Home | Parde Ke Pichhe | Jaiprakash Choukase's Article on Marathi Film Sairat

पडद्यामागील : 'सैराट' अर्थात बिनधास्त प्रेम आणि त्यातून दिलेला धडा!

जयप्रकाश चौकसे | Update - Jun 07, 2016, 02:13 PM IST

नागराज मंजुळेंसारख्या नवख्या दिग्दर्शकाने मराठीत 'सैराट' आणला. या 'सैराट'ने महाराष्ट्रात भरपूर व्यवसाय केला. मराठीतील कोणत्याही प्रथितयश कलाकाराला घेता केलेल्या या चित्रपटाच्या शूटिंगपूर्वी नव्या कलाकारांना प्रशिक्षण देण्यात आले. एकाच वर्कशॉमध्ये या कलाकारांनी आपला उदरनिर्वाह करण्यासाठी आवश्यक असणारी कला घेतली. त्यांनी घेतलेल्या परिश्रमाचे फळ आता दिसत आहे. शाळेत जाणाऱ्या कोवळ्या वयातील प्रेमी-प्रेमिकांचे प्रेम यात दाखवले आहे.

  • Jaiprakash Choukase's Article on Marathi Film Sairat
    नागराज मंजुळेंसारख्या नवख्या दिग्दर्शकाने मराठीत 'सैराट' आणला. या 'सैराट'ने महाराष्ट्रात भरपूर व्यवसाय केला. मराठीतील कोणत्याही प्रथितयश कलाकाराला घेता केलेल्या या चित्रपटाच्या शूटिंगपूर्वी नव्या कलाकारांना प्रशिक्षण देण्यात आले. एकाच वर्कशॉमध्ये या कलाकारांनी आपला उदरनिर्वाह करण्यासाठी आवश्यक असणारी कला घेतली. त्यांनी घेतलेल्या परिश्रमाचे फळ आता दिसत आहे. शाळेत जाणाऱ्या कोवळ्या वयातील प्रेमी-प्रेमिकांचे प्रेम यात दाखवले आहे.
    श्रीमंत बापाची मुलगी आणि गरीब बापाचा मुलगा हा अनेकदा वापरलेला फॉर्म्युला त्यात वापरला आहे. तरीही केवळ प्रतिभाशाली अभिनय आणि उत्कृष्ट दिग्दर्शनामुळे हा चित्रपट वेगळ्या उंचीवर पोचला आहे. या विषयावर बॉलिवूडमध्ये अनेक चित्रपट यापूर्वी आले. त्यात ग्रॅज्युएटला महान समजले जाते.
    राज कपूर यांनी जोकर आणि बॉबीमध्ये असेच कोवळ्या वयातील प्रेमी दाखवले होते. या चित्रपटाचा शेवट मंजुळे यांनी ऑनर किलिंगवर केला आहे. जातीच्या क्रूर भिंती या प्रेमिकांना एकत्र येऊ देत नाहीत. मंजुळे या चित्रपटाचा शेवट गोड दाखवू शकले असते, मात्र त्यांनी ते टाळले. मुळात त्यांना याच ऑनर किलिंगवर आक्रमण करायचे होते.
  • Jaiprakash Choukase's Article on Marathi Film Sairat

    हिंदुस्थान हा जगात एकमात्र देश आहे ज्यात वर्तमानातही भूतकाळ विसरला जात नाही. भूतकाळातील अशाच बीभत्स प्रवृत्तींवर प्रहार करण्यासाठी हा चित्रपट बनविण्यात आला आहे. हॉकी किंवा फुटबॉलच्या मॅचमध्ये ठरविलेल्या वेळेत कोणत्याच टीमने गोल केला नाही तर त्यांना अतिरिक्त वेळ दिला जातो. याला 'सडन डेथ' असे म्हणतात. कारण जी टीम गोल करते ती पुढे जाते आणि दुसऱ्या टीमला पुन्हा संधी नसते. या चित्रपटाचा शेवटही सडन डेथ आहे, मात्र परश्या आणि आर्चीचा खून झाल्यावर त्यांचा मुलगा त्यांचे मृतदेह पाहून आक्रोश करतो आणि वाईट प्रवृत्ती पूर्णपणे जिंकत नाही हेच दाखवतो. प्रेम आजही जिवंत आहे. हॉकीच्या रेफरीच्या शिटीने प्रेम थांबत नाही आणि श्रीमंत क्रूर पिता जिंकतही नाही. गेल्या अनेक शतकात प्रेमाला मारण्यात आले परंतु ते थांबले नाही. 

     
  • Jaiprakash Choukase's Article on Marathi Film Sairat

    या प्रेमकथेला रंजक वळण त्या वेळी लागते ज्या वेळी प्रेमिका कष्ट आणि गरिबीला कंटाळून आपल्या वडिलांकडे जायला निघते. त्या वेळी तिला रेल्वेस्थानकावर भीक मागणारे एक अंध दांपत्य दिसते. शारीरिक कमजोरी असूनही ते एकमेकांना सोडत नाही या एका कारणाने ती पुन्हा आपल्या प्रियकराकडे परत येते. प्रेम आंधळे असते ते गरिबी- श्रीमंती पाहत नाही हे यातून स्पष्ट होते. 

  • Jaiprakash Choukase's Article on Marathi Film Sairat

    सैराटचा अर्थ आहे बिनधास्त. चित्रपट समीक्षक हेमचंद्र पहारे यांच्या मते या चित्रपटातील मुलीचा श्रीमंत आणि राजकारणी असलेला बाप एकदम बिनधास्त आहे. त्याला वाटते त्याच्या कोणत्याही कृत्याला कोणीच रोखू शकणार नाही. त्यामुळे तो मनमानी कारभार करतो. चित्रपटातील प्रेमीयुगूलही बिनधास्त दाखवण्यात आले आहे. घरच्यांचा विरोध पत्करून ते प्रेम करतात. त्यांना मरणाचीही भीती नसते. कदाचित 'प्यार किया तो डरना क्या' असे ते मनातल्या मनात गुणगुणत असतात. 

     

  • Jaiprakash Choukase's Article on Marathi Film Sairat

    क्षेत्रीय सीमा आणि विविध संस्कृती आपल्या भाषेने प्रेमाला बांधून ठेवतात. परंतु सैराट अर्थात बिनधास्त सार्वभौमिक भावना हे सगळे बंधन तोडते. गोऱ्या इंग्रजांपासून सावळ्या इंग्रजांपर्यंत अनेकांनी जनतेला विभागून शासन करण्याचे धोरण स्वीकारले होते. या धोरणाला सैराटसारखे प्रेमी तडा देतात. ते मरतात मात्र त्यांच्या मुलाचा कदाचित प्रेमाने सांभाळ होईल. तोही कदाचित मोठा झाल्यावर आपल्या आई-वडिलांप्रमाणे बिनधास्त असेल. चित्रपटाचे संगीतही श्रवणीय झाले आहे. विदेशातील स्टुडिओत तयार होऊनही त्याने महाराष्ट्रातील ग्रामीण बाझ जसाच्या तसा ठेवला आहे. त्यातील गाणेही गुणगुणावेत असेच आहेत. 
     

Trending