Home | Editorial | Columns | column article about Front for vaibhav raut

बिघडले सामाजिक स्वास्थ्य

राजा कांदळकर, सामाजिक व राजकीय विश्लेषक | Update - Aug 28, 2018, 07:30 AM IST

गंभीर प्रकरणात आरोपी असणाऱ्या वैभव राऊतच्या समर्थनासाठी नालासोपाऱ्यात भंडारी समाजाने मोर्चा काढणे, ही अचंबित करणारी घटना

  • column article about Front for vaibhav raut

    गंभीर प्रकरणात आरोपी असणाऱ्या वैभव राऊतच्या समर्थनासाठी नालासोपाऱ्यात भंडारी समाजाने मोर्चा काढणे, ही अचंबित करणारी घटना आहे. हे आरोपी देशविरोधी, समाजात तेढ निर्माण करणारी कृत्ये करण्याच्या तयारीत होते, असं पोलिस सांगत असताना त्यांचं समर्थन करायला एक समाज पुढे कसा येतो? यापूर्वी महाराष्ट्रात असं कधी घडलं नव्हतं. महाराष्ट्र नेहमी घातपात आणि समाजद्रोह्यांच्या विरोधात उभा राहत आल्याचा इतिहास आहे. पण त्या परंपरेला छेद नालासोपाऱ्यात दिसला.


    'देश का नेता कैसा हो, वैभव राऊत जैसा हो' ही घोषणा नालासोपाऱ्यातल्या (जि. पालघर) मोर्चात ज्या व्यक्तीने दिली तो भलताच चतुर असला पाहिजे. ही घोषणा ज्या मोर्चात घुमली तो वैभव राऊत (वय ४०) या आरोपीच्या समर्थनार्थ काढला गेला होता. गेल्या १० ऑगस्टला वैभव राऊतला महाराष्ट्राच्या दहशतवादविरोधी पथकाने (एटीएस) कर्नाटक एटीएसच्या माहितीवरून अटक केली आहे. वैभव राऊतला नालासोपाऱ्यातील भंडार आळीतल्या त्याच्याच राहत्या घरातून अटक झाली. त्याच्या घरात काही बॉम्ब, बंदुका आणि बॉम्ब बनवण्यासाठीच्या स्फोटक पदार्थांचा कच्चा माल सापडला. वैभव राऊत इस्टेट एजंट म्हणून काम करत असे. शिवाय तो गोरक्षणाचं काम करायचा, असं स्थानिक नागरिकांनी सांगितलं.


    वैभव राऊतला अटक झाली आणि त्याच्या समर्थनासाठी भंडारी समाजाने सरकारविरोधात पोलिस ठाण्यावर मोर्चा काढला. या मोर्चाचे फोटो प्रसारमाध्यमात प्रसिद्ध झाले. त्यातल्या घोषणाही ऐकायला मिळाल्या. या मोर्चातले किती नागरिक घोषणेशी सहमत असतील हे माहीत नाही, पण ही घोषणा सुजाण नागरिकांना अस्वस्थ करणारी आहे. वैभव राऊतच्या अटकेनंतर त्याने िदलेल्या माहितीवरून शरद कळसकर, सुधन्वा गोंधळेकर, सचिन अणदुरे व श्रीकांत पांगारकर यांनाही एटीएसने अटक केली. या सगळ्यांकडे चौकशीत खूप गंभीर माहिती पोलिसांना मिळाली. या आरोपींचा डॉ. नरेंद्र दाभोलकर, कॉम्रेड गोविंद पानसरे, डॉ. कलबुर्गी आणि पत्रकार गौरी लंकेश यांच्या हत्येशी संबंध असावा, असा पोलिसांचा संशय बळावला अाहे. शिवाय हे सर्व जण बॉम्ब, बंदुका कशासाठी बाळगत होते, हे ऐकल्यावर तर शांतताप्रेमी नागरिकांचा थरकाप उडावा. कारण हे आरोपी एकत्रित मोठा घातपात घडवण्याचा कट रचत होते. मुंबई, पुणे, सांगली, कोल्हापूर, सोलापूरमध्ये मराठा मोर्चात आणि इतर धार्मिक सण, उत्सवात हे बॉम्ब फुटणार होते. त्यांच्या जवळच्या बंदुका राज्यातील सामाजिक कार्यकर्त्यांना टार्गेट करणार होत्या. बंदुकांनी ज्यांना टिपायचे होते त्यांची यादी या गटाकडे सापडली आहे. अटक झालेला शिवसेनेचा माजी नगरसेवक, जालन्याचा श्रीकांत पांगारकर याने हत्यारे खरेदी करायला पैसे पुरवल्याचं एटीएसचं म्हणणं आहे. या आरोपींकडून काही मोबाइल, हार्ड डिस्क, पेन ड्राइव्ह मिळाले. त्यात तर महाराष्ट्राला हादरवून टाकणारी माहिती मिळू शकते, असं एटीएस म्हणते.


    एवढ्या गंभीर प्रकरणात आरोपी असणाऱ्या वैभव राऊतच्या समर्थनासाठी भंडारी समाजाने मोर्चा काढणे, ही अचंबित करणारी घटना आहे. हे आरोपी देशविरोधी, समाजात तेढ निर्माण करणारी कृत्ये करण्याच्या तयारीत होते, असं पोलिस सांगत असताना त्यांचं समर्थन करायला एक समाज पुढे कसा येतो? यापूर्वी महाराष्ट्रात असं कधी घडलं नव्हतं. महाराष्ट्र नेहमी घातपात आणि समाजद्रोह्यांच्या विरोधात उभा राहत आल्याचा इतिहास आहे. पण त्या परंपरेला छेद नालासोपाऱ्यात दिसला.


    नालासोपारा वसई-विरार महानगरपालिकेत येते. पण प्राचीन काळात हे प्रसिद्ध व्यापारी बंदर होतं. अपरांत म्हणजे कोकणची राजधानी म्हणून हे बंदर प्रसिद्ध होतं. बुद्धकाळात या बंदरातून इजिप्त, पूर्व आफ्रिकेतल्या देशांशी जहाजातून व्यापारउदीम चाले. इथं बौद्ध स्तूप आहेत. बौद्ध भिक्खू या बंदरातून श्रीलंकेला जात असत, अशी इतिहासात नोंद आहे. जैनधर्मीय साधूही इथं राहत असत. बौद्ध, जैन अहिंसा- शांततेचा पुरस्कार करणारे धर्म आहेत. त्या विचारांचा या शहरावर प्रभाव आहे. त्या शहरात आरोपीची बाजू घेणारे संघटित मोर्चे निघावेत हे बुचकळ्यात टाकणारे आहे. नालासोपाऱ्यात हे विपरीत घडल्यानंतर चिपळूण (जि. रत्नागिरी) इथं एक आक्रित घडलं. चिपळूणमध्ये चितळे मंगल कार्यालयात गेल्या आठवड्यात शिवप्रतिष्ठानचे सर्वेसर्वा संभाजी भिडे यांची बैठक होती. या बैठकीला चिपळूणच्या १४ सामाजिक संघटनांनी एकत्र येऊन विरोध केला. या सामाजिक संघटनांचं असं म्हणणं होतं की, कुटिल घातपात घडवण्याचा आरोप असलेल्या आरोपींपैकी सुधन्वा गोंधळेकर हा संभाजी भिडे यांच्या शिवप्रतिष्ठानशी संबधित आहे. संभाजी भिडे यांच्या भाषणाने समाजात तेढ वाढते. त्यामुळे चिपळूण शहरात काही वेगळं घडू शकतं. १४ संघटनांच्या या तक्रारीनंतर चिपळूणचे तहसीलदार जीवन देसाई आणि अप्पर पोलिस अधीक्षक मितेश घट्टे यांच्यापुढे पेच उभा राहिला. संभाजी भिडे यांची बैठक रद्द करावी, तिला परवानगी नाकारावी तरी अडचण आणि या १४ संघटनांच्या मागणीकडे दुर्लक्ष करावं तरी संकट. या कात्रीत चिपळूणचं प्रशासन सापडणं स्वाभाविक होतं. चिपळूण ही परशुरामाची भूमी. परशुरामाचं इथलं मंदिर प्रसिद्ध आहे. अशा या ऐतिहासिक गावात संभाजी भिडे यांना अडवायचं कसं? पोलुस आणि प्रशासन हतबल ठरलं. भिडे आणि त्यांची बैठक झाली. पण त्यानंतर उद्भवलेली परिस्थिती मात्र गंभीर रूप घेत गेली.


    चितळे मंगल कार्यालयाला हजारो तरुणांनी वेढा घातला. 'संभाजी भिडे चले जाव'च्या घोषणांनी चिपळून दणाणून गेलं. तरुण कार्यकर्ते ऐकेनात. आंदोलकांच्या हातात आंबे होते. मुखात 'चले जाव'चे नारे होते. एक तरुण आंदोलक भिडेंच्या निषेधार्थ उंच इमारतीवर चढला. भिडेंच्या निषेधार्थ जीव देतो म्हणाला. आता खरी आणीबाणीची परिस्थिती निर्माण झाली. तोपर्यंत भिडे विरोधकांची गर्दी आणखीच वाढली. इमारतीवर चढलेल्या आंदोलकाला ताब्यात घेऊन परावृत्त केलं गेलं. पण इतर आंदोलकांनी आक्रमक रूप घेत भिडेंना चितळे मंगल कार्यालयात कोंडलं. साडेतीन तास हा संघर्ष सुरू होता. आंदोलक भिडेंना कोंडून ठेवू पाहत होते, तर भिडेंना सुखरूप चिपळुणातून बाहेर कसं हलवायचं याच्या युक्त्या पोलिस, प्रशासन आखत होते. आंदोलकांनी भिडेंची गाडी अडवून धरली होती. भिडे मंगल कार्यालयात अडकले होते. जमाव आक्रमक होत चालला होता. हा संघर्ष विकोपाला जाण्याची चिन्हे होती. प्रशासनाने एसआरपीच्या तुकड्या तैनात केल्या. लाठीचार्ज करू, अशा सूचना दिल्या तरी आंदोलक हटत नव्हते. शेवटी एका गुप्त गल्लीतून भिडे यांना गुपचूप शहराबाहेर नेण्यात आलं. आंदोलकांना बेसावध ठेवण्यात पोलिस यशस्वी झाले. पोलिसांची चतुराई कामी आली. साडेतीन तास कोंडून ठेवलेल्या भिडे यांची सुटका झाली. ते सांगलीच्या दिशेने रवाना झाले आणि चिपळूणच्या पोलिस-प्रशासनाने सुटकेचा श्वास घेतला.


    ही घटना प्रत्यक्ष पाहिलेल्या पत्रकारांच्या मते पोलिसांनी ही घटना चतुराईने हाताळली नसती तर चिपळुणात रक्तपात झाला असता. चिपळूणमध्ये संभाजी भिडे यांची झालेली कोंडी आता इतर शहरांतही सामाजिक संघटना एकी करून करू शकतात, हे स्पष्ट झालंय. चिपळूणच्या घटना इतरत्र घडणार हे स्पष्ट आहे. त्या हाताळणं हे पोलिस आणि प्रशासनापुढचं आता नवं आव्हान आहे. नालासोपारा ते चिपळूण असा आपल्या शहरांचं सामाजिक स्वास्थ्य बिघडण्याचा प्रवास सुरू झालाय. हा प्रवास महाराष्ट्राला कुठे घेऊन जाणार हा खरा प्रश्न आहे.
    - राजा कांदळकर, सामाजिक व राजकीय विश्लेषक
    Rajak2008@gmail.com

Trending