आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • National
  • Diwali Week..less Cash Transactions For First Time In 20 Years; Digital Payments Crossed 80%, Compared To Just 11% 6 Years Ago

दिवाळीचा आठवडा:20 वर्षांत प्रथमच रोखीचे व्यवहार इतके कमी; डिजिटल पेमेंट्स 80% पार पोहोचले, 6 वर्षांपूर्वी ते फक्त 11% होते

नवी दिल्ली23 दिवसांपूर्वी
  • कॉपी लिंक
  • एसबीआयच्या अहवालानुसार २०२७ पर्यंत देशात फक्त १२% व्यवहार रोखीने होतील

भारताची अर्थव्यवस्था मोठ्या मूलभूत बदलातून जात आहे. देशाच्या अर्थव्यवस्थेत पेमेंट पद्धती बदलत आहेत, जी आतापर्यंत रोखीवर आधारित होती. दिवाळीच्या सणासुदीच्या आठवड्यात ही गोष्ट अधिक स्पष्ट झाली, जेव्हा लोकांनी रोख रकमेऐवजी ऑनलाइन पेमेंटला प्राधान्य दिले. २०१६ मध्ये डिजिटल पेमेंट ११% असताना, २०२२ मध्ये ते ८०% पर्यंत पोहोचले. २० वर्षांच्या इतिहासात पहिल्यांदाच, लोकांनी स्मार्टफोनच्या माध्यमातून जास्त पैसे भरल्यामुळे दिवाळीतही बाजारात रोखीचा ओघ वाढला नाही. जेथे १६% यूपीआयद्वारे, १२% आयएमपीएसद्वारे आणि १% ई-वॉलेटद्वारे होते. ५५% पेमेंट एनईएफटीद्वारे केले. या वर्षी ऑक्टोबरमध्येच यूपीआयद्वारे १२ लाख कोटी रुपये भरण्यात आले. यापूर्वी २००९मध्येही दिवाळीच्या आठवड्यात बाजारात कमी रोकड पोहोचली होती, मात्र त्यानंतर जागतिक मंदीचे कारण देण्यात आले. आर्थिक वर्ष १६ मध्ये भारतातील ८८% व्यवहार रोखीने केले गेले होते, तर २०२२ मध्ये ते फक्त २०% पर्यंत खाली आले आहे. एसबीआयच्या अहवालात असे भाकीत केले आहे की २०२७ पर्यंत देशातील केवळ १२% व्यवहार रोखीने होतील. ८८% व्यवहार विविध माध्यमातून ऑनलाइन होतील. सरकार आणि आरबीआय दोघांसाठी ही परिस्थिती चांगली आहे. यामुळे चलन छपाई आणि चलनाचा खर्च कमी होईल. जेथे क्रेडिट-डेबिट कार्ड पेमेंट गेल्या ६ वर्षांत वाढलेले नाही, त्याच ६ वर्षांत चेकद्वारे पेमेंट ४६% वरून १२.७% वर आले आहे.

देयकातील या बदलामुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्था मजबूत झाली. नियमित व्यवसायाचा एक भाग बनणे. अनेक अनौपचारिक क्षेत्रांमध्ये फर्मची विक्री वाढली आहे. भारतात, गुगल पे, फोनपे, व्हॉट्सअॅप पेसारख्या यूपीआय प्लॅटफॉर्मवर दरमहा सुमारे १२२ कोटी व्यवहार होतात. देशातील ५० टक्के लोकसंख्या ऑनलाइन व्यवहारांमध्ये सोयीस्कर आहे. केपीएमजीच्या अहवालानुसार, भारतात ४५ हून अधिक मोबाइल वॉलेट आणि जवळपास ५० यूपीआय आधारित अॅप्स आहेत. या वर्षी यूपीआयच्या माध्यमातून ८४ लाख कोटी रुपयांचे व्यवहार झाले आहेत.

भारतीय यूपीआयसाठी जग वेडे होत आहे, ते वापरण्यासाठी 30 देश इच्छुक २०१६ मध्ये एनपीसीआयने यूपीआय लाँच केले. याची सुरुवात भारताबाहेर भूतानमध्ये झाली. नेपाळ, फ्रान्स, सिंगापूर,यूएई आणि मलेशियामध्येदेखील यूपीआय पेमेंट केले जात आहे. रशिया, ऑस्ट्रेलिया आणि यूकेसह जगातील ३० देशांना भारताचे यूपीआय आधारित पेमेंट येथे सुरू करायचे आहे.

बातम्या आणखी आहेत...