आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

Install App

ADS Free बातम्या वाचण्यासाठी आताच इंस्टॉल करा दिव्य मराठी अ‍ॅप

इराकमधील अस्वस्थता (अग्रलेख)

7 वर्षांपूर्वी
  • कॉपी लिंक
जगामध्ये उत्पात, नि:पात, अपघात व प्रपात यांचे अव्याहत चक्र सुरूच असते. त्यातून होणारी जीवित-वित्तहानीही मोठी असते. मानवी उत्पात व नि:पाताचा मोठा पट सध्या इराक, युक्रेन, इजिप्त, अफगाणिस्तान व काही आफ्रिकी देशांमध्ये मांडला गेला आहे. या प्रत्येक देशात मोठ्या संख्येने भारतीय रोजगारासाठी किंवा निवासासाठी गेलेले आहेत. या देशांत घडणार्‍या अराजकी गोष्टींपासून भारतीय नागरिकांचे रक्षण करून त्यांना सुखरूप मायदेशी कसे आणता येईल या चिंतेत नरेंद्र मोदी सरकार आहे.

सध्या सर्वात जास्त अस्वस्थता इराकमध्ये आहे. इस्लामिक स्टेट इन इराक अँड सिरिया (आयएसआयएस) या संघटनेने इराकमध्ये गेल्या काही वर्षांत निर्माण झालेल्या राजकीय अस्थिरतेचा फायदा उठवत त्या देशाची सत्तासूत्रे हाती घेण्यासाठी आक्रमक पावले टाकायला सुरुवात केली आहे. आयएसआयएसच्या दहशतवाद्यांनी इराकमधील मोसूल शहरावर कब्जा केला असून तेथील काही प्रार्थनास्थळे उद्ध्वस्त केली. जगातील मुस्लिमांनी आपली आज्ञा पाळावी तसेच जागतिक स्तरावर जिहाद छेडण्यासाठी सज्ज व्हावे असे आगखाऊ भाषण आयएसआयएसचा प्रमुख नेता अबू बक्र अल-बगदादी याने नुकतेच केल्याने इराकमधील तणावात आणखी भर पडली. इराकमध्ये आयएसआयएसने घातलेल्या धुमाकुळास प्रारंभ होण्यापूर्वी तिथे सुमारे दहा हजार भारतीय होते, असे सांगितले जाते. त्यापैकी किती हजार भारतीय अजूनही इराकमध्ये अडकलेले आहेत याचा नेमका अंदाज येणे कठीण बनले आहे. आयएसआयएसच्या दहशतवाद्यांची इतकी मजल गेली होती की त्यांनी इराकमध्ये कार्यरत असलेल्या भारतीय परिचारिकांना ओलीस ठेवले होते. त्यांच्या तावडीतून मुक्तता करून 46 भारतीय परिचारिकांसह सुमारे 137 भारतीय नागरिकांना इराकमधून भारतात शनिवारी परत आणण्यात केंद्र सरकारला यश आले. या 46 परिचारिकांपैकी एक सोडून बाकी सार्‍या जणी एकट्या केरळ राज्यातील आहेत. त्यांनी इराकमधील अराजकाची जी वर्णने केली आहेत ती अंगावर काटा आणणारी आहेत. या परिचारिकांना इराकमधून भारतात सुखरूप परत येईपर्यंत आपण जिवंत राहू याची शाश्वती नव्हती. आता जीव धोक्यात घालून पुन्हा इराकमध्ये नोकरीसाठी जाण्याची या परिचारिकांपैकी एकीचीही तयारी नाही, यावरून तेथील परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात यावे.

इराक-इराण युद्ध तसेच इराक, कुवेत, अफगाणिस्तानसारख्या देशांत जेव्हा जेव्हा युद्धप्रसंग किंवा अराजक निर्माण झाले तेव्हा तेथे नोकरीधंदा करणार्‍या भारतीयांना सुखरूप मायदेशात आणण्याची जबाबदारी केंद्रात कोणत्याही पक्षाचे सरकार असो, त्यांनी ती नीटसपणे पार पाडली होती. गेल्या शनिवारनंतर लगोलग दुसर्‍या दिवशी म्हणजे रविवारीही अजून काहीशे भारतीयांना इराकमधून खास विमानाद्वारे भारतात परत आणण्यात आले आहे. येत्या काही दिवसांत अजून काहीशे भारतीय इराकमधून परत आणले जातील.

1970 व 1980च्या दशकात इराकमधील बाथ पक्षाच्या सरकारने आपल्या देशातील अनेक विकास प्रकल्पांची कंत्राटे भारतीय कंपन्यांना देऊ केली होती. त्या वेळेपासून त्या देशात नोकरीधंद्यानिमित्त भारतीय मोठ्या प्रमाणावर जाऊ लागले होते. अमेरिकेने कारवाई करून इराकचा तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष सद्दाम हुसेन याची सत्ता नष्ट केली. त्याला फासावर लटकावले. अमेरिकेच्या मनाप्रमाणे सारे घडूनसुद्धा त्यानंतरही इराकमध्ये स्थिर राजकीय राजवट अस्तित्वात येऊ शकलेली नाही. या अराजकाचा फायदा दहशतवादी आता उठवत आहेत. सद्दाम हुसेन हा हुकूमशहा असला, तरी त्याला भारत व भारतीयांविषयी मनातून प्रेम होते. सद्दामच्या राजवटीत इराकी लष्कराच्या तुकड्यांना प्रशिक्षण देण्यासाठी त्याने भारतीय लष्कराचेच आवर्जून सहकार्य घेतले होते. अशा विविध पातळ्यांवर इराक व भारत संबंध प्रस्थापित झालेले असल्यामुळे त्या देशातील यादवीवर भारताचे बारीक लक्ष असणे स्वाभाविकच आहे.

इराकप्रमाणेच युक्रेनमध्येही अराजकी स्थिती अजूनही कायम आहे. इजिप्तमध्ये मुस्लिम ब्रदरहूडचा नेता मोहंमद बदी व त्याच्या समर्थकांना तेथील न्यायालयाने कठोर शिक्षा सुनावल्याने त्या देशातील बंडखोरांतही अस्वस्थता आहेच. अफगाणिस्तानातील हेरात शहरात असलेल्या भारतीय वकिलातीवर गेल्या मे महिन्यात दहशतवाद्यांनी हल्ला चढवला होता. पण त्यांचा हा प्रयत्न फसला. अफगाणिस्तानात सुरू असलेल्या अनेक विकास प्रकल्पांमध्ये काम करणार्‍या भारतीयांवरही दहशतवादी हल्ले होण्याचे प्रकार याआधी घडले आहेत. नेपाळ, बांगलादेश या शेजारी राष्ट्रांमध्ये असलेल्या भारतीयांविरोधात नफरत निर्माण करण्याचे षड्यंत्र आयएसआय या पाकिस्तानी गुप्तहेर संघटनेने आखले होते. त्यात ती काही प्रमाणातही यशस्वी झाली होती. आता इराकमध्ये भारतीयांबाबत जे घडत आहे तो याच व्यापक षड्यंत्राचा भाग आहे का, ही शक्यता पडताळून पाहावी लागेल. तसेच सद्य:स्थितीत जगातील ज्या देशांमध्ये विलक्षण अस्वस्थतेचे वातावरण आहे तिथे भारतीयांच्या हिताला फारसा धक्का लागणार नाही यासाठीही केंद्र सरकारने दक्ष राहायला हवे.