Home | Magazine | Akshara | adhish paigude writes about Keep the true face of Marathi

ठेवा मराठीच्या प्राचीनत्वाचा

अधीश पायगुडे लेखक, दिग्दर्शक, अभिनेता | Update - May 05, 2017, 03:04 AM IST

खरं तर याआधी कोणत्याही भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा मिळावा यासाठी त्या भाषेतील उपलब्ध साहित्य हे ५०० वर्ष जुनं असावं ही अट होती.

  • adhish paigude writes about Keep the true face of Marathi
    खरं तर याआधी कोणत्याही भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा मिळावा यासाठी त्या भाषेतील उपलब्ध साहित्य हे ५०० वर्ष जुनं असावं ही अट होती. ती अट बदलून सरकारनं
    आता ते साहित्य १५०० वर्षांपूर्वीचं असेल तरच ते अभिजात समजलं जाईल, असा नियम केला आहे. त्या अनुषंगानं मग यासाठी प्रयत्नशील असलेले हरी नरके यांनी यामधील ‘गाहा सत्तसई’ या ग्रंथाचा संदर्भ मराठीसाठी दिला आहे.

    या ग्रंथाबद्दल एक गोष्ट अशी सांगता येईल, की १८७० मध्ये एका जर्मन अभ्यासकाने जर्मनीत याचा पहिल्यांदा प्रसार केला. भारतात येऊन त्यावर संशोधन करून त्याने जर्मनीत हे प्रसारित केल्यानंतर आपल्या लोकांना जाग आली आणि मग ते आमचं म्हणून आम्ही स्वीकारलं. ‘कसाब आणि मी’ या माझ्या नाटकाच्या दरम्यान औरंगाबादचे ज्येष्ठ रंगकर्मी लक्ष्मीकांत धोंड यांच्याशी जवळून संपर्क आला. ते या विषयाचे अभ्यासक असल्याने त्यांनी एकदा हा विषय सांगितला. यावर संदर्भासाठी म्हणून त्यांनी मला जोगळेकरांचा ‘गाथा सप्तशती’ हा ग्रंथ वाचायला दिला. खरं तर ‘गाथा सप्तशती’ आणि ‘गाहा सत्तसई’ हे दोन्ही वेगळे ग्रंथ. मूळ ग्रंथ ‘गाहा सत्तसई’ आणि त्याचे संस्कृत रूप म्हणजे ‘गाथा सप्तशती’. त्या काळी असलेल्या प्राकृत आणि संस्कृत या भाषावादाचा इथे संदर्भ देता येईल. तो असा, की लेखी भाषा संस्कृत होती आणि बोली भाषा प्राकृत. त्यामुळे प्राकृत भाषेतील ग्रंथ फारसे उपलब्ध नाहीत. जे आहेत ते संस्कृत भाषेतील आहेत. परंतु प्राकृतचा पुरावा द्यायचाच झाला, तर आजही आपले कोणतेही आद्य ग्रंथ पाहिले (ज्ञानेश्वरी अथवा काही जैन ग्रंथ), तर त्यात प्राकृत भाषेचे अवशेष मिळतात.

    या दोन हजार वर्षांपूर्वीच्या ग्रंथात आपल्या रोजच्या जीवनातले असे काही संदर्भ दिले आहेत, जे आजच्या आपल्या जीवनालाही लागू होणारे आहेत. यात खरं तर सूचक शृंगार असलेल्या गाहा आहेत. हे घेऊन आजच्या मुलामुलींना आपण यातून काय सांगू शकतो हा विचार केला. लोकांपर्यंत