आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

यंग इंडिया:जिथे परीक्षाही होत नाहीत तो फिनलंड शिक्षणात पुढे कसा?

औरंगाबाद3 महिन्यांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

शिक्षण हा जीवनाचा पाया आहे, त्याद्वारे आपण समाज, देश आणि जगाला ज्ञान, अज्ञान व विज्ञानाची ओळख करून देतो. बुद्धी आणि शहाणपण देणाऱ्या शिक्षणाशिवाय माणूस संभ्रमात राहून हिंसा, शस्त्रे आणि युद्धात विनाशाच्या मार्गावर जात राहील. सर्वांगीण शैक्षणिक जाणिवेनेच समाजाचा आणि राष्ट्राचा सर्वांगीण विकास शक्य आहे. आज जगातील बलाढ्य आणि समृद्ध देशांच्या यशाचे कारण जागतिक दर्जाचे उच्च शिक्षण आहे. अमेरिका, फ्रान्स, जर्मनी, सिंगापूर, ब्रिटन, ऑस्ट्रेलिया या देशांची आर्थिक प्रगती तेथील उच्च शिक्षणाशी जोडून पाहता येते, समजून घेता येते. या देशांमध्ये शोध आणि संशोधनावर सर्वाधिक लक्ष दिले जाते. तर भारतात संशोधन आणि अध्ययनाची गुणवत्ता केवळ येन-केन-प्रकारेण पदवी मिळवण्यापुरती मर्यादित आहे.

संशोधनाशी संबंधित डेटानुसार, ब्रिक्स देशांमध्ये एकूण जीडीपीच्या केवळ ०.९ टक्के संशोधनावर खर्च करणारा भारत हा एकमेव देश आहे. चीनमध्ये हे प्रमाण १.९ टक्के, रशियामध्ये १.५ टक्के, ब्राझीलमध्ये १.३ टक्के आणि दक्षिण आफ्रिकेत एक टक्का आहे. यामुळे नॅशनल कौन्सिल फॉर हायर एज्युकेशन असेसमेंटनेही आपल्या सर्वेक्षण अहवालात स्पष्ट केले आहे की, भारतातील ६८ टक्के विद्यापीठे आणि ९० टक्के महाविद्यालयांमधील उच्च शिक्षणाचा दर्जा मध्यम किंवा सदोष आहे. या संस्थांमधील ७४ टक्के पदवीधारक बेरोजगार आहेत. एका अहवालात आढळले की देशातील विद्यापीठांमधील ६०% आणि महाविद्यालयांतील ८०% विद्यार्थ्यांकडे तांत्रिक कौशल्ये किंवा भाषिक प्रावीण्य नाही. त्यामुळे अशा विद्यार्थ्यांना योग्य रोजगार मिळू शकत नाही.

त्यामुळे शैक्षणिक शिक्षणाप्रमाणेच आपल्या नव्या पिढीला बाजारपेठेच्या मागणीनुसार उच्च दर्जाचे कौशल्य शिक्षण देणेही गरजेचे आहे. आशियातील आर्थिक महासत्ता दक्षिण कोरियाने विकासाच्या बाबतीत आश्चर्यकारक कामगिरी केली आहे. १९५० पर्यंत विकासाचा स्तर आणि वाढीचा दर या दोन्ही बाबतीत दक्षिण कोरिया आपल्या तुलनेत कुठेच नव्हता, परंतु आज त्याची गणना भारताच्या पुढे असलेल्या देशांमध्ये केली जाते आणि विकासाच्या काही प्रमाणात जर्मनीला मागे टाकले आहे, यामध्ये कौशल्य-संबंधित शिक्षणाची भूमिका मोठी आहे. कौशल्य विकासाला चालना दिल्याशिवाय देश विकसित आणि स्वावलंबी होऊ शकत नाही हे नक्की. फिनलंड हा शिक्षणात जगात अग्रगण्य देश आहे. फिनलंडची शिक्षण व्यवस्था दर्जेदार आहे, तेथील शिक्षण १००% राज्य प्रायोजित आहे, शिक्षकांना दिवसाचे ४ तास काम करावे लागते आणि सरासरी एका शिक्षकाचा मासिक पगार १.२५ लाख रुपये आहे आणि सरकार प्रत्येक विद्यार्थ्यावर दरवर्षी सुमारे ८ लाख रुपये खर्च करते. परीक्षा नसलेल्या देशांतील मुले इतर देशांच्या परीक्षांमध्ये आघाडीवर येतात. दरवर्षी ५६ देशांमधून सुमारे १५०० प्रतिनिधी फिनलंडची शिक्षण प्रणाली शिकण्यासाठी तेथे येतात. फिनलंडच्या परकीय चलनाचा मोठा भाग शैक्षणिक पर्यटनातून येतो.

सध्या देशातील शिक्षणाची दुर्दशा पाहता, जिथे तक्षशिला आणि नालंदासारखी विद्यापीठे जगातील प्रतिष्ठित शैक्षणिक संस्थांत गणली जात होती, हा तोच भारत आहे, यावर विश्वास बसणे कठीण आहे. (ही लेखकाची वैयक्तिक मते आहेत.)

देवेंद्रराज सुथार लेखक आणि शिक्षक devendrakavi1@gmail.com

बातम्या आणखी आहेत...