांमध्ये उपलब्ध आहे. ४) यामध्ये प्रवेश घेण्यासाठी विद्यार्थ्याला बारावीची परीक्षा विज्ञान गणित विषयांसह उत्तीर्ण होणे आवश्यक आहे. ​बायोटेक्नॉलॉजी इंजिनीअरिंगसाठी जीवशास्त्र हा विषय असणे आवश्यक आहे.

याशिवाय अभियांत्रिकी शिक्षणाच्या क्षेत्रातील इतर उदयोन्मुख क्षेत्रांबद्दल आपण आगामी लेखांमध्ये जाणून घेणारच आहोत...

आजच्या करिअर फंडा मधून समजून घेऊया की, जगात जसजशी नवी आव्हाने येत आहेत. तशी तशी अभियांत्रिकी विकसित होत आहे. त्या दिशेने विद्यार्थ्यांना नव्या संधींचा शोध घ्यावा लागणार आहे.

चला तर करून दाखवूया..!

बातम्या आणखी आहेत...