आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • National
  • While Repairing The Engine Of The Truck, Churu's Balkesh Reached Rocket Designing In ISRO

ट्रकपासून रॉकेट पर्यंतचा प्रवास:ट्रकचे इंजिन दुरुस्त करता-करता ISROमध्ये रॉकेट डिझायनिंगपर्यंत पोहोचले चुरूचे बलकेश

बीकानेर / अनुराग हर्षएका महिन्यापूर्वी
  • कॉपी लिंक

चुरूचे रहिवासी बलकेश आता इस्रोमध्ये रॉकेटचे डिझाईन करणार आहेत. बलकेश भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेमध्ये (ISRO) वैज्ञानिक परीक्षेला बसले होते. ते देशात 44 व्या क्रमांकावर आले. बलकेश येत्या काही दिवसात ISROसोबत रॉकेट डिझायनिंग प्रकल्पावर काम करणार आहेत.

त्यांचा इथपर्यंतचा प्रवास खूपच रोचक होता. चुरूच्या नरवासी गावात राहणारे बलकेशचे वडील ट्रक चालक होते. या दरम्यान, जेव्हा जेव्हा त्याच्या वडिलांनी ट्रकच्या इंजिनमधील किरकोळ दोष दुरुस्त केले, तेव्हा तो ते बघायचा. इंजिन समजून घेण्याचा प्रयत्न करत होते. बलकेश सांगतात की, हळूहळू समजले की एवढा मोठा ट्रक लहान इंजिनच्या शक्तीवर कसा चालतो. त्यानंतर शाळा आणि महाविद्यालयातील नाविन्यपूर्ण विज्ञान कार्यक्रमांमध्ये सहभागी होण्याची संधी मिळाली. तेव्हापासून मी माझे मन बनवले होते की मला वैज्ञानिक व्हायचे आहे. यानंतर, भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेत (ISRO) शास्त्रज्ञांसाठी एक परीक्षा दिली, ज्याचा निकाल काही दिवसांपूर्वी लागला.

बलकेश सांगतात की, वडील बिरबल सिंह घरातून बाहेर पडायचे तेव्हा ते परत कधी येतील हे त्यांना माहीत नव्हते. कित्येक दिवस ट्रक चालवावा लागत होता. आई शेतात 30 बिघा जमिनीची लागवड करायची. सकाळी आणि संध्याकाळी घरकाम करणे तसेच दुपारी शेतात काम करणे खूप कठीण होते. आई आणि वडील हे सर्व आमच्यासाठी करत होते. आम्ही प्रथम राजगढमध्ये शिक्षण घेतले, नंतर आम्हाला तारानगरला पाठवले. त्यामुळे काहीतरी बनण्याची जबाबदारी आमची होती. माझा भाऊ एक अभियंता आहे आणि आता मी एक वैज्ञानिक झालो आहे.

5 वर्षे एकाच खोलीत राहिले
बलकेश यांना पहिल्याच प्रयत्नात यश मिळाले असे नाही. या कर्तृत्वासाठी त्यांनी अनेक वर्षे मेहनत केली आहे. इस्रोच्या एकाच परीक्षेत दोनदा नापास झाले, पण हिम्मत हारली नाही. उणीवा दूर करत त्यांनी तिसऱ्यांदा परीक्षा दिली. 5 वर्षे सतत एका खोलीत अभ्यास करत यश मिळाले. बलकेश यांनी 5 वेळा GATE परीक्षा दिल्यानंतर उत्तीर्ण केली आहे. 98 टक्के मिळवले.

इस्रोमध्ये कोणते काम असेल
बलकेश यांनी सांगितले की, इस्रो हे देशातील सर्वात मोठे अंतराळ संशोधन केंद्र आहे. अंतराळात जाणाऱ्या यानाचे इंजिनिअरिंग वेगळे असते. रॉकेटच्या कोणत्या भागासह, रॉकेट अंतराळात किती इंधन पोहोचू शकते, रॉकेटचे कमीतकमी वजन आणि जास्तीत जास्त वेग काय आहे, रॉकेटचा कोणता भाग कधी काम करेल? हे सर्व शास्त्रज्ञ ठरवतात. देशाच्या प्रतिष्ठेशी संबंधित ही संस्था आहे, त्यामुळे शास्त्रज्ञ निवडण्यासाठी देशभरात नागरी सेवांसारखी परीक्षा आहे. अनेक वर्षांच्या मेहनतीचे फळ म्हणजे मी त्यात निवडलोच गेलो नाही तर देशभरात 44 वा रँक मिळवला आहे.

कशी राहते ही परीक्षा
ज्या तरुणांनी B Tech केले आहे ते इस्रो आणि बीएआरसी ( BARC) ची शास्त्रज्ञांसाठीची परीक्षा देऊ शकतात. या परीक्षेसाठी खूप मेहनत करावी लागते. एकदा निवड झाल्यावर या दोन्ही केंद्रांमध्ये काम करण्याची संधी आहे. हे देखील देशसेवेचे माध्यम आहे. याआधी बलकेश यांना जयपूरमध्ये एका खासगी कंपनीत अभियंता म्हणून नोकरीही मिळाली होती. पॅकेज देखील चांगले होते, परंतु त्यांनी ते सोडले.

अशा प्रकारे निवड होते
बलकेश सांगतात की इस्रोमध्ये वैज्ञानिक होणे सोपे नाही. यासाठी इस्रोने स्वतःची भरती एजन्सी स्थापन केली आहे. त्यात सहभागी होण्यासाठी दरवर्षी परीक्षा असतात. एका पदासाठी 10 मुलाखती आहेत. 2019 मध्ये सुमारे 134 पदांसाठी परीक्षा होती. 60 हजारांहून अधिक विद्यार्थ्यांनी परीक्षा दिली. यामध्ये त्यांना 44 वे रँक मिळाले. ते नोव्हेंबरच्या अखेरीस सामील होतील. त्यानंतर प्रथम इस्रो प्रशिक्षण देईल. त्यानंतर ते एका प्रकल्पाशी संबंधित असतील.

बातम्या आणखी आहेत...