आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

कविमनाचा ओतप्रोत किशोर

8 वर्षांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

काही माणसांच्या लोकप्रियतेचे रहस्य त्यांच्या कामाइतकेच व्यक्तिमत्त्वातही असते. किशोर कदम हा महाराष्ट्राचा लाडका कवी आणि नट आहे. किशोरबाबतची एक आठवण कायम आठवते. आशा भोसले यांनी ‘आपली माणसं’ या चित्रपटासाठी एक गाणे गायले. ते गाऊन झाल्यावर त्यांच्या डोळ्यांत अश्रू होते. त्यांनी कुतूहलाने गीतकाराचे नाव विचारले. तो आशातार्इंच्या डोळ्यांत पाणी आणणारा गीतकार होता म्हणजेच, किशोर कदम ऊर्फ कवी सौमित्र...
त्यानंतर किशोरने अनेक कविता आणि गाण्यांची निर्मिती केली. ‘गारवा’ या अल्बमसाठी त्याने लिहिलेल्या कविता विशेष गाजल्या. ‘गारवा’ची लोकप्रियता हा एक विक्रम आहे आणि तो कोणीच मोडू शकलेला नाही. वृद्धांपासून युवकांपर्यंत अनेकांच्या ओठावर ‘बघ माझी आठवण येते का?’सारख्या ओळी रुजू लागल्या. ‘ऊन थोडं जास्त आहे’सारखं काव्य कविता न वाचणार्‍यांच्याही कंठात जाऊन बसले. हे यश जितकं अल्बमची निर्मिती करणार्‍या ‘राजश्री प्रॉडक्शन’च्या मार्केटिंग विभागाचं आहे, तितकंच किशोरचंही.
तरुण वर्गाने यातील कविता अक्षरश: डोक्यावर घेतल्या. अनेक ठिकाणी लोक त्याच्या या कवितांचे वाचन, सादरीकरण करू लागले. त्यातील एका कवितेच्या काही ओळी -
मुसळधार पाऊस खिडकीत उभं राहून पाहा
बघ माझी आठवण येते का?
हात लांबव, तळहातांवर झेल पावसाचं पाणी
इवलंसं तळं पिऊन टाक
बघ माझी आठवण येते का?
वार्‍याने उडणारे पावसाचे थेंब चेहर्‍यावर घे
डोळे मिटून घे, तल्लीन हो
नाहीच जाणवलं काही, तर बाहेर पड, समुद्रावर ये
तो उधाणलेला असेलच,
पाण्यात पाय बुडवून उभी राहा
वाळू सरकेल पायाखाली,
बघ माझी आठवण येते का?...
‘गारवा’ हा अल्बम गाजल्यावर किशोरला हिंदीत लिखाणासाठी विचारले गेले, पण लाखो रुपयाचं आमिष नाकारत त्याने हिंदीत लिहिणे त्या क्षणी नाकारले.
किशोरचे शिक्षण आर.व्ही.टी.एच.एस. शाळेत झाले. तो वांद्रे येथील खारदांड्याला राहायचा. त्याच्या वडिलांचे आणि भावाचे सलून होते. बाजूला समुद्र होता. समुद्र हा त्याच्या जगण्याचा अविभाज्य भाग होता. त्याच्या कवितांमधून अनेकदा समुद्राविषयी उल्लेख असतात. उदाहरणार्थ-
जगण्यास तेव्हा खरा अर्थ होता,
निरर्थास ही अर्थ भेटायचे
मनासारखा अर्थ लागायचा,
अन् मनासारखे शब्दही यायचे
नदी-सागराचे किनारे कितीही मुक्याने,
किती वेळ बोलायचे
निघोनी घरी शेवटी जात असता,
वळुनी कितीदा तरी पाहायचे
काव्यविश्वात मनसोक्त मुशाफिरी करणार्‍या किशोरचे अभिनयाचे शिक्षण सत्यदेव दुबे यांच्याकडे झाले. तो दुबेजींचा लाडका शिष्य होता. किशोरच्या घरच्यांनी त्याला तू हवे ते कर, असे सांगितले. त्याच्या हातात कात्री-कंगवा येऊ दिला नाही. त्याच्या पाठीशी ते कायम उभे राहिले. पालेकर दिग्दर्शित ‘ध्यासपर्व’(मराठी), ‘कल का आदमी’(हिंदी) या चित्रपटांत त्याने काम केले.
प्रा. र. धों. कर्वे या संततिनियमनासंदर्भात कार्य करणार्‍या जगावेगळ्या व्यक्तीची भूमिका त्याने ‘ध्यासपर्व’ या सिनेमात केली. श्याम बेनेगल यांच्या ‘सलीम’चाही तो हिरो होता. अरुण खोपकर यांनी बनवलेल्या नारायण सुर्वेंवरील लघुपटात त्याने सुर्व्यांची व्यक्तिरेखा साकारली.
इतर कलावंत आणि किशोर यात फरक असा, की तो खूप वाचनात रमणारा कवी आहे. तत्त्वज्ञान, झेन बुद्धिझम, ओशो रजनिशांची पुस्तके, नेरुदा, सीझर वाह्येव्होसारखे स्पॅनिश कवी, हेन्री डेव्हिड थोरो असे वाट्टेल त्या विषयावरचे तो वाचत असतो. ‘टाइम्स म्युझिक’तर्फे ख्यातनाम कवी गुलजार व मराठी कवी सौमित्र यांनी स्वत:च सादरीकरण केलेल्या 24 कवितांची ‘तरीही’ ही सीडी ऐकणे, हा एक वेगळाच अनुभव आहे. प्रेम आणि पाऊस या कवी सौमित्र यांच्या कवितेतील खास बाबी आहेत. त्याने गुलजार यांच्या अनेक कविता हिंदीतून मराठीत आणल्या. गुलजार यांनीदेखील त्याच्या कविता हिंदीत नेल्या. तो सध्या गुलजारांवरील ‘बात पश्मिनेकी’ हा कार्यक्रम सादर करतो.
मी पाहिलंय, की साध्या चेहर्‍याच्या या कलावंताला माणसे हक्काने भेटायला येतात. त्याच्याबरोबर कुठेही गेले, की अनोळखी माणसेही त्याच्याशी सहज बोलू लागतात. या ग्रेट माणसाला भेटताना चाहत्यांच्या मनात कोणताही संकोच नसतो...

shashibooks@gmail.com