आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

Install App
  • Marathi News
  • Maharashtra Vidhansabha Election News In Divya Marathi

ADS Free बातम्या वाचण्यासाठी आताच इंस्टॉल करा दिव्य मराठी अ‍ॅप

१९९५ च्या जवळ की पुढे?

7 वर्षांपूर्वी
  • कॉपी लिंक
गोपीनाथ मुंडे यांनी काढलेली संघर्ष यात्रा, बाळासाहेब ठाकरे यांचे झंझावाती दौरे, गो.रा. खैरनारांसारख्या अधिकाऱ्यांची पत्रकबाजी यामुळे १९९५ च्या निवडणुकीपूर्वी महाराष्ट्रात सत्तांतराचे वारे असेच वेगाने वाहू लागले होते. त्यामुळे १९९५ साली झालेल्या निवडणुकीत मराठवाड्यात शिवसेनेचे १५ तर भाजपचे १० उमेदवार निवडून आले होते. या २५ आमदारांची, म्हणजेच मराठवाड्याची युतीचे सरकार स्थापायला त्या वेळी मोठीच मदत झाली होती. मागच्या निवडणुकीत मात्र परिस्थिती एकदम वेगळी होती. तब्बल ३२ जागा काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसकडे आल्या आणि युतीला केवळ ०९ जागांवर समाधान मानावे लागले आहे. या वेळी सत्तांतराचे वारे वाहत असतानाच पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या प्रतिमेची जोड त्यांना मिळाली आहे. त्यामुळे या वेळी मराठवाड्यात शिवसेना-भाजप आणि मित्रपक्षांच्या महायुतीला किती फायदा होतो, याकडे साऱ्या महाराष्ट्राचे लक्ष लागले आहे. त्यातच राजेश टोपे, राजेंद्र दर्डा, मधुकर चव्हाण, अब्दुल सत्तार, सुरेश धस, अमित देशमुख या विद्यमान मंत्र्यांची प्रतिष्ठाही याच प्रांतात पणाला लागली आहे. माजी मुख्यमंत्री अशोक चव्हाण आणि शिवाजीराव पाटील निलंगेकर यांचेही राजकीय भवितव्य ही निवडणूक ठरवणार आहे. अर्थात, शिवसेना-भाजप आणि मित्रपक्षांची युती होते की नाही, काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस एकत्र लढणार की स्वतंत्र, या प्रश्नांची अजून उत्तरे मिळालेली नाहीत. त्यामुळे तर उत्सुकता आणखीनच वाढली आहे.
मराठवाड्यातल्या नांदेड आणि औरंगाबाद या दोन जिल्ह्यांत प्रत्येकी मतदारसंघ आहेत. लातूर आणि बीड जिल्ह्यांत प्रत्येकी ६, तर जालना जिल्ह्यात मतदारसंघ आहेत. परभणी, उस्मानाबाद आणि हिंगोली हे तिन्ही जिल्हे लहान आहेत. नांदेड, लातूर या दोन जिल्ह्यांत काँग्रेस आणि त्याखालोखाल राष्ट्रवादी काँग्रेसचे वर्चस्व राहिले आहे. या दोन जिल्ह्यांनी चार मुख्यमंत्री राज्याला दिले आहेत आणि ते चौघेही काँग्रेसचेच होते हे त्यामागचे कारण आहे. नांदेडकडून औरंगाबादकडे येताना शिवसेनेचे आणि काही प्रमाणात भाजपचे वर्चस्व वाढत जाताना दिसते. या निवडणुकीतही ट्रेंड तसाच राहण्याची शक्यता आहे. मात्र १९९५ ची परिस्थिती पुन्हा येते की त्यापेक्षाही अधिक अनुकूल स्थिती महाआघाडीला मिळते, हे आघाडी आणि जागावाटपाच्या निर्णयानंतरच कळणार आहे. गेल्या निवडणुकीनंतर मराठवाड्यातल्या विलासराव देशमुख आणि गोपीनाथ मुंडे या दोन नेत्यांचं निधन झालं. त्यांच्याशिवाय होणारी ही पहिलीच निवडणूक आहे. त्यामुळे त्यांची उणीव मराठवाड्याला तर भासणारच आहे; पण त्यांच्या कुटुंबीयांची परीक्षाही ही निवडणूक घेणार आहे. त्या दृष्टीनेदेखील ही निवडणूक वेगळी ठरेल. मुंडे यांची कन्या पंकजा या मागच्या निवडणुकीत बीड जिल्ह्यातल्या परळीतून ४३ हजार मतांच्या फरकाने निवडून आल्या होत्या. या वेळी गोपीनाथरावांच्या निधनामुळे तयार झालेली सहानुभूती आणि संघर्ष यात्रेला मिळालेला प्रतिसाद यामुळे त्यांचा विजय आताच नक्की मानला जातो आहे. विलासराव देशमुख यांचे चिरंजीव मंत्री अमित देशमुख हे लातूर शहर मतदारसंघातून लढणार आहेत. कोणाचा फोनही घेणे आणि जनसंपर्काचा अभाव यामुळे त्यांची परिस्थिती मात्र कठीण आहे. चुका दुरुस्त करण्याचा त्यांचा प्रयत्न सुरू आहे. पण ते निवडण्ूक आली म्हणून तसे वागताहेत हे मतदार ओळखून आहेत. त्यात भाजपने तिथे शैलेश लाहोटी यांना उमेदवारी दिली तर मात्र अमित यांच्यासाठी त्यांच्या कुटुंबीयांना मोठीच मेहनत करावी लागणार आहे. माजी मुख्यमंत्री अशोक चव्हाण लोकसभा निवडणुकीत निवडून आले आणि काँग्रेस पक्षात त्यांचं महत्त्व पुन्हा वाढलं. या निवडणुकीत भोकर मतदारसंघातून ते या वेळी आपल्या पत्नीला, अमिता चव्हाण यांना रिंगणात उतरवत आहेत. तो मतदारसंघ परंपरागत चव्हाण कुटुंबीयांचाच असला तरी सौ. चव्हाणांच्या फटकळ स्वभावामुळे अशोक चव्हाणांची ही परीक्षाच ठरणार आहे. त्यातच भाजपने डॉ. माधवराव किन्हाळकर यांना उमेदवारी दिली तर अशोक चव्हाण त्याच मतदारसंघात अडकून पडतील अशी स्थिती आहे. तरीही अमिता चव्हाण यांना निवडून आणणे त्यांच्यासाठी सुळावरची पोळी ठरली तरी आश्चर्य वाटायला नको. त्यांचे मेहुणे भास्करराव पाटील खतगावकरांना भाजपने जवळ केले आहे. त्यांची भूमिकाही महत्त्वाची ठरणार आहे.
बीड जिल्ह्यात मागच्या निवडणुकीत सहापैकी आमदार राष्ट्रवादी काँग्रेसचे निवडून आले होते आणि केवळ एक भाजपचा होता. या वेळी नेमकी उलट परिस्थिती असेल, असे चित्र दिसू लागले आहे. पुनर्वसन राज्यमंत्री सुरेश धस हे तर चक्क नगर जिल्ह्यातला मतदारसंघ शोधू लागले आहेत. भाजपातल्याच दिग्गजांना फोडून तिथे राष्ट्रवादीची उमेदवारी देण्याची तयारीही चालवली जाते आहे. पराभवाची शक्यता लक्षात घेऊन ते एक तर उमेदवारीच टाळतील, अशीही शक्यता आहे.
उस्मानाबाद जिल्ह्यातल्या तुळजापूर मतदारसंघासाठी उद्धव ठाकरे यांनी चाचपणी करून पाहिली, अशी माहिती समोर आली होती. तो भाजपकडे असलेला मतदारसंघ आहे. पण भाजपची फारशी ताकद नसल्यामुळे मंत्री मधुकर चव्हाण तिथून सहज निवडून येत राहिले आहेत. या वेळीही भाजपकडे तिथे उमेदवार दिसत नाही. त्यामुळे मधुकरराव फारशा चिंतेत नाहीत. उच्च तंत्रशिक्षणमंत्री राजेश टोपे जालना जिल्ह्यातून निवडणूक लढतील. त्यांच्या मतदारसंघात शिवसेनेने माजी आमदार विलास खरात यांना उमेदवारी दिली तर टोपे यांची मेहनत वाढणार आहे. अन्यथा राजेश टोपे यांनाही फार धोका आहे असे वाटत नाही. औरंगाबाद शहरातल्या पूर्व मतदारसंघातून शालेय शिक्षणमंत्री राजेंद्र दर्डा निवडणूक लढतील. त्यांनी पक्ष बाजूला ठेवून अच्छा आदमी म्हणत प्रचार सुरू केला आहे. त्यांच्या मतदारसंघात भाजपकडून विशिष्ट उमेदवार दिला जावा, असा प्रयत्न त्यांच्याकडूनच केला जात असल्याचे भाजपचे काही नेते सांगतात. तरीही अतुल सावे यांचे पारडे सध्या तरी उमेदवारीसाठी जड वाटते. त्यांना शिवसेनेची कशी मदत मिळते यावर दर्डा यांचे भवितव्य अवलंबून आहे. याच जिल्ह्यात काँग्रेसचे मंत्री अब्दुल सत्तार हे दुसऱ्यांदा सिल्लोडमधून भवितव्य अजमावणार आहेत. मात्र, भाजपने तिथे केलेली तयारी आणि मोर्चाला मिळालेला प्रतिसाद पाहता सत्तार यांना ही निवडणूक जड जाईल, अशी चिन्हे दिसू लागली आहेत.

मराठवाड्यातील भाऊबंदकी...
परळीत पंकजा मुंडे यांचे चुलतबंधू धनंजय मुंडे हे त्यांच्याविरुद्ध अपक्ष उमेदवारी करण्याची शक्यता आहे. लातूर जिल्ह्यात निलंगेकर कुटुंबामध्येच पुन्हा लढत होणार आहे. बीड जिल्ह्यात पंडित कुटुंबातली भाऊबंदकी अशीच उघडपणे समोर येईल. या परंपरागत कौटुंबिक भांडणातून जे आतापर्यंत समोर येत गेले तेच या वेळीही घडेल, अशीच चिन्हे आहेत. तरीही या लढतीदेखील माध्यमांना बातम्या आणि मतदारांना चर्चांचे विषय पुरवत राहातील, यात शंका नाही.
- दीपक पटवे
निवासीसंपादक, औरंगाबाद.