Home »Magazine »Rasik» Sachin Parab Writes About World Distruction

वेड्यांच्‍या बाजाराची जगबुडी

सचिन परब | Oct 08, 2017, 00:03 AM IST

  • वेड्यांच्‍या बाजाराची जगबुडी
जगबुडीची जत्रा चॅनेलवर तुफान चालली. लोणचं ताटात असेल तर जेवणाची लज्जत वाढवतं. दोन दिवस तेच लोणचं पूर्ण जेवण म्हणून या चॅनेलने खाल्लं आणि यशाचा ढेकरही दिला...

पृथ्वीच्या मृत्यूचा दिवस जवळ येतोय? प्रलय प्रकोप प्रचंड येतोय. मग जिवंत राहण्याचे सगळे मार्ग खुंटणार? माणूस कुठे जाणार? कसा वाचवणार जीव? माणसं जनावरं सगळ्यांचा मृत्यू अटळ? संपूर्ण पृथ्वी बेचिराख होणार? जगण्यासाठी उरलेत फक्त, ३६ तास? २३ सप्टेंबरला पृथ्वीचा सर्वनाश? ही वाक्यं २१ आणि २२ सप्टेंबर हे दोन दिवस सतत टीव्हीवर आदळत होती. सोबत इमारती कोसळताहेत, प्रलय आलाय, माणसं सैरावैरा पळताहेत, असं दाखवणारी कुठल्या तरी इंग्रजी सिनेमातली व्हिज्युअल्स. तितकेच भयंकर ग्राफिक्सही.

अमेरिकेतल्या कुणा तरी डेव्हिड मिडे नावाच्या लेखकाने एक पुस्तक लिहिलंय. ‘द प्लॅनेट एक्स ः २०१७ अरायव्हल’ नावाचं. बायबलमधले संदर्भ, खगोलशास्त्राची निरीक्षणं, गणिताची आकडेमोड करून त्याने असा निष्कर्ष काढला होता की, निबिरू नावाचा एक कुठला तरी ग्रह २३ सप्टेंबरला पृथ्वीवर आदळेल. त्यामुळे पृथ्वीच्या विनाशाला सुरुवात होईल. त्यावर नासाने खुलासा केला होता की, असं काहीच होणार नाही. असा कोणताही ग्रह अस्तित्वातच नाही.

पण या चॅनेलला खऱ्याशी काही घेणं-देणं नव्हतंच. त्यांनाही माहीत होतं आपण दाखवतोय, ते खोटंय. पण एकदा कमरेचं सोडून डोक्याला बांधायचं ठरवलं की खऱ्याखोट्याचा अर्थच उरत नाही. म्हणूनच ठरवून त्यांनी लोकांना घाबरवलं. आपण कसे घाबरलो आहोत, हे गावोगावचे लोक टीव्हीवर येऊन सांगत होते. कुणी कुडमुड्या ज्योतिषी युगांची प्राचीन गणितं मांडत प्रलयाचे मुहूर्त सांगत होता. कुणी सेलिब्रिटी न्यूमरॉलॉजिस्ट बाई येऊन चांगल्या लोकांच्या पुण्यामुळे अशा दुर्घटना पुढे ढकलल्या जातात, असं सांगत होत्या. कुणी खगोलशास्त्रज्ञ आणखी काही सांगत होते. जयराज साळगावकरांसारखे अभ्यासकही या खेळात पंचांगकर्ते म्हणून चर्चा करण्यासाठी पोहोचले. गणपतीपासून संक्रांतीपर्यंत बोलावतील, तिथे जायला हवं, ही ‘कालनिर्णय’ची जुनी मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी आहे. पण देशातली पहिली वेबसाइट सुरू करणाऱ्या जयराज साळगावकरांनी जगाचा अंत तुम्हा-आम्हाला कधीही न कळता होणार आहे, असं सांगून लोकांना आणखी घाबरवलंच.

जगबुडीची जत्रा या चॅनेलवर तुफान चालली. फक्त लोकांनी टीव्ही बघायला हवा. एवढंच हवं असेल तर मग सगळा विवेक बाजूला ठेवावा लागतोच. आपण पत्रकार आहोत. आपण बातम्या सांगतो. लोकांचा आपल्यावर विश्वास आहे. या मूळ जबाबदारीवर आदर्शवादाचा शिक्का मारला की, चर्चाच थांबते. मग व्यवहाराच्या नावाने कुठल्याही थराला जाता येतं. त्याचं कोणत्याही पातळीवर जाऊन सहज समर्थन करता येतं. लोणचं ताटात असेल तर जेवणाची लज्जत वाढवतं. दोन दिवस तेच लोणचं पूर्ण जेवण म्हणून या चॅनेलने खाल्लं आणि यशाचा ढेकरही दिला...

आता ‘टीआरपी’ची जागा ‘बार्क’च्या रेटिंगने घेतलीय. जगबुडीच्या आठवड्यात या ‘बार्क’च्या आकड्यांमध्ये या चॅनेलने मुसंडी मारली. त्यांची प्रेक्षकसंख्या १९.९ वरून २३.२ टक्क्यांवर पोहोचली. हा फरक साडेतीन टक्क्यांचाही नव्हता. तरीही कुठेच कमी नव्हता. जगबुडीच्या शॉर्टकटशिवाय ही उडी मारायला खूप मेहनत करावी लागली असती. यामुळे या चॅनेलने त्या आठवड्यात प्रतिस्पर्धी चॅनेलचा प्रेक्षक ओढून घेतला. त्यामुळे आदल्या आठवड्यात नंबर एकवर असणारं चॅनेलच्या खाली घसरलं. अर्थात त्या आठवड्याच्या सर्वाधिक पाहिल्या गेलेल्या कार्यक्रमांत जगबुडी होती. पण त्यामुळे हे चॅनेल दुसऱ्या नंबरवर पोहोचू शकलं नाही. ते आधीही तिसऱ्या नंबरवर होतं, आताही तिसऱ्या नंबरवर राहिलं. ‘विनोद कापरी स्कूल ऑफ जर्नालिझम’ने हिंदीत जशी क्रांती केली होती, तसं काही मराठीत झालं नाही.

२००४ मध्ये स्टार न्यूजमध्ये एका पळून आलेल्या जोडप्याचं स्टुडिओत लग्न लावलं गेलं होतं. तीन दिवस सतत हा हंगामा या चॅनेलवर सुरू होता. त्याच सुमारास आलेलं रजत शर्मांचं ‘इंडिया टीव्ही’ हे चॅनेल आदर्शवत म्हणावं, असं सुरू होतं. चांगल्या बातम्या, गावोगावच्या समस्या, चांगले शो, उत्तम चर्चा, पण त्याला प्रेक्षक नव्हता. तेव्हा त्या चॅनेलने अमिताभने रंगवलेल्या ‘अँग्री यंग मॅन’सारखी पलटी मारली. ‘जाओ, पहले उसकी साइन लेके आओ’, असं सांगत त्याने व्यवस्थेवर सूड उगवायला सुरुवात केली. स्टारने सुरू केलेल्या भलत्या बातमीदारीच्या उरल्यासुरल्या सगळ्या मर्यादाही त्याने फेकून दिल्या. शक्ती कपूरचं कास्टिंग काऊच आणि बिहारच्या आमदार निवासातलं सेक्स स्कँडल यांचं स्टिंग ऑपरेशन ही तर सुरुवात होती. मग भुतंखेतं, नागनागीण, अश्वत्थामा छोट्या पडद्यावर बातम्या होऊन अवतरले. त्याच्या वाढत्या टीआरपीने सगळ्यांना दणके दिले. मग जवळपास सगळे चॅनेल या भयानक स्पर्धेत उतरले. यात मग न्यूज चॅनलमधे न्यूजलाच जागा कमी उरली.
स्टुडिओतल्या लग्नापासून ‘दुनिया में पहिली बार’ पर्यंत साऱ्या बदलांचा नायक आणि खलनायक होते, विनोद कापरी. ते मुळात खूप संवेदनशील कथालेखक आहेत. त्यांनी हागणदारीच्या समस्येवर ‘कांट टेक धिस शिट एनिमोअर’ ही डॉक्युमेंट्री आणि ‘मिस तनकपूर हाजिर हो’सारखा सरस सिनेमा बनवलाय. पण तरीही त्यांची ओळख ‘भयंकर बातम्यांचा बाप’ अशीच मानावी लागते. आता आपल्या मित्राला मदत करण्यासाठी त्यांनी नवी जबाबदारी उचललीय. आता या चॅनेलला कुणी संपादक नाही. कापरीच गेले दोनेक महिने ते सांभाळत आहेत. पण त्यांनी केलेले बदल मोठं यश मिळवू शकलेले नाहीत.

त्यामुळे हताश होऊन डाव जिंकण्यासाठी त्यांनी आपले हिंदीतले पत्ते टाकण्याची सुरुवात केलीय. पण ते काही काळ लोकांना मूर्ख बनवू शकतील. अशा कार्यक्रमांना प्रेक्षक असतोच. त्याचं यश स्वाभाविक आहे, पण ते कायमस्वरूपी नाही. पुढच्याच आठवड्यात एलफिन्स्टन पूल अपघाताचं नीट कव्हरेज करता न आल्याने या चॅनेलला फटका बसला असणारच. हा लेख लिहीपर्यंत या आठवड्याच्या प्रेक्षकसंख्येचे आकडे आलेले नाहीत. पण ते येतील. त्यात हे चॅनेल मागे पडलं असेलच आणि विश्वासार्हता हाच पत्रकारितेचा मूळ पाया आहे, हे पुन्हा एकदा अधोरेखित होईल.

विनोदजी, टीव्ही माध्यमावर तुमची जी हुकूमत आहे, त्याचा माझ्यासारखा पत्रकार आदरच करतो. तुमच्या प्रवाही हिंदी भाषेवर मी फिदा आहे. तुम्ही प्रेक्षकांशी संवाद साधण्याची नवी परिभाषा बनवलीय. पण हिंदीतली जगबुडी मराठीत नका आणू, हीच विनंती. टीव्हीवरच्या मराठी पत्रकारितेत फार ग्रेट काही चाललं नसेलही. त्यात काही चांगलं करता येत नसेल तर निदान वाईट तरी नका करू.

तुम्ही फिल्ममेकर आहात. तुमच्याच पिढीतल्या एका सिनेमात, ‘रॉकेट सिंग ः सेल्समन ऑफ द इयर’मध्ये शेवटी एक डायलॉग आहे, तो बहुधा तुमच्याबाबतीत लागू होत असावा. ‘पुरी साहब, एक दिन था, जब आपके तरिकों ने इस बिझनेस की जिओग्राफी बदल दी थी. बुरा मत मानना, पर आपके बिझनेस करने के तरिके अब हिस्ट्री हो चुके हैं.’
- सचिन परब, ssparab@gmail.com
लेखकाचा संपर्क : ९९८७०३६८०५

Next Article

Recommended