आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

MOVIE REVIEW: \'द अटॅक्स ऑफ 26/11\'

9 वर्षांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

मुंबईत 26 नोव्हेंबर 2008 रोजी जे घडले, ते खूपच भयावह होते. इतके की असे काही घडू शकले याची कल्पनाही कुणी केली नसेल. मुंबईत हल्ला करणारे दहा तरुण होते. हल्ल्याच्या दरम्यान अडीच दिवस मुंबई शहर बंधक बनले होते. देशाच्या सुरक्षा यंत्रणेला काय घडलंय याचा अंदाज नव्हता तर देशालाही काहीच समजत नव्हते.

एवढे दिवस एखादा दिग्दर्शकही या नाटकीय घटनाक्रमाला कथेच्या स्वरुपात सादर करु न शकल्यामुळे आपल्यालाही आश्चर्य वाटले नाही.

खरे सांगायचे तर दिग्दर्शकाला याची सुरुवात कुठुन करावी, हेच उमजत नव्हते. मात्र सिनेमा कुठे संपवायला हवा हे ठाऊक होते. दहा हल्लेखोरांपैकी एकाला जिवंत पकडले जाते आणि भारतीय न्यायव्यवस्थेनुसार त्याला अखेर फासावर लटकवले जाते. हे त्याच्यासाठी चांगलेच होते. (येथे चांगला या शब्दाचा अर्थ दिग्दर्शकासाठी नव्हे तर अजमल कसाबसाठी आहे).

या सिनेमात आपल्याला 26/11 च्या हल्ल्यातील चार प्रमुख ठिकाणे दाखवली आहेत. कुलाब्याचे ताज हॉटेल, त्याच्याजवळच असलेले कॅफे लियोपोल्ड, व्हिटी स्टेशन आणि कामा हॉस्पिटल. वास्तविक पाहता या सिनेमात त्या रात्री घडलेल्या भयावह घटनेला तीन तासांत एकत्रित करण्यात आले आहे. हा घटनाक्रम आपल्याला माहित आहे. त्यामुळे या सिनेमाला एखाद्या टीव्ही डॉक्यूमेंट्री किंवा न्यूज शोच्या रुपात बनविले गेले असते, तर उत्तम असते.
सिनेमाच्या पहिल्या भागात विविध दृश्यांना एकत्रित करण्यात आले आहे. यामध्ये आपल्या लक्षात येत की, कुणीही व्यक्ती, मग ते पाकिस्तानातील प्रशिक्षित दहशतवादी असो, किंवा एखाद्या शहरात रक्तपात घडवून आणणारे असो, त्यांच्यापुढे आपण हतबल आहोत.

अमेरिकन मीडिया आणि विशेषतः हॉलिवूड जिथे 'डब्ल्यूटीसी' (ऑलिवर स्टोन) किंवा 'युनायटेड 93' (पॉल ग्रीनग्रास) यांसारखे सिनेमे तयार झाले आहेत. या सिनेमांमध्ये 9/11 ची घटनेवर प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यात आली होती. मात्र दिग्दर्शकाने तो त्रासद घटनाक्रम दाखवला नव्हता. 'जीरो डार्क थर्टी'मध्येही छिन्नविछिन्न शव आणि ट्विन टॉवर्स उद्धवस्त होण्याचे दृश्य दाखवण्यात आले नव्हते. अमेरिकेत अशा प्रकारच्या जुन्या जखमा वर काढणे असंवेदनशील समजले जाते. मात्र आपल्याकडे तसे नाही. वास्तविक पाहता सुक्ष्म संवेदनांबरोबर आपल्या लोकप्रिय संस्कृतीचे फारसे नाते नाहीये. या सिनेमातील शुटआउटची दृश्ये अंगावर शहारा आणणारी आहेत. प्रेक्षकांना सिनेमाकडे आकर्षित करण्यासाठी जुन्या जखमा उखरुन काढण्यात आल्या आहेत.

सिनेमात 26/11 च्या रात्रीची कहाणी मुंबईच्या जेसीपीच्या माध्यमातून सांगण्यात आली आहे. ही भूमिका नाना पाटेकर यांनी साकारली आहे. नानाला अभिनय करायला आवडतो. नानाला कोणतीही भूमिका द्या ते त्या भूमिकेला योग्य न्याय देतात. म्हणूनच त्यांच्या चाहत्यांना त्यांचा अभिनय आवडतो.

या सिनेमात ते ज्युरी समोर बसून विस्ताराने ती घटना सांगतात, जी त्यांनी प्रत्यक्ष डोळ्याने बघितलेली नाही. उदाहरणार्थ हे दहशतवादी ताज हॉटेलसमोर नावेतून उतरतात. वैगेर...

26/11 च्या तथ्यांना बाजुला सारले आणि फक्त सिनेमाविषयी बोलायचे झाल्यास सिनेमात जेसीपीची नेमकी भूमिका कुठली हे समजणे कठीण जाते. ते स्वतः घटनास्थळावर हजर नव्हते, शिवाय या घटनेसंबंधीचे महत्त्वाचे निर्णयसुद्धा त्यांनी घेतले नव्हते.

ते आपल्या ऑफिसमध्ये बसून अजमल कसाब (कसाबच्या भूमिकेसाठी संजीव जायस्वालची निवड विचारपूर्वक करण्यात आली आहे.) ची विचारपुससुद्धा खूपच लापरवाहीने करतात आणि त्याची वायफळ बडबडसुद्धा चुपचाप ऐकून घेतात.

खरे पाहता सिनेमात जेसीपीची व्यक्तीरेखा इस्लामची चुकीची व्याख्या करेल आणि आपल्याला कसाबचा खरा चेहरा दाखवण्यासाठी ठेवण्यात आली आहे. निश्चितच नाना पाटेकर यांचे संवाद खूप चांगले आहे. अगदी 'खुदा' या पाकिस्तानी सिनेमात नसीरुद्दीन शाह यांचे जसे संवाद होते तसे या सिनेमात नाना पाटेकरांचे आहेत.

जर एखादा दुसरा दिग्दर्शक असता तर त्याने कसाबच्या प्रमुखालासुद्धा सिनेमात दाखवले असते. मात्र एखाद्या वैचारिक दिग्दर्शकाने याचा सखोल अभ्यास करुन दहशतवादी हल्ल्यातील पीडित व्यक्तीची कहाणी सांगितली असती किंवा त्याने 26/11 च्या षडयंत्रामागची सुत्रे उघड केली असती. कारण आपल्याला या हल्ल्यातील प्रत्येक घटना अगदी व्यवस्थित ठाऊक आहे.

निश्चितच हा सिनेमा 'तिरंगा' किंवा 'क्रांतिवीर' या सिनेमांसारखा नाहीये. मात्र हा टॅरेंटिनो किंवा कॅथरीन बिगेलो यांच्या सिनेमांसारखासुद्धा नाहीये. हा संपूर्ण राम गोपाल वर्मांचा सिनेमा आहे. गेल्या काही वर्षांत त्यांनी ज्या प्रकारचे सिनेमे बनवले आहे, त्या तुलनेत हा सिनेमा निश्चितच चांगला म्हणता येईल.

(लेखक प्रख्यात चित्रपट समीक्षक आहेत.)