आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • National
  • PM Modi Rajasthan Visit Explainer, Election Strategy BJP For Banswara Bhil Tribal Community, Gujrat Assembly Elections, MP Assembly Elections, Rajasthan Assembly Elections

राजस्थान, MP आणि गुजरातेत सत्तेचा फॉर्म्युला आदिवासी:तीन राज्यांत 99 जागांवर आदिवासींचा वाटा, जवळपासच्या 50 जागांवरही प्रभाव

नवी दिल्लीएका महिन्यापूर्वी
  • कॉपी लिंक

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आज राजस्थानमधील बांसवाडा जिल्ह्यातील मानगढ या आदिवासी तीर्थस्थळावर एका सभेला संबोधित करणार आहेत. या सभेसाठी राजस्थान, मध्य प्रदेश आणि गुजरातमधील हजारो आदिवासींना बोलावण्यात आले आहे. पंतप्रधानांचा कार्यक्रम सरकारी आहे, त्यामुळे अशोक गेहलोत (राजस्थान), शिवराज सिंह चौहान (मध्य प्रदेश) आणि भूपेंद्रभाई पटेल (गुजरात) या तिन्ही मुख्यमंत्र्यांनाही त्यात बोलावण्यात आले आहे.

हे झाले पंतप्रधानांच्या कार्यक्रमाबाबत... पण तुमच्या लक्षात आले का की, ज्या तीन राज्यांमधील आदिवासींना आमंत्रित केले जात आहे, तेथे येत्या एक ते 12 महिन्यांत निवडणुका होणार आहेत. गुजरातमधील विधानसभा निवडणुकीची घोषणा एक-दोन दिवसांत होऊ शकते. त्याचबरोबर गुजरातला लागून असलेल्या मध्य प्रदेश आणि राजस्थानमध्ये पुढील वर्षी म्हणजेच 2023 मध्ये निवडणुका होणार आहेत.

मानगडच्या टेकड्या राजस्थान, मध्य प्रदेश आणि गुजरात या तीन राज्यांच्या सीमेला लागून आहेत.
मानगडच्या टेकड्या राजस्थान, मध्य प्रदेश आणि गुजरात या तीन राज्यांच्या सीमेला लागून आहेत.

आता तुम्ही विचार करत असाल की, तीन राज्यांच्या निवडणुकांचा काय संबंध असू शकतो. तीन राज्यांतील एकूण 652 जागांपैकी 99 विधानसभेच्या जागा एसटीसाठी राखीव आहेत. याचा अर्थ तीन राज्यांतील एकूण 16% जागांवरून फक्त आदिवासी आमदार निवडून येतील.

सत्तेपर्यंत पोहोचण्यासाठी आदिवासींचे मत किती महत्त्वाचे आहे, प्रत्येक राज्यातील विधानसभा जागांचे गणित काय आहे, ते ग्राफिक्सच्या माध्यमातून समजून घेऊया...

मध्य प्रदेश : राज्यातील एकूण 230 विधानसभा जागांपैकी 35 अनुसूचित जाती (SC) आणि 47 अनुसूचित जमाती (ST) साठी राखीव आहेत. राज्यातील एसटी जागांचा वाटा 20.4% आहे. अशा स्थितीत एकूण जागांपैकी एक पंचमांश जागा असलेल्या या जागांच्या बळावरच निवडणुकीतील विजय-पराजय ठरवला जातो.

राजस्थान : राज्यातील एकूण 200 विधानसभा जागांपैकी 34 अनुसूचित जाती (SC) आणि 25 अनुसूचित जमाती (ST) साठी राखीव आहेत. एसटीच्या जागांचा वाटा सुमारे 12.15% आहे. हा आकडा मध्य प्रदेशच्या तुलनेत कमी असला तरी निवडणुकीतील पराभव आणि विजयाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा आहे.

गुजरात : राज्यात विधानसभेच्या एकूण 182 जागा आहेत. त्यापैकी 13 अनुसूचित जाती (SC) आणि 27 अनुसूचित जमातीसाठी (ST) राखीव आहेत. येथे एकूण जागांपैकी 14.83% जागा एसटीसाठी राखीव आहेत. अशा परिस्थितीत या वर्गाची मते आकर्षित करण्याचा प्रत्येक पक्षाचा प्रयत्न असतो.

आसपासच्या 50 जागांवरही परिणाम झाला

तिन्ही राज्यांतील या 99 जागांना लागून असलेल्या सुमारे 50 जागांवर विजय-पराजयात आदिवासींची मते महत्त्वाची भूमिका बजावतात. ज्या पक्षाने आदिवासींच्या जागा जिंकल्या आहेत तो सहसा सत्तेपर्यंत पोहोचला आहे. राजस्थान आणि मध्य प्रदेशातील गेल्या निवडणुकांचे (2018) निकाल याची साक्ष देतात.

आदिवासींची मते मिळवूनही काँग्रेसला गुजरातमध्ये सत्ता मिळवता आली नाही, मात्र त्यांनी भाजपला कडवी झुंज दिली. विधानसभा निवडणुकीच्या शेवटी काँग्रेस नेते मणिशंकर अय्यर यांनी पंतप्रधान मोदींवर केलेली वादग्रस्त टिप्पणीही काँग्रेसच्या पराभवाचे कारण असल्याचे सांगण्यात आले.

आदिवासींना आकर्षित करण्यासाठी मानगड धाम का निवडला?

राजस्थानची राजधानी जयपूरपासून 550 किमी अंतरावर बांसवाडा जिल्ह्यात मानगड टेकड्या आहेत. मानगडच्या डोंगरांची सीमा गुजरात आणि राजस्थानला भिडते, तर मध्य प्रदेशची सीमाही त्याच्या अगदी जवळ आहे. अशा प्रकारे हा तीन राज्यांचा जोडबिंदू आहे.

निशस्त्र आदिवासींच्या हौतात्म्याचा साक्षीदार आहे मानगड

बांसवाडा जिल्हा मुख्यालयापासून 80 किमी अंतरावर असलेल्या मानगढमध्ये संत गोविंद गुरूंनी ब्रिटिश आणि सावकारांच्या विरोधात मोठी चळवळ सुरू केली होती. इंग्रजांनी ही चळवळ चिरडण्याचा कट रचला. 17 नोव्हेंबर 1913 रोजी गोविंद गुरूंच्या नेतृत्वाखाली शेकडो आदिवासी मानगडच्या डोंगरावर पोहोचले तेव्हा ब्रिटिशांनी त्यांच्यावर गोळीबार केला.

या घटनेत 1500 हून अधिक आदिवासी मारले गेले. त्यानंतर ते आदिवासींचे श्रद्धास्थान बनले. येथे एक म्युझियम बनवण्यात आले आहे, ज्यामध्ये संपूर्ण घटना दाखवण्यात आली आहे. या ठिकाणाहून मोदींनी आदिवासींसाठी कोणतीही घोषणा केली, तर त्याचा तीन राज्यांसह देशभरात फायदा होईल. मोदी मानगडला राष्ट्रीय स्मारक म्हणूनही घोषित करू शकतात.

बातम्या आणखी आहेत...