Home | Maharashtra | Marathwada | Aurangabad | Article about Aamkhas Ground

मैदान-ए-जंग आमखास मैदान, औरंगाबाद; औरंगजेबच्या काळाचा साक्षीदार... आम लोकांसाठी मी ठरलो 'खास' 

श्रीकांत सराफ | Update - Feb 11, 2019, 08:45 AM IST

कामगार सम्राट जाॅर्ज फर्नांडिस, शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे या दोन दिग्गज नेत्यांनी या मैदानात सभा घेऊन पांग फेडले...

  • Article about Aamkhas Ground

    औरंगाबादचे आमखास मैदान... अनेक ऐतिहासिक घटनांचे साक्षीदार... अगदी शहेनशाह औरंगजेबापासून ते निझाम राजवटीपर्यंतचा काळ अनुभवलेले.. स्वातंत्र्यानंतरचा जल्लोषही या मैदानाने अनुभवला. कामगार सम्राट जाॅर्ज फर्नांडिस, शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे या दोन दिग्गज नेत्यांनी या मैदानात सभा घेऊन पांग फेडले... अशाच काही आठवणी सांगतेय आमखास मैदान...

    औरंगाबाद मध्यवर्ती बसस्थानकावर उतरून ज्युबिली पार्कमार्गे टाऊन हॉलच्या उड्डाणपुलावरून तुम्ही खाली उतरलात की डाव्या हाताला माझ्या अंगाखांद्यावर लहान मुले, तरुण फुटबॉल खेळताना दिसतील. एका कोपऱ्यात पतंगबाजीही सुरू दिसेल. एका खांद्याला चिरून वर जाणारा रस्ताही लक्षात येईल. मग माझी ओळख सांगण्याची फारशी गरज नाही. तरीही औपचारिकतेचा भाग म्हणून सांगून टाकतो. मीच आमखास मैदान..


    ...होय. गेल्या सहा दशकांत औरंगाबादेतील अनेक घडामोडींचा साक्षीदार. खरं तर मला त्यापेक्षाही जुन्या काळातले पुसटसे आठवतेय. हिंदुस्थानचा शहेनशाह औरंगजेब समोरच्या जामा मशिदीत लवाजम्यासह आल्याचे मी पाहिलेलं आहे. माझ्या पूर्वेकडील अंगाला लागूनच औरंगजेब मुक्कामी होता. सकाळी तो किलेअर्कच्या महालासमोर हातात जपमाळ घेऊन यायचा. नंतरच्या काळात उत्तरेकडे निघालेली पेशव्यांची फौज माझ्यासमोरून गेली होती. स्वातंत्र्यापूर्वी मी निझामाच्या ताब्यात होतो. पण मी तेव्हा एखाद्या ओसाड जागेसारखा होतो. त्याला पटांगण, मैदानाचा आकार नव्हता. मोगल, निझामाच्या काळात सभा, समारंभांचा काही प्रश्नच नव्हता. शिवाय त्या काळी औरंगाबाद शहर म्हणजे शेकडो खुल्या जागांचे एक मोठे गाव होते. म्हणूनही राजकीय मंडळी माझ्याकडे वळली नसतील.

    निझामाचे जोखड इथल्या जनतेने झुगारून दिल्यावर विजयोत्सवाच्या मिरवणुका माझ्या अंगाखांद्यांवरून खेळत सुभेदारी विश्रामगृहाकडे गेल्या होत्या. तेव्हाचा भारतमातेचा जयघोष माझ्या कानात अजूनही घुमतोय. त्यानंतरच्या काळात शहरातील राजकीय वातावरणच थंडावत गेले होते. पण तरुणाईचा माझ्याकडील ओढा वाढला होता. लहान मुले, कॉलेजमधील पोरे पतंगबाजीसाठी मोठ्या संख्येने येत होती. क्रिकेटच्या लढतीही रंगत. अशा सगळ्या वातावरणात मी पहिली भव्य राजकीय सभा अनुभवली ती कामगारांचा बादशहा जॉर्ज फर्नांडिस यांची. आणीबाणी नुकतीच संपली होती. लोकसभेच्या निवडणुका घोषित झाल्या. जनता पक्षाचे उमेदवार डॉ. बापूसाहेब काळदाते यांचा ग्रामीण भागात जोरदार प्रचार सुरू होता. त्याच काळात बीड, परभणीच्या दौऱ्यासाठी जॉर्ज औरंगाबादेत आले होते. बापूंच्या प्रचाराचे नियोजन करणाऱ्यांनी त्यांना सभेची विनंती केली. मात्र, 'एवढ्या कमी वेळेत गर्दी होईल का', अशी शंका जॉर्ज यांनी विचारली होती. प्रचारकही थोडे विचारात पडले होते. कारण माझे आकारमान. तेव्हा मी चारही अंगांनी पसरलेला होतो. त्यामुळे मैदान किती भरेल, असे कोणी छातीठोकपणे सांगू शकत नव्हते. पण तो काळ काँग्रेसविरोधी लाटेचा होता. मात्र, जॉर्ज यांची लोकप्रियता मोठी होती. मैदानाचा एकही कानाकोपरा रिकामा राहिला नाही. त्याच सभेत औरंगाबादच्या लोकसभेचा निकाल लागला होता. मी 'खास' झालो आम लोकांसाठी. त्यानंतरची मोठी सभा १९८६ची. पंतप्रधान राजीव गांधी यांची. काँग्रेसने खूप गाजावाजा केला होता, पण अपेक्षेएवढे लोक आले नव्हते. आमखास मैदानाचा रिकामा भाग दाखवणारी छायाचित्रे प्रसिद्ध झाली होती. नंतर शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांची एक सभा माझ्या साक्षीने झाली. तिला तुफान गर्दी उसळली. तिथे गर्दीकडे हात दाखवत बाळासाहेबांनी काँग्रेसची खिल्ली उडवली होती. आमखास मैदान भरवायचे म्हणजे अंगात दम लागतो, असे ते म्हणाले होते आणि माझे नामकरण 'शिवाजी मैदान' असेही करून टाकले. नंतर काय झाले कोणास ठाऊक, बाळासाहेब माझ्याकडे फिरकलेच नाहीत. त्यांनी माझा धाकटा बंधू मराठवाडा सांस्कृतिक मंडळाकडे लक्ष वळवले होते. असो. ठाकरेंशिवाय पुढे चालून शरद पवार, बॅ. ए. आर. अंतुले, सोनिया गांधी यांच्याही सभा झाल्या. अलोट गर्दी झाली नाही. अपवाद २-३ वर्षांपासून होणाऱ्या असदुद्दीन ओवेसी यांच्या सभांचा. त्यांच्या सभांना तरुणाईची गर्दी उसळते आहे. ती आता किती दिवस, किती वर्षे कायम राहते, नवा एखादा दमदार नेता येतो का बघूया.
    शब्दांकन : श्रीकांत सराफ, औरंगाबाद

Trending