आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

दृष्टिकोन:भारतीयत्वाचेच दुसरे नाव आहे हिंदुत्व

औरंगाबादएका महिन्यापूर्वी
  • कॉपी लिंक

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक मोहन भागवत यांनी केलेले विधान ऐकून काँग्रेसवाले, डावे आणि मुस्लिम संघटना तोंडात बोटे घालतील. काशी आणि मथुरा येथेही संघाच्या सांगण्यावरून मंदिर आणि मशीद संघर्षाचा मुद्दा उपस्थित केला जात असल्याचा आरोप हे सर्व जण करत होते, पण नागपुरात संघाच्या एका कार्यक्रमाच्या समारोपाच्या भाषणात त्यांनी मशिदी पाडून त्या जागी मंदिरे बांधायला संघ अनुकूल नाही, असे स्पष्टपणे सांगितले. परकीय आक्रमकांनी आपले वर्चस्व प्रस्थापित करण्यासाठी लाखो मंदिरे भ्रष्ट केली, हे खरे आहे. त्यांच्या जागी त्यांनी मशिदी उभारल्या, पण तो इतिहासाचा विषय झाला आहे. आता त्याची पुनरावृत्ती का? इतिहासाची पुनरावृत्ती केली तर रोज एक नवे प्रकरण समोर येईल. ‘ज्ञानवापीच्या बाबतीत आपली श्रद्धा ही परंपरेपासून चालत आली आहे. ...ते ठीक आहे, पण प्रत्येक मशिदीत शिवलिंग का दिसावे?’

मोहन भागवत यांचा युक्तिवाद वाक्प्रचाराच्या भाषेत मांडला तर असे होईल की, गाडलेली प्रेते काढून आता काय उपयोग? मंदिर असो की मशीद, दोन्ही ठिकाणी देवाचे नाव घेतले जाते. हिंदू लोकांचा कोणत्याही कर्मकांडाला विरोध नाही. मुस्लिमांची उपासना पद्धत स्वदेशी नाही हे खरे असले तरी मुस्लिम हे स्वदेशी आहेत. अटलजी जे म्हणायचे ते मोहनजींनी पुन्हा सांगितले. मुस्लिमांच्या नसांत जे रक्त वाहते तेच रक्त हिंदूंच्या नसांत वाहते, असे अटलजींचे प्रसिद्ध विधान होते. मोहन भागवत यांनी तर भारतातील हिंदू व मुस्लिमांचा डीएनए सारखाच असल्याचे म्हटले आहे. हिंदू धर्म आणि इतर पाश्चात्त्य धर्मांमध्ये फरक एवढाच आहे की, हिंदू जीवन पद्धती सर्व कर्मकांडांबाबत सहिष्णु आहे. मध्ययुगीन काळापासून ‘मी आतून शाक्त, बाहेरून शैव आणि संमेलनात वैष्णव’ हे वाक्य खूप प्रचलित होते. असंख्य भारतीय घरे अशी आहेत, ज्यांचे काही सदस्य आर्यसमाजी, काही सनातनी, काही जैन, काही राधास्वामी, काही रामसनेही आणि काही कृष्णभक्त आहेत. ते सर्व आपापल्या पंथांचे आदराने पालन करतात, पण त्यांच्यात कोणतेही भांडण नाही. पती-पत्नी वेगवेगळे धर्म पाळतात असे माझे डझनभर मित्र आणि कुटुंबे आहेत. मोहनजी जे बोलले त्याचे सार गांधीजी म्हणायचे तेच आहे. सर्वधर्म समभाव हा भारताचा धर्म आहे. भारत हा धर्म आहे. आपले मुस्लिम, ख्रिश्चन, ज्यू आणि बहाई लोकही या भारत-धर्मावर मनापासून विश्वास ठेवत असतील तर जातीय वाद कधीच होऊ शकत नाही. भारतात अनेक गैर-भारतीय धर्मांचा प्रसार होण्यामागे भीती, लोभ आणि वासना ही प्रमुख कारणे आहेत हे खरे आहे, पण या परकीय धर्मांनी आपल्या देशांना अनेक काळ्याकुट्ट विहिरीतून बाहेर काढून प्रकाशमान केले हेही खरे आहे. त्यांच्या देशांमधील त्यांची भूमिका खूप क्रांतिकारक आहे. भारताच्या धर्माशी त्याचा योग्य समन्वय साधता आला तर तो सर्वोत्तम मानवधर्म होऊ शकतो.

परदेशात राहणारे भारतीय हिंदू किंवा ते जगातील ज्या देशांत गेले तेथील फार मोठा फरक त्यांना दिसला नसेल का? हाच फरक आहे आपले ख्रिश्चन, मुस्लिम, ज्यू आणि त्या देशांत राहणाऱ्या या धर्माच्या लोकांमध्ये. आपले ख्रिश्चन, मुस्लिम आणि ज्यू हे त्यांच्यापेक्षा केवळ दिसायला आणि कपड्यांतच वेगळे नाहीत, तर त्यांचे संस्कारही त्यांच्यापेक्षा वेगळे आहेत. ते परदेशी ख्रिश्चन, मुस्लिम आणि ज्यू यांच्यापेक्षा कमी कट्टर, हट्टी आणि आक्रमक असतात. त्यांच्या सहिष्णुतेच्या भावनेने त्यांना परदेशी सहधर्मवाद्यांपेक्षा खूप वर नेले आहे. त्याचे रहस्य काय आहे? याचे कारण तो भारतीय आहे. याच भारतीयत्वाचे दुसरे नाव हिंदुत्व आहे.

हिंदू हा शब्द मुस्लिमांची देणगी आहे. मला हिंदू हा शब्द भारतातील कोणत्याही धर्मग्रंथात आढळला नाही. सर्व भारतीयांसाठी ‘हिंदू’ हा शब्द अरब देशांमध्ये राहणाऱ्या कोणत्याही मुस्लिम, ख्रिश्चन आणि ज्यूसाठी ‘अरब’ शब्दासारखाच आहे. भारतातील कोणत्याही धर्माचा नागरिक चीन, जपान, क्युबा, इराक, इराण किंवा लेबनॉनमध्ये जातो तेव्हा तेथील सामान्य लोक त्याला काय म्हणतात? त्याला हिंदी, हिंदू, हिंदवी, इंडीज, भारतीय इत्यादी म्हणतात. सिंधू नदीच्या पलीकडे राहणारे सर्व लोक हिंदू म्हटले जायचे. मोहन भागवत या हिंदू शब्दाचा योग्य आणि उदारमतवादी अर्थ देत आहेत. भाजप आणि संघाच्या कोट्यवधी कार्यकर्त्यांनी हे उदारमतवादी स्पष्टीकरण मान्य केले तर भारतातील जातीय तणाव कायमचा संपुष्टात येईल. परंतु, त्याहूनही महत्त्वाचे म्हणजे इस्लाम, ख्रिश्चन आणि ज्यू धर्माच्या अनुयायांना आधी त्यांच्या भारतीय असल्याचा अभिमान वाटला पाहिजे आणि मग ते कोणत्या धर्माचे, संप्रदायाचे किंवा विचारसरणीचे पालन करतात, ही त्यांची निवड आहे. जे धर्माच्या नावावर भांडतात, तलवारी फिरवतात, घाऊक धर्मांतर करतात, ते खऱ्या अर्थाने धार्मिक नाहीत. ज्यांच्या हृदयात देव किंवा अल्लाह किंवा जिहोवा किंवा अहुमजद वास करतात, त्यांना फरक पडत नाही. त्यांच्यासाठी मंदिर आणि मशीद यात फरक नाही. मंदिरे पाडणाऱ्या सम्राटांनी मशिदीही पाडल्या आहेत. त्यांच्यासाठी अल्लाह मिथ्या आणि सत्ता सत्य होती. सत्य हे आहे की, मंदिर आणि मशिदीच्या वादाचा देव किंवा अल्लाह आणि धर्म यांच्याशी काहीही संबंध नाही. त्यामुळे त्यांच्या नावाने इतिहासाची पुनरावृत्ती करणे वर्तमान भारताला प्रचंड गृहयुद्धात अडकवणे ठरेल. (ही लेखकाची वैयक्तिक मते आहेत.) डॉ. वेदप्रताप वैदिक भारतीय परराष्ट्र धोरण परिषद अध्यक्ष dr.vaidik@gmail.com

बातम्या आणखी आहेत...