आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

काश्मीर ग्राउंड रिपोर्ट:काश्मिरी पंडितांची मागणी - खोऱ्याच्या मशिदींमधून घोषणा व्हायला हवी, जे घडले ते चुकीचे झाले; विश्वास दाखवावा की मुस्लिम पंडितांच्या संरक्षणात उभे आहेत

काश्मीर / वैभव पालनीटकर7 दिवसांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

मागील काही दिवसांपूर्वी काश्मीरमध्ये चार हिंदू आणि शिखांच्या हत्येनंतर, खोऱ्यातून काश्मिरी पंडितांच्या निर्वासनाच्या बातम्या येत आहेत. या अहवालांचे सत्य जाणून घेण्यासाठी दैनिक भास्करचे पत्रकार वैभव पालनीटकर आणि मुदस्सीर कल्लू यांनी तीन दिवस घाटीत घालवले. श्रीनगर, अनंतनाग, पुलवामा आणि कुलगाम जिल्ह्यांना भेट दिली. बहुतांश काश्मिरी पंडित सुरक्षेच्या चिंतेमुळे माध्यमांशी बोलत नव्हते, परंतु या काळात असे अनेक काश्मिरी पंडित देखील सापडले जे पूर्णपणे निर्भय आहेत. ते म्हणतात की हत्यांनंतर चिंता वाढली आहे, पण आता ते काश्मीर सोडायला तयार नाहीत. त्यापैकी बहुतेकांनी निर्गमनाचे वृत्त फेटाळून लावले.

काश्मिरी पंडित संघर्ष समितीचे प्रमुख संजय टिक्कू, ज्यांनी 1990 मध्ये खोरे सोडण्यास नकार दिल्यानंतर वारंवार काश्मिरी पंडितांचा आवाज बुलंद केला आहे, त्यांनी मागणी केली आहे, “काश्मिरी बहुसंख्यकांनी केवळ सोशल मीडियावर समर्थन देऊ नये, तर जमिनीवर काम केले पाहिजे. काश्मीरच्या सर्व मशिदींमधून घोषणा करून, जे घडले ते चुकीचे आहे यावर विश्वास ठेवावा. त्याचा संपूर्ण समुदाय पंडितांच्या संरक्षणाखाली उभा आहे." येथे बहुसंख्येने, टिक्कू यांच्यानुसार काश्मिरी मुस्लिम आणि अल्पसंख्याक म्हणजे हिंदू आणि शीख समुदाय.

टिक्कू काश्मीरच्या काही मोजक्या पंडितांपैकी एक आहेत, ज्यांनी 1990 च्या दहशतवादाच्या काळातही खोरे सोडले नाही. तेव्हापासून आजपर्यंत ते काश्मीरमधील प्रत्येक व्यासपीठावर काश्मिरी पंडितांचा आवाज उठवत आहेत. नुकत्याच झालेल्या हत्यांनंतर टिक्कूला जबरदस्त सुरक्षा देण्यात आली आहे. त्यांच्या जीवाला धोका आहे. जेव्हा आम्ही त्यांना भेटायला पोहोचलो तेव्हा आम्हाला सुरक्षा दलांमधून जावे लागले. आमची चौकशी करण्यात आणि आणि आमची ओळख सुनिश्चित करून प्रवेश दिला.

यानंतर आम्हाला त्या खोलीत नेण्यात आले जिथे टिक्कू पाय पांघरून बसले होते. टिक्कूसोबत त्यांचा 24 वर्षांचा मुलगाही होता. तो त्याच्यासमोर लॅपटॉप ठेवून सोशल मीडियावर झालेल्या चर्चेची चर्चा करत होता. यानंतर आम्ही संजय टिक्कूशी बोलू लागलो.

रोजगार आणि आर्थिक परिस्थितीमुळे पंडितही स्थलांतर करत आहेत
आम्ही टिक्कू यांना विचारले की, अलीकडच्या खूनानंतर आता काय चालले आहे? यावर ते म्हणाले, 1990 मध्ये आम्ही काश्मिरी पंडितांना जे वाटत होते, तेच आता पुन्हा जाणवत आहे. गोष्टी कधी चांगल्या होतील हे सांगता येत नाही. 1990 च्या मोठ्या निर्वासनानंतरही पंडित स्थलांतर करत आहेत. याचे मुख्य कारण सुरक्षा होते. काश्मिरी पंडितांना रोजगार आणि आर्थिक परिस्थितीमुळे घाटी सोडावी लागली आहे.

बहुसंख्य लोकसंख्येने काश्मीरमधील अल्पसंख्याकांना आश्वासन दिले पाहिजे
आमचा पुढचा प्रश्न होता, तुम्ही सुद्धा घाटी सोडण्याचा विचार करत आहात का? यावर टिक्कू म्हणाले, "1990 च्या धोकादायक परिस्थितीतही आम्ही काश्मीर खोरे सोडले नाही, मग आता काय सोडू? सर्वांनी ठरवले आहे की आपण येथे उभे राहू. मी इथल्या नागरी समाजाला सांगितले आहे की फक्त सोशल मीडियावर आमचे समर्थन करू नका, तर जमिनीवर काम करा.

आरोप : 370 रद्द केल्यानंतर कोणीही ऐकणारे नाही, भाजप नेते फोनही उचलत नाहीत
आता आम्ही विचारले की 370 मागे घेतल्यानंतर 'नवीन काश्मीर' चा दावा होता, खरोखर काही बदल झाला का? या वेळी टिक्कू यांचे उत्तर अतिशय धारदार होते. ते म्हणाले, “370 हटवल्यानंतर नवीन काश्मीर म्हणजे 5 दिवसात 7 लोक मारले गेले. 370 रद्द केल्यानंतर काश्मिरी पंडित, मुस्लिम, शीख यांच्यासाठी काहीही बदललेले नाही. पूर्वी राज्य सरकारांमध्ये आमच्या लोकप्रतिनिधींमार्फत या प्रकरणाची सुनावणी केली जात होती, पण आता ऐकायला कोणीच नाही. येथील भाजपचे स्थानिक नेते आता सुरक्षेत फिरतात, कोणीही फोन उचलत नाही. उर्वरित काश्मिरी कुटुंबांनीही खोरे सोडले पाहिजेत अशी भाजपची इच्छा आहे. जेणेकरून ते उर्वरित देशाला सांगू शकतील की हिंदूंची नरसंहार होत आहे आणि सर्व काश्मिरी मुस्लिम जिहादी आहेत.

तक्रार: जेव्हा गरज असते तेव्हा मौन राहतात बहुसंख्य म्हणजेच मुस्लिम
आमचा पुढचा प्रश्न असा होता की, उर्वरित देशात अशी धारणा आहे की काश्मिरी धर्मांध, जिहादी आणि हिंदू विरोधी आहेत, हे बरोबर आहे का? यावर टिक्कू म्हणाले, “जर हे खरे असते तर आम्हाला इथे राहणे कठीण झाले असते. हे फक्त दुःख आहे की जेव्हा आपल्याला बहुसंख्य समाजाची गरज असते, त्यावेळी ते मौन पाळतात. जर ते उघडपणे आमच्या बाजूने आले असते तर 1990 ची निर्वासन घडली नसती. काश्मीरबद्दल जो समज बनवला जातो तोही तिथे नाही. तुम्हाला हे समजले पाहिजे की देशातील सर्व पक्षांनी नेहमीच त्यांच्या राजकीय फायद्यासाठी काश्मिरींचा वापर केला आहे. "

काश्मीर समस्येवर उपाय काय?
टिक्कू म्हणतात की, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी काश्मीरला एक वर्षासाठी देशाची राजधानी बनवावे. ते इथे राहिल्यावर त्यांना इथल्या समस्या समजतील. दूर बसून काहीही होणार नाही. मंत्री, अधिकारी, शिष्टमंडळ, पोलीस, कोणालाही काश्मीरबद्दल काहीही समजणार नाही. जर त्यांनी येथे एक वर्ष घालवले तर त्यांना समजेल की काश्मीरची नाडी कशी आहे.

काश्मीर पंडित घाबरत नाहीत हा संदेश देण्यासाठी विजय रैना जम्मूमध्ये त्यांच्या घरी गेले नाही

आम्ही आणखी एका काश्मिरी पंडित विजय रैनाशी बोललो. कुलगामचे रहिवासी असलेल्या विजय यांना 1990 मध्ये आपले घर सोडून जम्मूला स्थलांतरित व्हावे लागले होते, परंतु 2010 च्या सुमारास ते पीएम पुनर्वसन योजनेअंतर्गत काश्मीरला परतले आणि आता कडक संरक्षित सरकारी काश्मिरी पंडित कॉलनीत राहतात.

जम्मू-श्रीनगर महामार्गावर 4-5 मजली उंच इमारती आहेत ज्यात सुमारे 350 काश्मिरी पंडित कुटुंबे राहतात. विस्थापित पंडितांना जम्मूहून परत आणून येथे स्थायिक करण्यात आले आहे. येथे राहणारे बहुतेक लोक सरकारी नोकऱ्यांमध्ये आहेत. संपूर्ण वसाहत चारही बाजूंनी सीलबंद करण्यात आली आहे आणि कडक सुरक्षा दक्षता ठेवण्यात आली आहे.

रैना म्हणाले की, सात जणांना मारण्यापूर्वी त्यांनी जम्मूमध्ये त्यांच्या घरी जाण्याचा प्लॅन बनवला होता. तेव्हाच या हत्या होऊ लागल्या, म्हणून मी घाटीत थांबलो. आम्ही रैना यांनाकाही प्रश्न विचारले ज्याचे त्यांनी निर्भीड उत्तर दिले...

प्रश्न: असे म्हटले जात आहे की लोक मोठ्या संख्येने स्थलांतर करत आहेत. हे खरे आहे का?
उत्तर: अलीकडे ज्या पद्धतीने लोकांची हत्या करण्यात आली आहे त्यामुळे भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. यानंतर सरकार कृतीत आले आहे. खोऱ्यात काश्मिरी पंडितांच्या 6-7 वस्ती आहेत, सरकारने आम्हाला सुरक्षाही दिली आहे. स्थलांतराचा मुद्दा बरोबर नाही.

येथे राहणाऱ्या लोकांची कायमची घरे फक्त जम्मूमध्ये आहेत. सणांचा हंगाम आहे. कार्यालयातून सुट्टी देण्यात आली आहे. त्यामुळे ते त्यांच्या जम्मूच्या घरी गेले आहेत. सण साजरा केल्यानंतर लोक पुन्हा परत येतील.

प्रश्न: तुम्ही तुमच्या जम्मूच्या घरी परत का गेला नाहीत?
उत्तर: जम्मूला जाण्याची माझी आधीच योजना होती. ज्या दिवशी मला निघायचे होते, त्या दिवशी काश्मिरी पंडित आणि एका शीख महिलेची हत्या झाल्याची बातमी आली. यानंतर मी विचार केला की जर मी आता जम्मूला गेलो तर तो चुकीचा संदेश जाईल. काही लोक काश्मिरी पंडितांना फरार म्हणून संबोधतात. बहुसंख्य लोकसंख्येला चुकीचा संदेश देखील गेला असता, म्हणून येथे थांबण्याचा निर्णय घेतला. इथे मी माझ्या सर्व शक्तीने उभा आहे.

प्रश्‍न: काश्‍मीर हे देशभर जसे समजले जाते तसे वास्तव आहे का?
उत्तर: माझ्या गावातील मुस्लिमांचा आमच्यावर पूर्ण विश्वास आहे. आम्ही देखील त्यांच्यावर पूर्ण विश्वास ठेवतो. आम्ही हिंदू, मुस्लिम, शीख सर्व एकत्र राहतो. जे काही काश्मिरी पंडित इथे सरकारी नोकऱ्यांमध्ये काम करतात, ते या लोकांमध्ये जाऊन काम करतात. तरीही काही लोक इथली परिस्थिती सांप्रदायिक करण्याचा आणि लढा उभारण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

बातम्या आणखी आहेत...